IV SA/Po 385/19
WyrokWSA w Poznaniu2019-12-12
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Monika Świerczak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia linii elektroenergetycznej może zostać wydana, jeśli szerokość pasa technologicznego określona w decyzji Starosty jest mniejsza niż ta wskazana w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że szerokość pasa technologicznego określona w decyzji Starosty (9 m) była niezgodna z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach (19,2 m). Sąd wskazał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest wiążąca także w postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Brak uzasadnienia dla przyjęcia węższego pasa technologicznego w zaskarżonych decyzjach stanowił naruszenie przepisów K.p.a. i u.g.n.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o ograniczenie sposobu korzystania z części nieruchomości w celu przeprowadzenia napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV. Starosta wydał decyzję zezwalającą na przeprowadzenie linii i utworzenie pasa technologicznego o szerokości 9 m. Właściciele nieruchomości wnieśli odwołania, zarzucając m.in. brak rokowań, niewłaściwe pełnomocnictwa oraz niezgodność szerokości pasa technologicznego z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach. Wojewoda utrzymał decyzję Starosty w mocy. Właściciele wnieśli skargi do WSA w Poznaniu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Monika Świerczak Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skarg C. S., M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz C. S. i M. K. solidarnie kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; 3. zasądza od Wojewody na rzecz M. K. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; 4. zwraca skarżącej M. K. kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi.
Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., znak [...] - Starosta [...] po rozpatrzeniu wniosku z [...] lipca 2018 r. spółki [...] Sp. z o.o., znak: [...] reprezentowanej przez radcę prawnego T. R., wydał decyzję w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położonej w obrębie [...], gmina [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr [...], stanowiącej współwłasność Pani M. K., Pana C. S., Pani Z. S., Pani M. Ś. i zezwalającej wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], poprzez posadowienie stanowiska słupa, podwieszenie napowietrznych przewodów na odcinku około 165 m, w pasie technologicznym linii o szerokości 9 m (2 x 4,5 m od osi linii), o łącznej powierzchni pasa technologicznego ok. 1490 m˛. Przebieg linii przez opisaną nieruchomość został określony na mapie załączonej do niniejszego wniosku.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli:
1. C. S. - wnosząc o uchylenie wydanej decyzji w całości. W uzasadnieniu odwołania wskazał na wydanie decyzji sprzecznej ze złożonym wnioskiem, bowiem "odbiega ona od treści wniosku". Zdaniem odwołującego - "wnioski składane w celu udostępnienia nieruchomości są składane przez inne osoby nie wymienione we wniosku lub decyzji". W toku postępowania organ wydający decyzję nienależycie dokonał weryfikacji pełnomocnictw w sprawie.
Ponadto - błędnym było wydanie decyzji w powiązaniu i na podstawie pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] oraz toczącym się postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zdaniem odwołującego się - w chwili obecnej brak jest planu miejscowego lub decyzji ustalającej lokalizację celu publicznego - to skutkuje brakiem podstawy prawnej do wydania przedmiotowej decyzji ograniczającej sposób użytkowania nieruchomości. Decyzja została wydana "na podstawie dokumentów, które nie odzwierciedlają stanu faktycznego i budzą wątpliwości co do ich zasadności."
Skarżący wskazał na niewłaściwe przeprowadzenie rokowań przez inwestora, czego nie uwzględniono w zapadłej decyzji. W szczególności błędnie zostało przyjęte, iż rzeczoznawca majątkowy ustalił właściwą wysokość kwoty należną właścicielom nieruchomości. Starosta również błędnie przyjął, iż rokowania nie doprowadziły do osiągnięcia celu.
Ponadto skarżący wskazał, "że obowiązuje decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach Nr [...] Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], która zupełnie odmiennie określa pas technologiczny, niż został określony w wydanej decyzji Starosty [...]. Wobec powyższego należy zwrócić uwagę, że jedna ze stron postępowania przedkłada niewłaściwe dokumenty lub świadomie je pomija. Zatem uznanie organu "...że zaproponowany przez wnioskodawcę przebieg linii, jak i szerokość pasa ograniczenia... stanowi niezbędne obciążenie przedmiotowej nieruchomości, "jest sprzeczne z treścią decyzji RDOS w [...], co oznacza, że decyzja Starosty [...] została również wydana z naruszeniem obowiązującego prawa."
Odwołujący wskazał: "w uzasadnieniu wydanej decyzji Starosty [...] stwierdza się, że wnioski złożone przez strony postępowania: C. S. i D. K. są odrzucone jako nie zasadne. Stwierdzam, że złożone wnioski są nadal aktualne i postępowaniu administracyjnym należy je uwzględnić."
2. M. K. reprezentowana przez radcę prawnego D. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i odmowę ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości jak wyżej ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała na fakt braku rokowań w przedmiotowej sprawie, wskazując: "Żadnych rokowań nigdy nie było. Odwołująca natomiast występowała z propozycją rokowań. Wnioskodawca całkowicie zlekceważył tę propozycję i wcale nie przystąpił do rokowań - nawet nie przystąpiła do żadnych rozmów. Wnioskodawca nie przystąpił do żadnych rozmów z odwołującą ani z nikim z pozostałych współwłaścicieli." Podniosła również kwestię braku pełnomocnictw - osoby reprezentujące wnioskodawcę ich nie posiadali. Odwołująca podniosła, iż nieprawdą jest że toczyły się rokowania, podnosząc: "Nieprawdą jest, że była niemożliwość uzyskania zgody właścicieli. Nigdy inwestor nie starał się uzyskać taką zgodę. Odwołująca i pozostali współwłaściciele cały czas byli gotowi do udzielenia tej zgody." oraz wskazuje, że "wydanie decyzji w trybie art. 124 ust 1 i 1a jest możliwe jeżeli rokowania nie zakończyły się osiągnięciem porozumienia. W tej sprawie rokowań wcale nie było. Pełnomocnik wnioskodawcy nigdy się z Odwołującą i z pozostałymi współwłaścicielami nie kontaktował i nie przystąpił do rokowań."
