IV SA/Po 390/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Bożena Popowska (spr.) Protokolant Ref. staż. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 marca 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski JH WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] r. nr [...], działająca z upoważnienia Burmistrza [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówiła T. S. przyznania świadczenia w formie: 1. zasiłku rodzinnego, 2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, 3. dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca przekroczył kryterium dochodowe i z tych względów odmówiono przyznania wnioskowanej pomocy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm., dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych), w związku z §7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 130 poz. 903), kryterium dochodowe kwalifikujące do otrzymania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego wynosi 504 zł na osobę. W przypadku, gdy osoba ucząca się lub rodzina utrzymują się z gospodarstwa rolnego, dochód oblicza się na podstawie hektarów przeliczeniowych, przy czym dochód miesięczny z 1 ha przeliczeniowego stanowi 1/12 dochodu rocznego. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2006 r. (Dz. Urz. GUS z 2006 r. nr 9 poz. 60), w 2005 r. przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił 1844 zł. W przypadku wnioskodawcy, miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w roku 2005 r. wyniósł 528,83 zł., zatem przekroczone zostało ustalone kryterium dochodowe. Od powyższej decyzji odwołanie złożył T. S. wskazując, że w dniu składania wniosku o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami obowiązywało kryterium dochodowe 135,50 zł za 1 ha przeliczeniowy na miesiąc. Strona podkreśliła, że z nakazu płatniczego jasno i czytelnie wynika podleganie opodatkowaniu [...], a więc błędne jest stanowisko organu przyjmujące za podstawę obliczeń [...] ha przeliczeniowego. Hektary przeliczeniowe nieopodatkowane nie mogą stanowić kryterium dochodowego rodziny, są to grunty o "niskiej bonitacji gleby, słabej jakości", a ich uprawa jest kłopotliwa. W ocenie Strony, obliczanie dochodu z takich gruntów na równi z gruntami podlegającymi opodatkowaniu to czysta fikcja. Decyzją z dnia [...] r. [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji przyznał, że sytuacja bytowa i materialna rodziny Skarżącego jest bardzo trudna z uwagi na osiągane niskie dochody, jednak przyznanie zasiłku rodzinnego oraz dodatków jest możliwe wtedy, gdy spełniony jest warunek dochodowy wskazany w art. 5 ust. 1 i art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium, organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód na osobę w rodzinie Skarżącego w 2005 r. Ponadto SKO wyjaśniło, że wskazana przez Skarżącego w odwołaniu podstawa obliczenia jest błędna, ponieważ odnosi się do 2004 r. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył T. S. podnosząc, że w dniu składania wniosku obowiązywała inna podstawa obliczania dochodu, która uległa zmianie w trakcie rozpatrywania jego wniosku. Podobnie jak w odwołaniu, Skarżący napisał, że do obliczenia dochodu powinno się przyjąć grunty podlegające opodatkowaniu tj. [...] ha, a fikcją jest równe traktowanie gruntów podlegających opodatkowaniu z gruntami nie podlegającymi opodatkowaniu. Ponadto, w ślad za odwołaniem, postawił pytanie, czy kwota ogłaszana przez Prezesa GUS-u jest kwotą brutto czy netto? W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się więc do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych, które nie zostały podniesione w skardze. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Kryterium dochodowe zwiększa się do kwoty 583,00 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że trzyosobową rodzinę Skarżącego tworzą: M. i T. małżonkowie S. oraz syn, M. S.. Nadto z akt sprawy nie wynika, żeby syn Skarżącego legitymował się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zatem organy administracji słusznie przyjęły, że w sytuacji Skarżącego obowiązuje ustawowe kryterium dochodowe w wysokości 504,00 zł. Poza sporem jest też fakt, że rodzina Skarżącego utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o obszarze ha przeliczeniowych [...]