IV SA/Po 392/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia radcy prawnego i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] lutego 2010 nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia odmówić prawa pomocy R.P. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną a źródłem ich utrzymania jest umowa o pracę żony skarżącego i prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynoszące dochód w łącznej wysokości [...] zł. (skarżący jest bezrobotny). Wnioskodawca opisując swój stan majątkowy ujawnił również działkę w B. Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 9 czerwca 2010r. (odebranym w dniu 28 czerwca 2010r. – k.38 akt) wezwał go do przedłożenia wyciągów ze wszystkich kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i jego żony za okres ostatnich 6 miesięcy, kopii zeznań podatkowych za lata 2008 – 2009, wyjaśnienia kwestii związanych z dochodem uzyskiwanym przez wnioskodawcę, przedłożenia kopii dokumentacji finansowej za 2010r. sporządzanej dla celów podatkowych z działalności gospodarczej prowadzonej przez żonę wnioskodawcy (w przypadku prowadzenia działalności również przez skarżącego przedłożyć należało również kopie dokumentacji firmy wnioskodawcy), zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym i w firmie żony, określenie kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), określenia powierzchni działki budowlanej w B. oraz wskazania źródeł pokrycia wydatków związanych z budową domu. W przypadku finansowania budowy z kredytu bankowego należało przedłożyć informacje z banków, które udzieliły kredytów dotyczące zawartych umów, w tym w szczególności dotyczące wysokości kredytu, aktualnego zadłużenia, daty zawarcia umów, okresu obowiązywania oraz celu udzielonych pożyczek. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 pps. - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż z oświadczenia skarżącego złożonego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikają w sposób niewątpliwy przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Ich treść nie świadczy, że sytuacja majątkowa skarżącego oraz jego rodziny jest tego rodzaju, iż poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych czy też wynagrodzenia adwokata mogło narazić jego najbliższych na niebezpieczeństwo niemożności zaspokojenia podstawowych - koniecznych wydatków. Skarżący wskazał bowiem na fakt uzyskiwania stałego dochodu w wysokości [...] zł., z której jak wynika z akt sprawy buduje dom w B. Skarżący nie przedstawił również wbrew wezwaniu Sądu informacji dotyczących stanu kont, dochodów za poprzednie lata, bieżącej sytuacji finansowej firmy prowadzonej przez żonę, stałych wydatków i źródeł finansowania prowadzonej inwestycji budowlanej. Uniemożliwia to rzetelna ocenę sytuacji finansowej wnioskodawcy. W związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.