W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż wnioskodawca próbuje zrealizować inwestycję, która zawiera liczne błędy. Te błędy były powodem uchylania decyzji lokalizacyjnych, były wskazywane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W tej chwili decyzja lokalizacyjna jest także zaskarżona do WSA w Poznaniu.
Wydanie tej decyzji grozi niepowetowaną szkodą dla stron, bowiem nieruchomość ta jest wykorzystywana sposób rolniczy. Istnieją zawarte umowy dzierżawy i nie możliwe jest przerwanie w sposób natychmiastowy tych dzierżaw.
Skarżąca wskazala, iż ustanowienie pasa technologicznego o szerokości 9 m jest niedozwolone. Wydane warunki i uzgodnienia nie przewidywały możliwości takiego pasa technologicznego.
W uzasadnieniu zwróciła uwagę na to, iż "posadowienie słupa w sposób planowany przez inwestora jest sprzeczne z logiką i naraża właścicieli na szkodę. Inwestor ma możliwość posadowienia słupa w miejscu, który nie będzie w żaden sposób przeszkadzał nikomu, lecz wcale nie rozważa tej propozycji."
Na koniec w uzasadnieniu podniosła, iż "starosta w myśl art. 124 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości jeżeli właściciel nie wyraża na to zgody. W tej sprawie właściciele wyrażają zgodę. To wynika wyraźnie z oświadczeń, jakie zostały złożone, w szczególności na rozprawach administracyjnych".
3. Z. S. wniosła odwołanie od wskazanej decyzji zarzuty umieszczając w uzasadnieniu i wskazała, iż "wydana decyzja Starosty [...] w swej treści odbiega od treści wniosku w tym zakresie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że decyzja z mocy prawa jest wadliwa i winna być uchylona."
Dodatkowo poruszyła kwestię pełnomocnictwa podnosząc, że wnioski składane w celu udostępnienia nieruchomości są składane przez inne osoby nie wymienione we wniosku lub decyzji. I dalej: "Zwracam uwagę, że Starosta [...] wydał wspomnianą wyżej decyzję na wniosek [...] Sp. z o.o. ul. [...]; [...] podpisany przez osobę nie posiadającą stosownych pełnomocnictw."
Kolejna kwestia dotyczy postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Skarżąca wskazała, iż przedmiotowa decyzja została "wydana na podstawie pisma z SKO z dnia [...] listopada 2018 r., jest niewątpliwie uchybieniem. Zwróciła uwagę, że SKO w [...] bezpodstawnie informuje Starostę [...] co postanowi lub postanowił Sąd Administracyjny w Poznaniu. Zatem decyzja Starosty [...] wydana w oparciu o wyżej wymienioną informację nie może stanowić uzasadnienia decyzji i winna zostać unieważniona, ze względu na posiadające wady i przekroczenie kompetencji przez SKO w [...]."
Na koniec skarżąca wskazała, iż decyzja została wydana na podstawie dokumentów, które nie odzwierciedlają stanu faktycznego i budzą wątpliwości co do ich zasadności.
Powyższe zdaniem p. Z. S. wskazuje, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa i winna zostać uchylona w całości.
Wojewoda decyzją z [...] lutego 2019r. utrzymał zaskarżoną decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2018r. w mocy.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy a następnie wskazał, że w sprawie ziściły się przesłanki uprawniające do wydania przez Starostę [...] decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] położonej w [...], gmina [...] w związku z planowaną inwestycją polegającą na założeniu i przeprowadzeniu przez nieruchomość napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], poprzez posadowienie słupa, podwieszenie napowietrznych przewodów na odcinku ok. 165 m, w pasie technologicznym linii o szerokości 9 m (2 x 4,5 m od osi linii) o łącznej powierzchni pasa technologicznego ok. 1490 m˛.
Zaplanowana inwestycja mieści się w hipotezie normy prawnej zawartej art. 124 ust. 1 u.g.n., a to dlatego iż polega ona na przebudowie napowietrznej linii energetycznej 110 kV relacji [...]. Linia została zaprojektowana zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami. Zrealizowanie inwestycji i eksploatacja linii spowoduje istotną poprawę niezawodności zasilania w energię elektryczną województwa [...]. Ponadto, przedmiotowa linia pozwoli na zaopatrzenie w energię elektryczną wielu odbiorców, a przede wszystkim służyć będzie poprawie bezpieczeństwa energetycznego regionu.
Kolejną konieczną przesłanką, uprawniającą do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., jest fakt zgodności z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Działka nr [...], obręb [...], będąca przedmiotem wniosku, objęta została decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] nr [...] (znak: [...]) z [...].06.2016 r. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego dla przebudowy napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV [...].
Wskazana decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wskazuje w pkt 3 na ustalenia dotyczące ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, bowiem Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska Decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach znak: [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia. Wobec powyższego, i po porównaniu Decyzji Starosty [...] z decyzją Burmistrza Miasta i Gminy [...] oraz analizie mapy na stronach geoportalu (geoportal.gov.pl) - organ II instancji nie doszukał się różnic i niezgodności na które (ogólnie i bez doprecyzowania) skarżący wskazują w odwołaniach.
