IV SA/Po 389/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia [...] od postanowienia referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 389/17 którym referendarz sądowy (1.) umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2017 r. w przedmiocie odrzucenia skargi, (2.) umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2017 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 3 października 2017 r. dotyczące prawa pomocy, (3.) odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienia – w całości Stowarzyszenie [...] wraz ze skargą na postanowienie Wojewody Wielkopolskiego opisane w rubrum, złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia z kosztów wpisu sądowego. W nadesłanym później formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy sprecyzowano, że wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 389/17 referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Rozpoznając sprzeciw Stowarzyszenia, WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Prowadząc dalej postępowanie doręczono Stowarzyszeniu zarządzenie z dnia 4 lipca 2017 r. do uiszczenia wpisu od skargi. Mając na uwadze zgłoszony w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego wniosek o ustanowienie pełnomocnika, Stowarzyszeniu przesłano również formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W powyższym stanie sprawy skarżące Stowarzyszenie nie uiściło wymaganego wpisu sądowego lecz złożyło zażalenie na wezwanie dotyczące wpisu (oddalone postanowieniem NSA z dnia 19 września 2017r. sygn. akt II OZ 1074/17) oraz złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się tym razem prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Rozpoznając sprzeciw Stowarzyszenia, WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 3 października 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Stowarzyszenie [...] wniosło zażalenie na ww. postanowienie Sądu z dnia 3 października 2017 r. Prowadząc dalej postępowanie pismem z dnia 26 września 2017r. wezwano Stowarzyszenie do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 4 lipca 2017r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W tak ustalonym stanie faktycznym WSA w Poznaniu postanowieniem z dnia 7 listopada 2017 r. w pkt 1 odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 3 października 2017 r. dotyczące prawa pomocy a w pkt 2 odrzucił skargę, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, iż powodem odrzucenia skargi było nieuiszczenie wpisu sądowego (k. 102-105). Pismem z 01 grudnia 2017 r. Stowarzyszenie wniosło zażalenie, kwestionując w całości postanowienie Sądu z dnia 7 listopada 2017 r. (k. 129). Stowarzyszenie złożyło również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie wskazało, iż nie ma żadnych środków finansowych, majątku oraz nie ma konta bankowego, a swą działalność opiera na dobrowolnych składkach członkowskich. Przedstawicielka Stowarzyszenia za pełnioną funkcję nie pobiera również żadnego wynagrodzenia. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano również, że stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie czerpie żadnych dotacji od Skarbu Państwa ani Unii Europejskiej. Postanowieniem z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 389/17 referendarz sądowy (1.) umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2017 r. w przedmiocie odrzucenia skargi, (2.) umorzył postępowanie z wniosku o zwolnienie od wpisu od zażalenia na postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 7 listopada 2017 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 3 października 2017 r. dotyczące prawa pomocy, (3.) odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uzasadniając referendarz sądowy napisał, że Stowarzyszenie złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych bez podania jego zakresu. Uwzględniając stan faktyczny sprawy referendarz sądowy uznał, że jego zakresem w części dotyczącej częściowego zwolnienia od kosztów sądowych objęte jest zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 7 listopada 2017r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie z dnia 3 października 2017 r. dotyczącego prawa pomocy i postanowienie Sądu w przedmiocie odrzucenia skargi z uwagi na nie uiszczenie wpisu sądowego. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy wskazał, że zgodnie z art. 220 §4 i art. 261 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej P.p.s.a.) zażalenie wniesione na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu i postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy, wolne jest od wpisu. Z tego powodu umorzył postępowanie w przedmiocie wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z 7 listopada 2017 r., działając na podstawie art. 249a P.p.s.a., jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej ustanowienia radcy prawnego referendarz sądowy wskazał, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej można przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykażą, że nie mają dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Uwzględniając powyższe wskazał, że sprawa z poprzedniego wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu została już rozstrzygnięta ostatecznymi postanowieniami referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (vide postanowienie z dnia 30 maja 2017 r.) i o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego (vide postanowienie z dnia 22 sierpnia 2017r.). Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonych postępowaniach wpadkowych było stwierdzenie, iż okoliczności podniesione przez skarżące Stowarzyszenie nie pozwalały na uznanie, że podjęło działania mające na celu zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego i opłacenie pełnomocnika z wyboru. Za niewystarczające uznano bowiem twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków i dobrowolnych składkach członkowskich. Referendarz sądowy zaznaczył, że pomimo tej treści rozstrzygnięć Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Dalej ocenił, że działania skarżącego Stowarzyszenia nadal nie pozwalają na kompleksową ocenę jego sytuacji majątkowej. Referendarz sądowy powołał się na swoje wcześniejsze wywody w tej sprawie, że w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. Sam fakt dobrowolności uiszczania składek członkowskich nie uzasadnia bowiem przyznania stowarzyszeniu prawa pomocy. W sytuacji rezygnacji przez członków stowarzyszenia z obowiązku uiszczana składek członkowskich i przyjęcia dobrowolności składek, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie. Referendarz sądowy podkreślił, że okoliczności tych wnioskodawca nie wykazał, gdyż w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż członkowie Stowarzyszenia nie są w stanie opłacić kosztów sądowych w niniejszej sprawie i opłacić pełnomocnika z wyboru. Postanowienie doręczono w dniu 06 lutego 2018 r. (k. 155). W zakreślonym terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, sprostowanie i uzupełnienie części orzekającej, zwolnienie z kosztów sądowych w części (ponownie bez dookreślenia), ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. Uzasadniając podkreśliło, że zaskarżone postanowienie zawiera błąd formalno-prawny, polegający na braku określenia, że postępowanie dotyczy inwestycji polegającej na budowie turbin wiatrowych. Zdaniem wnoszącego sprzeciw ww. sprostowanie i uzupełnienie jest niezbędne, bowiem ten sam inwestor prowadzi podobną inwestycję na zarówno na terenie [...], gdzie wydane zostały nieprawomocne decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, zaś Starosta wydał inne decyzje o pozwoleniu na budowę turbin wiatrowych, które zostały zaskarżone przez Stowarzyszenie i są przedmiotem postępowań sądowoadministracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sprzeciw wnioskodawcy nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd podziela ustalenia referendarza sądowego co do zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Słusznie referendarz sądowy wskazał na art. 220 §4 i art. 261 P.p.s.a. i słusznie stwierdził, że zażalenie na postanowienie sądu o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu i postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy, wolne jest od wpisu. Z tego powodu słusznie umorzył postępowanie w przedmiocie wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 7 listopada 2017 r., na podstawie art. 249a P.p.s.a. Sąd podziela także stanowisko referendarza sądowego dotyczące wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej ustanowienia radcy prawnego. Sprawa z poprzedniego wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu została już rozstrzygnięta ostatecznymi postanowieniami referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (vide postanowienie z dnia 30 maja 2017 r.) i o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (bez podania jego zakresu) i ustanowienia radcy prawnego (vide postanowienie z dnia 22 sierpnia 2017r.). Przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy w dotychczas przeprowadzonych postępowaniach wpadkowych było stwierdzenie, iż okoliczności podniesione przez skarżące Stowarzyszenie nie pozwalały na uznanie, że podjęło działania mające na celu zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego i opłacenie pełnomocnika z wyboru. Za niewystarczające uznano bowiem twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków i dobrowolnych składkach członkowskich. Pomimo tej treści rozstrzygnięć Stowarzyszenie złożyło kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, ale uzasadnienie wniosku nadal nie różni się od wcześniejszych argumentów Stowarzyszenia. Słusznie zatem referendarz sądowy stwierdził, że działania Stowarzyszenia nadal nie pozwalają na kompleksową ocenę jego sytuacji majątkowej. Należy stwierdzić, że Stowarzyszenie w kolejnym wniosku o prawo pomocy ponownie powołuje ogólnikową i nieudokumentowaną argumentację o braku m.in. zdolności do ponoszenia kosztów związanych z prowadzoną sprawą sądowoadministracyjną. Powyższe wynika z przyjętej przez wnioskujące Stowarzyszenie argumentacji o dobrowolności składek członkowskich i wynikającej z tego braku możliwości faktycznego opłacenia kosztów sądowych i pełnomocnika z wyboru. Stowarzyszenie podobnie jak poprzednio nie wykazało jednak przy tym, aby podjęło wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych ze swym udziałem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nawet bowiem jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej. Na marginesie Sąd wskazuje, że argumenty podniesione przez Stowarzyszenie w sprzeciwie, dotyczące błędu formalnoprawnego zaskarżonego postanowienia, polegającego na braku określenia, że postępowanie dotyczy inwestycji budowy turbin wiatrowych, są bezzasadne i nie mają żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym na podstawie art. 246 §2 pkt 2 oraz 260 §1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia, o utrzymaniu w mocy zaskarżonych postanowień – w całości.