. Spór dotyczy natomiast tego, czy dochód uzyskiwany z gospodarstwa rolnego należy obliczać z uwzględnieniem obszaru ha przeliczeniowych czy z uwzględnieniem obszaru gruntów podlegających opodatkowaniu, a nadto, czy pod pojęciem "dochodu" ustawodawca rozumie dochód netto czy dochód brutto. Ustawodawca w art. 3 ust. 1 lit. c) ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał, że ilekroć w tej ustawie mowa jest o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. W art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazał też, że przypadku gdy rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.). W ocenie Sądu, cytowana treść nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych: ustawodawca posługuje się zwrotem "dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego" i wskazuje sposób jego obliczania w oparciu o dochód miesięczny z hektara przeliczeniowego. Z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2006r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2005 r. (Dz. Urz. GUS nr 9 poz. 60) wynika, iż dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z jednego hektara przeliczeniowego wyniósł w 2005 r. kwotę 1844 zł. Słusznie więc do obliczania dochodu rodziny organy administracji przyjęły całą wskazaną kwotę. W ocenie Sądu organy administracji w sposób prawidłowy dokonały też obliczenia wysokości dochodu rodziny, mnożąc kwotę 153,67 zł. (1/12 przeciętnego dochodu) przez liczbę hektarów przeliczeniowych składających się na wielkość gospodarstwa rolnego. W świetle powyższego, Sąd nie podziela poglądów Skarżącego ani co do błędnie przyjętego przez organy obszaru gospodarstwa rolnego, jako podstawy obliczenia dochodu, ani wątpliwości Skarżącego co do tego, jaki dochód: netto czy brutto, należało uwzględnić. I tak, wbrew twierdzeniom Skarżącego, art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazuje uprawnionych do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, nie przesądza natomiast, czy o przyznaniu zasiłku rodzinnego decyduje "kryterium dochodowe netto" czy też "kryterium dochodowe brutto". Wyjaśnienie, co jest dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarte jest w art. 3 ust. 1 tejże ustawy, przy czym ustawodawca nie zezwolił na umniejszanie w jakikolwiek sposób kwoty wskazywanej corocznie przez Prezesa GUS. Tak też postąpiły organy administracji. Ustosunkowując się do zarzutu Skarżącego dotyczącego powierzchni gospodarstwa rolnego należy wskazać, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja Burmistrza [...] z dnia [...] r. [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2005 r. z której określono wprost, że powierzchnia użytków rolnych w należącym do Skarżącego gospodarstwie wynosi ogółem [...] ha fizycznych, w tym [...] ha przeliczeniowych, natomiast liczba hektarów przeliczeniowych przeznaczonych do opodatkowania wynosi [...] ha. Jak już wyżej wskazywano, art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych posługuje się pojęciem hektara przeliczeniowego, a nie pojęciem hektara przeliczeniowego podlegającego opodatkowaniu podatkiem rolnym. Nie ma zatem racji Skarżący, zarzucając organom administracji błędne zastosowanie mnożnika [...] ha przy wyliczaniu dochodu rodziny skarżącego. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji postąpiły prawidłowo. Nie ma również racji Skarżący podnosząc, że podstawą wyliczania dochodu rodziny powinien być wskaźnik z dnia składania wniosku. Sąd zauważa, ze według ustawy o świadczeniach rodzinnych, dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2)., natomiast okresem zasiłkowym - okresem na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych -jest okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia roku następnego (art. 3 pkt 10). W niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 01 września 2006 - 31 sierpnia 2007, zatem organy administracji prawidłowo przyjęły, iż podstawą obliczenia dochodu stanowią dochody uzyskane w roku 2005. Wobec powyższego brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia wskaźnika z 2004 r. W tym stanie rzeczy organ prawidłowo ustalił, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wniósł 528,83 zł. W ocenie Sądu, organy administracji zasadnie wskazały, że w sprawie z wniosku T. S. ustawowe kryterium dochodowe stanowiące podstawę przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków zostało przekroczone. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej. Tak więc organy administracji nie mogą przyznać prawa do świadczeń rodzinnych działając z urzędu. Natomiast zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa), organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Powyższe oznacza, że strona danego postępowania administracyjnego ma pełne prawo do otrzymywania wyczerpującej informacji (zarówno o okolicznościach faktycznych jak i okolicznościach prawnych) od tego organu administracji, który postępowanie prowadzi, zaś rolą organu administracji jest, zgodnie z art. 7 kpa, stanie na straży praworządności i podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W ocenie Sądu, z przytoczonych przepisów: art. 7 i art. 9 kpa, nie wynika obowiązek organów "uprzedzającego" informowania obywateli o przysługujących im wszelkich możliwościach ubiegania się o realizacje przewidzianych w przepisach uprawnień, w tym do świadczeń rodzinnych, poprzez złożenie odpowiedniego wniosku. Należy zwrócić też uwagę, że Skarżący miał wiedzę o uprawnieniach do świadczeń rodzinnych, ponieważ już wcześniej ubiegał się o przyznanie takich świadczeń. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. /-/ B. Popowska /-/ D. Rzyminiak- Owczarczak /-/ M. Dybowski