Organ II instancji w odniesieniu do zarzutu odwołującego dotyczącego ochrony środowiska, nie znajduje uzasadnienia dla jego uznania i uważa go za chybiony. Zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2018 r. poz. 2081, z późn. zm.) wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest niezbędne do uzyskania decyzji, które zostały wskazane w katalogu zawartym we wspomnianym wyżej przepisie. W katalogu tym nie zawiera się decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
Następnie skarżący wskazują na bezzasadność dywagacji dotyczących wyroków sądowych. Organ II instancji również nie podzielił tego stanowiska skarżących i wyjaśnił, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia, o której stanowi art. 170 p.p.s.a., w stosunku do sądów oznacza obowiązek przyjęcia, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Jeżeli więc w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym wyrokiem, a stan faktyczny tej sprawy wykazuje istotne podobieństwo ze stanem zaistniałym wcześniej, obowiązkiem sądu administracyjnego jest uwzględnienie związania wynikającego z treści tego wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku.
Odwołania skarżących odnoszą się do kwestii uregulowanej w art. 124 ust. 3 u.g.n. - rokowań oraz poruszają kwestię pełnomocnictw. Zarzuty te również nie zasługują na uwzględnienie, bowiem jak wykazał organ I instancji wnioskodawca był reprezentowany zgodnie z udzielonymi pełnomocnictwami. Organ I instancji zgromadził i przedstawił w zgromadzonej dokumentacji stosowne pełnomocnictwa, które wskazał organ II instancji w początkowej części uzasadnienia.
Natomiast zarzuty przeprowadzenia samych rokowań upadają w świetle zgromadzonej korespondencji, bowiem jej analiza uprawdopodabnia fakt ich przeprowadzenia stosownie i w myśl wskazanego już art. 124 ust. 3 u.g.n.
Artykuł 124 ust. 3 u.g.n. zawiera jedynie nakaz, aby wydanie zezwolenia poprzedzone zostało rokowaniami z właścicielem o uzyskanie zgody na wykonanie prac, nie wymieniając konieczności umownego uregulowania kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane związane z realizacją inwestycji publicznej przed rozstrzygnięciem tej kwestii w formie decyzji administracyjnej.
Warunkiem są rokowania, a zatem de facto przystąpienie do rozmów w celu osiągnięcia porozumienia, rozwiązania sporu. Przepis ten nie określa formy i czasu prowadzenia rokowań. Rokowania nie oznaczają więc konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska.
W rozpatrywanej sprawie propozycje składane przez inwestora niewątpliwe docierały do adresata - właściciela nieruchomości - i wynikał z nich cel ograniczenia prawa własności na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego oraz proponowane wynagrodzenie. Stąd też zarzuty strony skarżącej są nietrafione.
Na koniec Wojewoda odniósł się do zamieszczonej w odwołaniach kwestii decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Burmistrza Miasta i Gminy [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Skarżący wskazują, iż wydanie decyzji przez Starostę [...] w oparciu o ww. decyzję o lokalizacji inwestycji jest błędne i że została ona zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Organ II instancji ustalił, iż skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokami z 17 stycznia 2019 r. o sygnaturach: IV SA/Po 775/18 i IV SA/Po 776/18. Wobec tego należy uznać (w chwili wydania decyzji odwoławczej), iż wskazywana decyzja znajduje się w obrocie prawnym i musi być uwzględniona podczas wydawania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.
Poruszana kwestia dotycząca powstania szkód na przedmiotowej nieruchomości również zdaniem organu II instancji nie zasługuje na uwzględnienie i rozpatrywanie na tym etapie postępowania, bowiem kwestia ta jest uregulowana przepisami Rozdziału 5 cyt. Ustawy o gospodarce nieruchomościami, które w sposób pełny wyjaśniają tę kwestię.
Przepis art. 124 ust. 4 u.g.n. reguluje natomiast zagadnienie przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego oraz zagadnienie odszkodowania.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli C. S. oraz M. K. reprezentowana przez R. K..
Skarżący C. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie prawa, tj.:
- art. 50 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2, art. 52 ust.2 i art. 54, 56 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym,
- § 55 rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych,
- art. 6 ust. 2 w ustawy o gospodarce nieruchomościami,
- 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 75 ust 6 art. 82 i art. 85 ust. 1 ust 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U z Nr 199, poz. 1227 z późn. zm.),
- § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U nr 257, poz. 2573),
- art. 64 ust. 3 Konstytucji oraz art. 140 i 143 Kodeksu cywilnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył zasadnicze argumenty organu administracji II instancji wskazane w zaskarżonej decyzji podejmując następnie polemikę z nimi.
Zakres decyzji Burmistrz MiG [...] oraz Starosty [...] różni się przedmiotowo, mimo że sprawa lokalizacji dotyczy tej samej działki.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wydał decyzję [...] z dnia [...] stycznia 2013r. o środowiskowych uwarunkowaniach, w której określa uwarunkowania, które winny być uwzględnione w decyzji Burmistrza MiG [...]. Decyzja lokalizacyjna jest niezgodna z decyzją środowiskowa w zakresie przyjętej szerokości pasa technologicznego, która winna wynosić minimum 19,2 m (po 9,6 m od osi linii w każdą stronę).
