IV SA/Po 384/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi V. S. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zmiany pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...]kwietnia 2015 r., nr [...] Wojewoda W. po rozpoznaniu odwołania J.S. uchylił w całości decyzję Starosty P. nr [...] z dnia [...]stycznia 2015 r. oraz orzekł o odmowie zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego i odmowie V. S. zmiany pozwolenia na budowę udzielonego decyzją Starosty P. nr [...] z dnia [...]stycznia 2014 r. (sprawa znak: [...]), dotyczącej budowy wewnętrznej instalacji gazowej (propan) w lokalu mieszkalnym zlokalizowanym w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, położonym na działce nr ew. [...], położonej w K. przy ul. T., gm. M.; w zakresie zatwierdzonego projektu budowlanego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Starosta P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił na rzecz V. S. pozwolenia na budowę wewnętrznej instalacji gazowej (propan) w lokalu mieszkalnym zlokalizowanym w budynku mieszkalnym jednorodzinnym. Dalej organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...]stycznia 2015 r. zmienił decyzję pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz zatwierdził zamienny projekt dotyczący budowy wewnętrznej instalacji gazowej (propan) do lokalu mieszkalnego zlokalizowanego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zasilanej baterią butli 6x33 kg. Organ podniósł, iż od powyższej decyzji odwołanie złożył J.S., który oświadczył, że nie wyraża zgody na wykonanie projektowanych robót budowlanych. Następnie organ wskazał, iż zamienny projekt budowlany zatwierdzony decyzją Starosty P. nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r.(sporządzony przez mgr inż. M. Ż.) przewiduje następujące roboty budowlane: - wykonanie baterii butli na gaz propan- butan (2*3 po 33 kg), które będą zlokalizowane na zewnątrz budynku mieszkalnego; - zamontowania na piętrze budynku kotła CO; - wykonanie wewnętrznej instalacji gazowej od zaplanowanej na zewnątrz budynku butli gazowych poprzez przebicie przez zewnętrzne mury na piętrze budynku do pomieszczenia gospodarczego na piętrze budynku, łazienkę, klatkę schodową do kuchni (zgodnie z rys. na stronie 21 projektu budowlanego). W dalszej części uzasadnienia organ, po przytoczeniu treści przepisów prawa, podniósł, iż w oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane inwestor musi wskazać dokumenty potwierdzające prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, ale ustawodawca nie nałożył na niego obowiązku przedłożenia tych dokumentów. Zakwestionowanie przez współwłaściciela nieruchomości (chociażby jednego) złożonego przez inwestora wyżej wymienionego oświadczenia, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ budowlany decyzji pozwalającej na budowę. W sytuacji kiedy organ dysponuje zarówno oświadczeniem inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak i oświadczeniem woli innych współwłaścicieli nieruchomości zgłaszających sprzeciw co do planowanych robót, jego obowiązkiem jest ocena czy przedłożone oświadczenie uprawnia inwestora do prowadzenia określonych we wniosku o pozwolenie na budowę robót budowlanych. Organ zwrócił uwagę, że dla działki o nr ew. [...] prowadzona jest księga wieczysta o nr [...]. Z księgi tej wynika, że powyższa nieruchomość jest współwłasnością ustawową majątkową małżeńską Pani V. S. oraz Pana J. S.. W przedmiotowym budynku mieszkalnym jednorodzinnym nie ma prawnie wydzielonych samodzielnych lokali mieszkalnych, oraz budynek ten funkcjonuje nadal jako jedna całość stanowiąca współwłasność ww. osób. Do dnia wydania niniejszej decyzji nie dokonano odpowiedniego podziału niniejszej nieruchomości pomiędzy ww. stronami. Organ wskazał również, że budowa wewnętrznej instalacji gazowej w zakresie przedstawionym w projekcie budowlanym z grudnia 2014 r., jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu, a w konsekwencji inwestor powinien posiadać zgodę wszystkich współwłaścicieli na wykonanie ww. robót budowlanych. W przedmiotowej sprawie inwestorka nie przedłożyła zastępczego rozstrzygnięcia Sądu wydanego na podstawie art. 199 kodeksu cywilnego. Organ podniósł, iż inwestorka przedłożyła do akt sprawy prawomocne postanowienie wstępne Sądu Rejonowego w Ś., Wydział I Cywilny, sygn. akt: [...] z dnia [...] 