IV SA/Po 380/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 maja 2017 r. w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 13 lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. [...] wniósł skargę na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia 13 lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań. Wraz ze skargą skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i matką, a źródłem ich utrzymania jest dochód wnioskodawcy z zatrudnienia i emerytura rolnicza matki w łącznej kwocie 2.800 zł. Opisując swą sytuację majątkową wnioskodawca poinformował, że posiada dom o pow. 70 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 41,60 ha (w tym grunty rolne o pow. 40 ha – uprawy rolne zboża i rzepak), samochód osobowy o wartości 45 tys. zł. oraz ciągniki i maszyny rolnicze o wartości 120.000 zł. Wnioskodawca poinformował również, że posiada oszczędności w kwocie 13.000 zł. i spłaca kredyt na zakup gruntu rolnego (80 tys. zł.) i kredyt obrotowy (80 tys. zł.). Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 maja 2017 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sprzeciw na powyższe postanowienie wniósł [...] wskazując, że oszczędności w kwocie 13.000,00 zł są przeznaczone na spłatę kredytu w kwocie 80.000,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm. – dalej Ppsa), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 Ppsa). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 Ppsa). Wniesienie sprzeciwu nie ma charakteru anulacyjnego, ale powoduje kontrolę postanowienia referendarza co do jego zgodności z prawem. Procedując w zgodzie z powyższymi zasadami sąd kontroluje prawidłowość rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, iż przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 Ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 Ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe podzielić należy stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, iż sam fakt posiadania oszczędności w deklarowanej kwocie ok. 13.000 zł., a więc w wysokości wielokrotnie wyższej niż wysokość wpisu wynoszącego 100 zł. wyklucza przyznanie wnioskowanego prawa pomocy Posiadanie takich oszczędności pozwala bowiem sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. Powyższe jest tym bardziej uzasadnione, że oprócz posiadania oszczędności, skarżący posiada także znaczny majątek nieruchomy w tym dom, gospodarstwo rolne o pow. 40 ha oraz maszyny rolnicze. W świetle powyższych danych trudno uznać, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Sąd podziela również stanowisko, iż spłacanie kredytu bankowego nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą bowiem o jej zdolnościach płatniczych a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 Ppsa orzekł jak w sentencji.