Dalej skarżący kwestionował umocowania osób działających w imieniu inwestora w postępowaniu administracyjnym.
Podnosił, że kolejnym uchybieniem w prowadzonym postępowaniu administracyjnym przez Starostę [...] jest stwierdzenie, że Inwestor prowadził rokowania w celu uzyskania zgody właścicieli nieruchomości na potrzeby modernizacji i funkcjonowania linii 110 kV relacji [...].
Nadto decyzja Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] z dnia [...] stycznia 2013r zobowiązuje inwestora do wyznaczenia tzw. strefy i określa jej szerokość "W strefie 19,2 m wzdłuż przedmiotowego przedsięwzięcia (po 9,6 m od osi linii w każdą stronę) utworzyć pas technologiczny" tymczasem w zaskarżonej decyzji przyjęto pas technologiczny 9 m.
Błędne jest zatem stwierdzenie Wojewody, że ziściły się przesłanki uprawniające do wydania przez Starostę [...] decyzji ograniczającej sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości.
Skarżąca M. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] oraz o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów:
- prawa materialnego: art. 6 ust. 2, art. 124 ust. 1 i 1a, ust. 2, ust. 3 i ust. 4—7, art. 128 i art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, art. 21 i 64 Konstytucji RP, art. 72 § 1 Kodeksu cywilnego,
- prawa procesowego: art. 138 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przede wszystkim kwestionowała zasadność i prawidłowość przeprowadzonych rokowań. W niniejszej sprawie ze skarżącą nikt z osób jakie posiadają pełnomocnictwa do reprezentowania w tej sprawie się nigdy nie kontaktował.
Wnioskodawca wydania decyzji - [...] sp. z o.o. nigdy nie podjęła nawet prób jakiejkolwiek negocjacji w tej sprawie.
Jednakże strona skarżąca nie wiedziała w pierwszej chwili, że osoby działające w imieniu inwestora nie były prawidłowo upoważnione.
Skarżąca rozumiejąc, że inwestycja należy do kręgu inwestycji celu publicznego zawsze wyrażała chęć przeprowadzenia rozmów i uzgodnienia warunków korzystania z nieruchomości.
Skarżąca wyrażała chęć wyrażenia zgody – oczekiwała podjęcia rozmów w sprawie sposobu ograniczenia własności i wysokości odszkodowania należnego z tego tytułu.
Podkreślała, że żadnych rokowań nigdy nie było. Jedyne co wnioskodawca uczynił to przesłał skarżącej "niepoważną umowę", nieuzgodnioną do podpisu i zawierającą błędy.
Wnioskodawca nigdy nie spotkał się ze skarżącą.
Nigdy nie potraktował propozycji odwołującej poważnie i nigdy nie odpowiedział na propozycje podjęcie rozmów w tej sprawie i przeprowadzenia rokowań.
W ocenie skarżącej rokowania nigdy się nie zaczęły.
W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie odwołując się do motywów rozstrzygnięcia zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu stawił się skarżący C. S. oraz pełnomocnik uczestnika postępowania [...] Sp. z o.o.
Skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. Ponadto podkreślał, że w toku całego postępowania wskazywał na ignorowaną przez organy okoliczność, że pas technologiczny określony w decyzji Starosty [...] z [...] listopada 2018 r. o szerokości 9 m jest znacznie węższy niż ten określony w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] stycznia 2013 r. wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...].
Pełnomocnik uczestnika wnosiła o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu skarżącego wskazała, że w jej ocenie pas technologiczny określony w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest innego rodzaju pasem niż ten z decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W ocenie pełnomocnika postanowienia z decyzji środowiskowej dotyczące pasa technologicznego nie wiążą organu w niniejszym postępowaniu. Na pytanie Sądu pełnomocnik wyjaśnia, że analizowane postanowienie z pkt 1.2.1 decyzji zostało wprowadzone do decyzji przez RDOŚ niezgodnie z wnioskiem inwestora. Inwestor jednak nie zaskarżył tej decyzji, aby móc w szybkim tempie zrealizować inwestycję. Pełnomocnik uczestnika sprecyzowała, iż wniosek inwestora nie zawierał w ogóle określenia pasa technologicznego. Postanowienie w tej kwestii zostało wprowadzone przez RDOŚ samodzielnie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna tylko w części.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204, z późn. zm.; w skrócie "u.g.n."), zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Stosownie do art. 124 ust. 2 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. Z kolei art. 124 ust. 3 u.g.n. stanowi, że udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. Zgodnie z art. 124 ust. 4 u.g.n. na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4. Przepis art. 124 ust. 5 u.g.n. normuje zaś sytuacje, gdy założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem. Wówczas właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Art. 124 ust. 6 u.g.n. przesądza natomiast, że właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio.