2012 r., zezwalające jej na wykonanie prac adaptacyjnych niezbędnych do ustanowienia odrębnej własności lokalu nr 2 położonego na piętrze polegających na wykonaniu fundamentu pod wsparcie schodów, wykonanie schodów na zewnątrz ze spocznikiem, wykonanie zadaszenia nad wejściem, wykucie otworu drzwiowego na wysokości półpiętra klatki schodowej, montażu ościeżnicy i drzwi wejściowych, doprowadzeniu instalacji sygnalizacyjnej do drzwi, założeniu odrębnego licznika prądu. Natomiast w piwnicy ww. postanowienie umożliwia postawienie ścianek wydzielających piwnice (piwnica, kotłownia, skład opału), postawienie pieca CO i doprowadzenie instalacji na piętro. Należy zauważyć, że powyższe postanowienie Sądu jest szczegółowe i nie odwołuje się do żadnej opinii w przedmiocie możliwości podziału majątku wspólnego (w zakresie podziału nieruchomości) czy opinii rzeczoznawcy majątkowego o zakresie robót niezbędnych do podziału nieruchomości. Zdaniem organu w powyższym postanowieniu Sąd nie upoważnił o wykonania na zewnątrz budynku baterii butli z gazem i instalacji gazowej prowadzącej od tychże butli do budynku mieszkalnego. Ponadto Sąd umożliwił postawienie pieca CO w piwnicy budynku i doprowadzenie instalacji CO na piętro, a przedstawiony projekt zamienny przewiduje wykonanie kotła CO na piętrze. Organ podkreślił, iż zawarte w postanowieniu stwierdzenie "postawieniu pieca CO i doprowadzeniu instalacji na piętro" należy odczytać jako doprowadzenie instalacji CO na piętro, a nie wszystkich możliwych instalacji. Należy zauważyć, że Sąd bardzo szczegółowo wskazał jakie prace budowlane mogą zostać zrealizowane a przy ich wymienieniu podzielił je na poszczególne kondygnacje budynku. Ponadto gdy Sąd uznał, że potrzebna będzie instalacja gazowa na piętrze wprost o tym by wspomniał. Organ podniósł, iż w załączonej do akt sprawy opinii E. K. został przedstawiony identyczny, jak w postanowieniu Sądu, zakres prac wymaganych do wydzielenia nieruchomości. W powyżej opinii nie odnajdzie się także wskazania konieczności wykonania wewnętrznej instalacji gazowej w zakresie przedstawionym w załączonym do wniosku projekcie zamiennym. Podsumowując organ wskazał, iż V. S. nie posiada uprawnienia do dysponowania nieruchomością w celu wykonania wewnętrznej instalacji gazowej w formie przedstawionej w projekcie zamiennym z grudnia 2014 r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła V. S. zarzucając jej rażące naruszenie art. 3 ust. 2 pkt. 11 i art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. ( Dz. U . z 2013 r. poz. 1409), oraz art. 199 Kodeksu Cywilnego poprzez błędną ich interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu treści postanowienia wstępnego z dnia [...] 2012 Sądu Rejonowego w Ś. sygn. [...] w sprawie o podział majątku wspólnego i nieuwzględnienie celu tegoż postępowania, którym jest doprowadzenie do podziału majątku wspólnego między stronami. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że pomiędzy stronami toczy się postępowanie o podział majątku wspólnego. Sprawa zawisła przed Sądem Rejonowym Wydział I Cywilny w Ś.. Z uwagi na brak zgodnego wniosku, Sąd Rejonowy postanowieniem wstępnym, z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie zawisłej pod sygn. [...] - wydał postanowienie wstępne, upoważniające strony do wykonania prac adaptacyjnych, niezbędnych do ustanowienia odrębnej własności lokali. Skarżąca podkreśliła, iż szczegółowy zakres prac adaptacyjnych wynika z dokumentacji projektowej i winien zostać wykonany pod nadzorem osób posiadających uprawnienia budowlane i będzie podlegał odbiorowi. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja Wojewody W. w sposób nieuprawniony rozstrzyga, że w przedmiotowej sprawie decydujące znaczenie ma zgoda jednego ze współwłaścicieli. Wojewoda zupełnie pominął, że właśnie postanowienie wstępne wydane przez Sąd, zastępuje oświadczenie. Sąd Rejonowy w Ś., wydając postanowienie wstępne, rozstrzygnął, która ze stron powinna wykonać czynności umożliwiające dokonanie podziału nieruchomości. Jest oczywistym, że każdy samodzielny lokal musi posiadać niezbędne instalacje, w tym również instalację grzewczą. W ocenie skarżącej stanowisko organu praktycznie przekreśla i uniemożliwia dokonanie podziału majątku, bowiem bez niezależnych instalacji, nie ma możliwości fizycznego podziału jakiejkolwiek nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2015 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej "Ppsa") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409). Na podstawie art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza: 1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; 2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 6; 4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7. Stosownie do art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie z uwagi na zakres planowanych robót z odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego, nie ulega wątpliwości i co nie jest kwestionowane przez strony postępowania, inwestor obowiązany był uzyskać zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego. Ponadto, zgodnie z art. 32 ust.4 Prawa budowlanego pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto: 1) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; 1a) złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności pozwolenia, o którym mowa w art. 23 i art. 23a ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, jeżeli jest ono wymagane; 2) złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dopiero w sytuacji spełnienia wymagań, określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Jest to bowiem typowy przykład normy prawnej o charakterze związanym, kiedy organ nie dysponując "luzem decyzyjnym" obligowany jest do udzielenia pozwolenia na budowę, w razie spełnienia przesłanek ustawowych. W niniejszej sprawie podstawą odmowy zatwierdzenia zamiennego projektu budowlanego było ustalenie przez organ, że złożone przez inwestora oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania jest niezgodne z rzeczywistością. Przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ustawa Prawo budowlane rozumie tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienie do wykonywania robót budowlanych ( art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego). Jedną z odmian prawa własności jest współwłasność, charakteryzująca się tym, iż własność tej samej rzeczy przysługuje kilku osobom. Nieruchomość, na której powstał obiekt stanowi przedmiot współwłasności w częściach ułamkowych. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikające ze współwłasności ocenia się według reguł prawa cywilnego. W świetle prawa cywilnego każdy ze współwłaścicieli może samodzielnie rozporządzać swoim udziałem we współwłasności. Do czynności przekraczających zwykły zarząd rzeczą wspólną potrzeba jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone zostało stanowisko, co do tego, iż budowa obiektu budowlanego stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd. Zgoda właścicieli na dokonanie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu musi być niewątpliwa. W razie braku zgody, współwłaściciele nieruchomości, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd cywilny o zezwoleniu na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Sąd orzeka o powyższym mając na uwadze cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli (vide: art. 199 kodeksu cywilnego). Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, że oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest skuteczne o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Oświadczenie to stwarza tylko domniemanie, że składającemu przysługuje wymienione prawo. Domniemanie to może być obalone dowodami wskazującymi, że złożone oświadczenie nie odpowiada rzeczywistości. Natomiast zakwestionowanie przez chociażby jednego ze współwłaścicieli nieruchomości złożonego przez inwestora oświadczenia, w sytuacji kiedy jego zgoda na wykonywanie robót budowlanych jest wymagana, wyklucza możliwość wydania przez organ decyzji o pozwoleniu na budowę. W sytuacji kiedy organ dysponuje zarówno oświadczeniem inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jak i oświadczeniem woli innych współwłaścicieli nieruchomości zgłaszających sprzeciw co do planowanych robót, jego obowiązkiem jest ocena czy przedłożone oświadczenie uprawnia inwestora do prowadzenia określonych we wniosku o pozwolenie na budowę robót budowlanych. W niniejszej sprawie, a w szczególności z księgi wieczystej nieruchomości, której dotyczy projekt budowlany wynika, że powyższa nieruchomość stanowi współwłasność ustawową majątkową małżeńską V. S. oraz J. S.. Ponadto jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r, sygn. akt: [...], Sąd Rejonowy w Ś. upoważnił V. S. do wykonania prac adaptacyjnych niezbędnych do ustanowienia odrębnej własności lokalu nr 2 położonego na piętrze polegających na: wykonaniu fundamentu pod wsparcie schodów, wykonanie schodów na zewnątrz ze spocznikiem, wykonanie zadaszenia nad wejściem, wykucie otworu drzwiowego na wysokości półpiętra klatki schodowej, montażu ościeżnicy i drzwi wejściowych, doprowadzeniu instalacji sygnalizacyjnej do drzwi, założeniu odrębnego licznika prądu. Natomiast w piwnicy ww. postanowienie umożliwiało do postawienia ścianek wydzielających piwnice (piwnica, kotłownia, skład opału), postawienia pieca CO i doprowadzenia instalacji na piętro. Jak trafnie zauważył organ powyższe postanowienie Sądu jest szczegółowe. Postanowienie to szczegółowo, a nie jak wskazuje skarżąca, wylicza zakres prac. Ponadto wskazać należy, iż postanowienie Sądu Rejonowego w zakresie prac adaptacyjnych stanowi de facto powtórzenie opinii biegłego sądowego wskazującej zakres prac niezbędnych do wydzielenia nieruchomości. (str. 6 opinii). W opinii sporządzonej przez biegłego sądowego na potrzeby postępowania o podział majątku biegły wyraźnie wskazał prace jakie są konieczne do wydzielenia nieruchomości. W opinii ani w postanowieniu Sądu nie posłużono się żadnym sformułowaniem, które wskazywało by na przykładowe wyliczenie prac niezbędnych do wydzielenia nieruchomości. Z powyższych względów uznać należy, iż inwestor był uprawniony wyłącznie do dokonania prac wskazanych wyraźnie w tym postanowieniu, które zastąpiło oświadczenie współwłaściciela. Natomiast na dokonanie pozostałych prac inwestor wymagał zgody współwłaściciela, który takiej zgody nie wyraził, a wręcz przeciwnie składając odwołanie jednoznacznie oświadczył, iż nie wyraża zgody na budowę baterii butli 33 kg. Ponadto na co słusznie zwrócił uwagę organ, że w postanowieniu Sądu Rejonowego upoważniono inwestora do postawienie pieca CO w piwnicy budynku i doprowadzenie instalacji CO na piętro. Natomiast przedstawiony projekt zamienny przewiduje wykonanie kotła CO na piętrze. Mając powyższe na uwadze zasadnie uznał organ, iż inwestor nie posiada uprawnienia do dysponowania nieruchomością w celu wykonania prac określonych w projekcie budowlanym zamiennym z grudnia 2014 r., a w szczególności na posadowienie na zewnątrz budynku baterii butli na gaz propan-butan. Z powyższych względów za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art 3 ust. 2 pkt. 11 i art 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego oraz art. 199 Kodeksu Cywilnego. Jak wskazano wyżej postanowienie Sądu Rejonowego nie dosyć, że jest szczegółowe to ponadto stanowi powtórzenie zakresu prac określonych przez biegłego sądowego. Z powyższych względów nie można zgodzić się ze skarżącą, że zakres prac został wskazany przykładowo. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 Ppsa skargę oddalił.