Na tym tle normatywnym należy stwierdzić, że planowana inwestycja, polegająca na przebudowie istniejącej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], poprzez posadowienie słupa, podwieszenie napowietrznych przewodów na odcinku ok. 165 m, w pasie technologicznym linii o szerokości 9 m (2 x 4,5 m od osi linii) o łącznej powierzchni pasa technologicznego ok. 1490 m˛, stanowi bez wątpienia inwestycję celu publicznego. Oznacza to, że w świetle przepisów art. 21 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 112 ust. 1 i 3 u.g.n. – dopuszczających wywłaszczenie wyłącznie na cele publiczne – realizacja tej inwestycji może być poprzedzona wydaniem decyzji o charakterze wywłaszczeniowym, jaką jest decyzja z art. 124 ust. 1 u.g.n. Fakt ten nie tylko nie budzi wątpliwości, ale również nie wymaga żadnych wiadomości specjalnych. W orzecznictwie wskazuje się, że budowa (odpowiednio: przebudowa) napowietrznej linii elektroenergetycznej jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Ponadto, jak trafnie zauważył organ II instancji, taka inwestycja mieści się także w pojęciu "zakładania i przeprowadzania" przewodów i urządzeń w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n. Przepis ten obejmuje bowiem zarówno roboty inwestycyjne celu publicznego realizowane od podstaw, jak i polegające na przebudowie już istniejącej inwestycji celu publicznego w zakresie przekraczającym zwykłe prace konserwatorskie, bieżące remonty czy usuwanie awarii (por. wyroki NSA: z 31.05.2017 r., I OSK 2618/16; z 04.10.2017 r., I OSK 3182/15; z 14.12.2017 r., I OSK 1375/17; z 16.02.2018 r., I OSK 819/16; z 15.05.2018 r., I OSK 2739/17; z 18.04.2019 r., I OSK 65/19 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej w skrócie "CBOSA").
Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko organu, iż w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z "przebudową" linii w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, z późn. zm.; w skrócie "pr.bud."). Z treści decyzji lokalizacyjnej wydanej przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] z [...] czerwca 2016r. oraz zaskarżonej decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżących wynika, że wnioskowane roboty budowlane dotyczą "przebudowy" po istniejącej trasie linii relacji [...], zatem nie ma rozbieżności w decyzjach co do charakteru planowanych robót budowlanych.
Godzi się przy tym zauważyć, że pojęcie "przebudowy" należy odnosić do "obiektu budowlanego" jako całości – a więc, jak wynika z art. 3 pkt 1 i 3 pr.bud., w szczególności do "obiektu liniowego", przez który należy rozumieć "obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa [...]" (art. 3 pkt 3a pr.bud.) – a nie do poszczególnych jego elementów rozpatrywanych z osobna. W konsekwencji oceny charakteru planowanych robót należy każdorazowo dokonywać w kontekście całego obiektu budowlanego (tu: liniowego), którego one dotyczą – a więc w rozpoznawanej sprawie: z perspektywy całej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...].
Jak wynika z akt sprawy – a przede wszystkim z inicjującego kontrolowane postępowanie administracyjne wniosku Spółki z [...] lipca 2018 r. – planowana inwestycja obejmuje swym zakresem przebudowę polegającą na założeniu i przeprowadzeniu przez nieruchomość nr [...], obręb [...], gm. [...], KW [...], napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], poprzez posadowienie stanowiska słupowego, podwieszenie napowietrznych przewodów na odcinku ok. 165 m, w pasie technologicznym linii o szerokości 9 m (2 x 4,5 m od osi linii) o łącznej powierzchni pasa technologicznego ok. 1490 m˛.
W myśl art. 3 pkt 6 pr.bud. przez "budowę" należy rozumieć "wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego". Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 7a pr.bud. "przebudowa", to "wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji".
Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że przedmiotowa inwestycja obejmuje m.in. wymianę przewodów oraz posadowienie słupa, zatem przebudowę linii. Poza tym godzi się zauważyć, że – jak podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – planowana inwestycja ma na celu poprawę przepustowości sieci i zwiększenie jej mocy oraz spowoduje zmianę szeregu parametrów technicznych.
W świetle powyższego organ II instancji zasadnie uznał, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z przebudową linii elektroenergetycznej.
Dla przedmiotowej inwestycji została wydana decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. Burmistrza Miasta i Gminy [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Skarżący wskazują, iż wydanie decyzji przez Starostę [...] w oparciu o powyższą decyzję o lokalizacji inwestycji jest błędne i że została ona zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Sądowi wiadomym jest z urzędu, że skarga na powyższą decyzję została prawomocnie oddalona wyrokiem z 17 stycznia 2019 r. w sprawie o sygnaturze IV SA/Po 775/18, do której dołączono sprawę o sygn. akt IV SA/Po 776/18. Niezasadny jest zatem zarzut skarżących wydania zaskarżonej decyzji w oparciu o nieprawomocną decyzję o lokalizacji celu publicznego dla przedmiotowego przedsięwzięcia.
Wobec powyższego treść decyzji lokalizacyjnej i jak twierdzi skarżący jej niezgodność z decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia z [...] stycznia 2013r. nie może być przedmiotem ponownej oceny przez Sąd w niniejszej sprawie.
Nadto, wbrew twierdzeniom skarg, złożenie wniosku przez Spółkę zostało poprzedzone rokowaniami, o jakich mowa w art. 124 ust. 3 u.g.n. Wprawdzie rokowania te nie doprowadziły do wyrażenia zgody przez Właścicieli na wnioskowane ograniczenie prawa własności ich nieruchomości, jednakże, w ocenie Sądu, brak jest dostatecznych podstaw do kwestionowania faktu wyczerpania przesłanki z art. 124 ust. 3 u.g.n., w postaci uprzedniego przeprowadzenia rokowań.
Godzi się bowiem zauważyć, że spełnienie obowiązku uprzedniego przeprowadzenia rokowań, jako przesłanka wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, oznacza co najmniej taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi nieruchomości określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Wymagane jest więc zainicjowanie rokowań, czyli stworzenie stronom realnej – a nie tylko pozornej (por. wyrok NSA z 21.11.2017 r., I OSK 1109/17, CBOSA) – możliwości przystąpienie do rozmów w celu osiągnięcia porozumienia, rozwiązania sporu. Rokowania nie oznaczają natomiast konieczności osiągnięcia zgodnego stanowiska. Nieosiągnięcie porozumienia pomiędzy właścicielem nieruchomości a inwestorem upoważnia organ administracyjny do udzielenia zezwolenia wymienionego w art. 124 ust. 1 u.g.n.
Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, Spółka podjęła realną próbę polubownego załatwienia sprawy. Wnioskodawca podjął starania, aby uzyskać stosowną - na gruncie cywilnoprawnym - zgodę na rozlokowanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej w przestrzeni przedmiotowej nieruchomości. W wyniku przeprowadzonych rokowań, nie uzyskano jednak zgody na wykonanie planowanych prac. Jako dowód w aktach sprawy znajduje się korespondencja między stronami (k. 156 do 222 akt adm. I inst.) stanowiąca:
- zaproszenie do rokowań z dnia [...].05.2017 r.;
- pisma właścicieli z dnia [...].05.2017 r., [...].05.2017 r.
- pismo wnioskodawcy z dnia [...].06.2017 r.,
- pisma właścicieli z dnia [...].06.2017 r., [...].07.2017 r.,
- pismo wnioskodawcy z dnia [...].07.2017 r.,
- pisma właścicieli z dnia [...].08.2017 r., [...].08.2017 r.,
- pismo wnioskodawcy z dnia [...].09.2017 r.
Słusznie wskazuje organ odwoławczy, że bezspornym jest, zatem że w przedmiotowej sprawie odbyły się rokowania, które nie doprowadziły do zawarcia porozumienia między stronami. Przyjąć zatem należy, że czynności podjęte przez Inwestora wypełniają przesłankę określoną w art. 124 ust. 3 u.g.n. tj. przeprowadzenie przed złożeniem wniosku rokowań z właścicielem gruntu. Wbrew temu co podnoszą skarżący strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w art. 124 ust. 3 u.g.n. nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich swojemu adwersarzowi propozycji ich rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby gdy - w ocenie którejś ze stron - nie ma szans na zawarcie porozumienia.
Chybione są zatem zarzuty skarżących kwestionujące prawidłowość przeprowadzonych rokowań, chociażby z tego względu, że w istocie nie sposób zaprzeczyć że się odbyły, a to już warunkuje spełnienie przesłanki rokowań z art. 124 u.g.n., bez względu na ich wynik.
Niezasadny był także zarzut braku umocowania osób działających w sprawie, w tym kierujących pisma w przedmiocie rokowań. Zebrane akta sprawy potwierdziły okoliczności wskazane przez organ odwoławczy, co do prawidłowości i skuteczności umocowania do działania w imieniu wnioskodawcy:
- pełnomocnictwo nr [...] udzielone przez Zarząd [...] Sp. z o.o. z dniem [...] stycznia 2008 r. Panu K. P., Dyrektorowi Oddziału Dystrybucji [...] do występowania i dokonywania w imieniu [...] Sp. z o.o. czynności formalno-prawnych związanych z uzyskaniem decyzji pozwoleń i zezwoleń niezbędnych do realizacji prac projektowych i wykonawczych, dotyczących eksploatacji, remontów, budowy lub przebudowy sieci elektroenergetycznej. Pełnomocnictwo upoważnia do ustanawiania dalszych pełnomocnictw (substytucja). Pełnomocnictwo podpisane przez Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o. L. Ż. oraz Wiceprezesa ds. Ekonomicznych B. T..
- pełnomocnictwo z [...].11.2008 r. udzielone z dniem [...].11.2008 r. Pani A. G., Kierownikowi Wydziału Zarządzania Rozwojem Sieci i upoważniało do występowania i dokonywania w imieniu [...] Sp. z o.o. czynności formalno-prawnych związanych z uzyskaniem decyzji pozwoleń i zezwoleń niezbędnych do realizacji prac projektowych i wykonawczych, dotyczących eksploatacji, remontów, budowy lub przebudowy sieci elektroenergetycznej. Pełnomocnictwo upoważnia do ustanawiania dalszych pełnomocnictw (substytucja). Pełnomocnictwo podpisał Dyrektor Oddziału Dystrybucji [...] K. P..
- pełnomocnictwo udzielone z dniem [...].07.2012 r. Panu T. N., upoważniające do występowania i dokonywania w imieniu [...] Sp. z o.o. czynności formalno-prawnych związanych z uzyskaniem decyzji pozwoleń i zezwoleń niezbędnych do realizacji prac projektowych i wykonawczych, dotyczących eksploatacji, remontów, budowy lub przebudowy sieci elektroenergetycznej. Pełnomocnictwo nie upoważnia do ustanawiania dalszych pełnomocników (substytutów). Pełnomocnictwo podpisała Kierownikowi Wydziału Zarządzania Rozwojem Sieci A. G..
- pełnomocnictwo procesowe z dnia [...] sierpnia 2012 r. wystawione przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] udzielone radcy prawnemu T. R. w sprawach związanych z przygotowaniem oraz realizacją zadania inwestycyjnego pn. "Modernizacja linii napowietrznej WN 110 kV relacji [...]". Pełnomocnictwo upoważnia do złożenia wniosku o wydanie decyzji administracyjnych na podstawie art. 124 ust. 1 i 1a u.g.n.
Odnosząc się do zarzutów skarg dotyczących braku w istocie rokowań dodać należy, że nie miały one także charakteru pozornych, nakierowanych na rzeczywiste zainicjowanie rokowań, lecz mającej w oczywistym zamierzeniu doprowadzić do ich zarzucenia. Wnioskodawca zlecił wykonanie przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego obejmującego określenie wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu na potrzeby przedmiotowej linii na kwotę [...]zł. Skarżący odrzucili ofertę domagając się powyższej kwoty płatnej rocznie. W ocenie Sądu za pozór propozycji negocjacyjnej można by ewentualnie uznać ofertę faktycznie nieodpłatnego ustanowienia służebności przesyłu w kwocie zupełnie nieadekwatnej do przedmioty sprawy. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie wskazuje się przy tym, że owo wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu może być ustalone jako świadczenie jednorazowe albo jako świadczenie okresowe (por. np. M. Balwicka-Szczyrba, Korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorców przesyłowych – właścicieli urządzeń przesyłowych, Warszawa 2015, s. 138–139, i przywołane tam w przyp. 368 dalsze wypowiedzi doktryny; por. też postanowienia SN: z 20.09.2012 r., IV CSK 56/12, LEX nr 1227856; z 08.02.2013 r., IV CSK 317/12, LEX nr 1308150). Propozycja wynagrodzenia płatnego jednorazowo nie może być więc, tylko z tego powodu, traktowana jako złożona dla pozoru. Tym bardziej, że w niektórych wypowiedziach judykatury wskazuje się wręcz, iż wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu "w zasadzie powinno być jednorazowe" (tak np. postanowienie SN z 20.09.2012 r., IV CSK 56/12, LEX nr 1227856). Zarazem organ administracji, badając spełnienie przesłanki z art. 124 ust. 3 k.p.a., nie jest co do zasady władny oceniać, czy zaproponowane przez inwestora wynagrodzenie było "odpowiednie" w rozumieniu art. 305 2 § 1 k.c. (poza przypadkami skrajnymi, dotyczącymi ofert "za symboliczną złotówkę"), gdyż spory na tym tle mają bez wątpienia charakter cywilnoprawny, do rozstrzygania których powołane są sądy powszechne. A organy administracji publicznej nie mają kompetencji do samodzielnego rozstrzygania spraw o charakterze cywilnym, zastrzeżonych do właściwości sądów powszechnych (por. m.in. wyroki NSA: z 10.05.2006 r., I OSK 755/05; z 16.03.2011 r., II FSK 1981/09; z 16.03.2011 r., II FSK 1995/09; z 16.03.2011 r., II FSK 1996/09; z 01.08.2013 r., I FSK864/13; z 09.12.2014 r., II OSK 1226/13; z 25.04.2017 r., I OSK 1909/15; z 13.12.2017 r., I OSK 389/16 – dostępne w CBOSA).
Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżących, jakoby organy przedwcześnie przyjęły, iż rokowania zakończyły się fiaskiem, gdyż skarżąca M. K. wyrażała zgodę na korzystanie z nieruchomości i na polubowne załatwienie sprawy, nie może być uznany za wystarczający tego dowód – godzi się zauważyć, że udostępnienie nieruchomości dla celów przebudowy linii elektroenergetycznej stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, co oznacza, że zgoda na takie ograniczenie prawa własności powinna być wyrażona przez wszystkich współwłaścicieli, stosownie do wymogów art. 199 k.c. (por. wyrok WSA z 16.04.2014 r., II SA/Po 1318/13, CBOSA). W konsekwencji z treści pism skarżących i pozostałych współwłaścicieli nieruchomości wynika wyraźna odmowa udzielenia zgody na korzystanie z nieruchomości w zamian za ofertę wystosowaną przez wnioskodawcę. W ocenie Sądu przesądza to o tym, iż do skutecznego porozumienia w tej sprawie nie dojdzie.
Nadto, przyjąć należy, że przeprowadzenie bezskutecznych rokowań chociażby z jednym ze współwłaścicieli czyni bowiem zadość obowiązkom wynikającym z art. 124 ust. 3 u.g.n. Celem ustanowionego w tym przepisie obowiązku przeprowadzenia rokowań jest umożliwienie konsensualnego załatwienia sprawy między stronami, a nie prowadzenie rokowań dla samego ich prowadzenia. Skoro więc w istocie brak zgody choćby jednego ze współwłaścicieli niweczy możliwość ugodowego załatwienia sprawy na drodze cywilnoprawnej, to uznać należy, że jest to okolicznością wyczerpującą przesłankę "poprzedzenia rokowaniami", o której mowa w przepisie art. 124 ust. 3 u.g.n. Rokowania bowiem polegają na tym, że strony przedstawiają własne stanowiska w sprawie, zgodnie z posiadaną wiedzą i wolą. Brak natomiast wypracowania wspólnego stanowiska na skutek np. wysuwania roszczeń nieakceptowanych przez inwestora, odmowa przyjęcia propozycji inwestora, musi skutkować uznaniem braku zgody właściciela na przeprowadzenie prac na jego gruncie. Przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie wymaga prowadzenia "wiecznych rokowań". W przeciwnym wypadku nigdy nie można byłoby wszcząć postępowania zmierzającego do wydania decyzji w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. (por. wyrok WSA z 21.05.2018 r., II SA/Ke 733/17, CBOSA).
Z powyższych względów organy zasadnie uznały, iż przed wszczęciem postępowania administracyjnego w kontrolowanej sprawie doszło do wymaganych rokowań oraz że zakończyły się one brakiem zgody współwłaścicieli na proponowane ograniczenie sposobu korzystania z ich nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze, niezasadny był także zarzut skarżących dotyczący tego, że rokowania przeprowadzone były na potrzeby służebności przesyłu a nie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Przepis art. 124 ust. 3 u.g.n. nie określa formy czy też treści prowadzonych rokowań, ponieważ jest to instytucja prawa cywilnego. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie wskazuje również dokumentów, które inwestor ma przedstawić właścicielowi gruntu w celu uzyskania zgody na udostępnienie nieruchomości, ani też nie nakłada na inwestora obowiązku poinformowania właściciela na piśmie, że rokowania w sprawie uważa za zakończone. Strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w art. 124 ust. 3 u.g.n. nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie prowadzenia rokowań oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich stronie przeciwnej stosownego odszkodowania (por. wyr. NSA w 7 września 2016r., sygn. akt I OSK 87/16, CBOSA).
W konsekwencji podniesione w skargach zarzuty odnoszące się do rokowań należy ocenić jako całkowicie bezzasadne.
Zasadny natomiast okazał się zarzut skarżącego dotyczący niezgodności szerokości ustalonego pasa technologicznego w decyzji Starosty (9 m) z szerokością pasa technologicznego przewidzianego w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2013r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie po trasie linii zdemontowanej nowej linii napowietrzanej 110 kV [...] wydanej na etapie ubiegania się o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W decyzji RDOŚ, której kopię skarżący przedłożył do akt sprawy w punkcie I. 2. 1. wskazano, że w strefie 19,2 m wzdłuż przedmiotowego przedsięwzięcia (po 9,6 m od osi linii w każdą stronę) utworzyć pas technologiczny, do którego Inwestor winien uzyskać tytuł prawny. Z uzasadnienia decyzji w tym zakresie wynika, że w toku postępowania [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wskazał, iż w zasięgu oddziaływania linii w zdeklarowanym na mapie obszarze o szerokości 19,2 m, wzdłuż przedmiotowego przedsięwzięcia (po 9,6 m od osi linii w każdą stronę) nie mogą powstawać nowe budynki mieszkalne, ponadto Inwestor winien posiadać również tytuł prawny do nieruchomości, przez które przebiegać będzie przedmiotowa linia wraz z obszarem (strefą) jej oddziaływania. Skutkiem powyższego Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w decyzji nałożył na Inwestora obowiązek utworzenia pasa technologicznego, do którego Inwestor winien uzyskać tytuł prawny.
Wobec powyższego wyjaśnienia wymaga zagadnienie dotyczące obowiązku uzyskania tytułu prawnego do terenu, na którym utworzony powinien zostać pas technologiczny o szerokości 19,2 m. Wobec powyższego organ odwoławczy zwróci się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] o szczegółowe wyjaśnienie motywów przyjętego rozstrzygnięcia w decyzji z [...] stycznia 2013r. nakładającego na inwestora obowiązek uzyskania tytułu prawnego do pasa technologicznego o szerokości 19,2 m. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie to jest bowiem wiążące także i w niniejszym postępowaniu o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Jakkolwiek Sąd nie wyklucza szczególnych okoliczności i uzasadnienia dla przyjęcia pasa technologicznego (czy pasa technicznego) o szerokości 9 m na potrzeby przedmiotowej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zwłaszcza, że w zaskarżonych decyzjach organu I i II instacnji brak uzasadnienia dla przyjęcia pasa technologicznego o szerokości 9 m, poza wskazaniem, że przyjęto szerokość wskazaną we wniosku Inwestora.
Ze wskazanych wyżej względów należało uchylić zaskarżoną decyzję Wojewody, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. jako naruszającą art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. art. 80 K.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., jak Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.
W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że zasadne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego jedynie zaskarżonej decyzji organu II instancji. Dostrzeżony brak może zostać usunięty przez organ II instancji, w trybie art. 136 § 1 K.p.a. Z kolei zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie może być rozumiana w ten tylko sposób, że wszystkie istotne dowody powinny zostać przeprowadzone w postępowaniu I-instancyjnym, a rolą organu odwoławczego jest tylko dokonanie kontroli rozstrzygnięcia I-instancyjnego. Zarówno postępowanie I, jak i II instancyjne mają w pełni charakter merytoryczny, co nie wyklucza wydania decyzji co do meritum sprawy przez organ odwoławczy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. obejmujących zwrot od organu na rzecz skarżących solidarnie kwoty [...]tytułem uiszczonego wpisu od skargi (punkt 2 wyroku). Na podstawia art. 200 p.p.s.a. i art. 205 p.p.s.a. skarżącej M. K. Sąd zasądził kwotę [...]zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika w równoważne minimalnej stawce za czynności radcy prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), jak w punkcie 3 wyroku. Na podstawie art. 225 p.p.s.a. Sąd zwrócił skarżącej M. K. kwotę [...]zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Skarżący są bowiem współwłaścicielami nieruchomości, której dotyczy przedmiotowe postępowania, zatem ich prawa i obowiązki są wspólne, co uzasadniało pobranie jednego wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie solidarnie zgodnie z art. 202 § 2 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku.
W ponownym postępowaniu organ II instancji uwzględni wskazania co do dalszego postępowania dotyczące wyjaśnienia przez RDOŚ okoliczności zobowiązujących inwestora do uzyskania tytułu prawnego do pasa technologicznego o szerokości 19,2 m. Nie przesądzając rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, w zależności od treści wyjaśnień udzielonych przez RDOŚ Wojewoda wyda decyzję merytoryczną w sprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło