IV SA/Po 393/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia : NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant ref. staż. Marta Kmieciak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 października 2006 r. sprawy ze skargi M. i P. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odpłatności rodziców za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...]r. nr [...]] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ P. Miładowski Z upoważnienia Kierownik Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie decyzją z dnia [...]r. nr [...]- zwolnił M.i P. R. z opłaty za pobyt córki Z. R. w Domu Dziecka w G. za okres od dnia [...].01.2005 do [...]01.2005 r. i - ustalił dla M.i P. R.od dnia [...] lutego 2005 r. do [...] czerwca 2005 r. opłatę za pobyt córki Z.R. w Domu Dziecka w G. w kwocie [...]zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono co następuje: Z wnioskiem o zwolnienie od opłat bądź wymierzenie niskiej opłaty za pobyt dziecka w Domu Dziecka wystąpiła M.R. Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 z późn. zm.) za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej umieszczonej w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą, do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, między innymi rodzice dziecka. Przepis ten stosuje się również do rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub których władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona (art. 81 ust. 2), ma zatem zastosowanie także do odwołujących. W myśl przepisu art. 81 ust. 6 powołanej ustawy rada powiatu określa, w drodze uchwały, warunki częściowego lub całkowitego zwalniania z opłaty, o której mowa w ust. 1 W oparciu o powołany przepis Rada Powiatu w J. w dniu [...]grudnia 2004 r. podjęła uchwałę nr [...]w sprawie warunków częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, która weszła w życie dnia [...] stycznia 2005 r. Przepis §3 powołanej uchwały uzależnia wysokość opłaty od relacji dochodu na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłat w stosunku do kryterium dochodowego wprowadzonego przepisem art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który w rodzinie wieloosobowej wynosi 316,00 zł. Jeśli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 120% kryterium dochodowego, to wysokość kwoty z tytułu odpłatności wynosi 3% średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce. Z wywiadu środowiskowego wynikało, że dochód w rodzinie M.i P.R. wynosił [...]zł. Z tych powodów naliczono 3% średniego miesięcznego kosztu utrzymania dziecka w placówce (1.519,00), co wyrażono w rozstrzygnięciu kwotą 45,60 zł. Odwołanie od decyzji złożyli M.i P. R. zarzucając, że organ nie wziął pod uwagę wysokości ponoszonych przez nich kosztów mieszkaniowych, eksploatacyjnych, konieczności spłacania kredytu zaciągniętego na opał jak i tego, że M.R. spłaca zaległe alimenty. W konkluzji odwołujący wnosili o zwolnienie z opłat. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji i podzieliło jej argumentację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący podtrzymali zarzuty z odwołania, a nadto podnieśli, że córka Z.R.ma rentę po swoim dziadku. W skardze znajduje się zarzut, że jej opiekun w Domu Dziecka pobiera tę rentę, z czego ½ przeznaczona jest na koszty pobytu dziecka w Domu Dziecka. Drugą połową gospodaruje opiekun, który nie kupuje żadnych rzeczy dla córki, nie daje jej również na koszty przejazdu do rodziców. Uznając więc obciążenie kosztami pobytu dziecka w Domu Dziecka za nieuzasadnione skarżący wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ administracyjny wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona jakkolwiek nie wyłącznie z powodu zarzutów podniesionych w skardze. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest również do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Stwierdzić należy, że ani organ I instancji ani organ odwoławczy nie ustaliły rzetelnie stanu faktycznego sprawy. Według art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 z późn. zm.) za pobyt dziecka lub osoby pełnoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponoszą rodzice dziecka, osoba pełnoletnia lub jej rodzice, a także opiekunowie prawni lub kuratorzy, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych, kuratorów lub osobę pełnoletnią nie może być wyższa niż 50% kwoty stanowiącej dochód dziecka lub osoby pełnoletniej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji były zatem zobowiązane do ustalenia i wyliczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie dziecka, sprawdzenia, czy pomimo posiadania rodziców sąd opiekuńczy nie ustanowił nad dzieckiem opieki, jak również ustalenia, czy dziecko posiada dochody. Celem wydania decyzji stanowiącej o odpłatności za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej został przeprowadzony wywiad środowiskowy (rodzinny). W formularzu pracownik socjalny zamieścił uwagę, że skarżący są w ciągłym kontakcie z opiekunem prawnym córki – panią R.R.. Pomimo tej informacji organ I instancji, wyliczając w swojej decyzji wysokość opłaty wziął pod uwagę tylko skarżących i dochody skarżących, pominął natomiast osobę opiekuna. Skarżący w odwołaniu od decyzji organu I instancji pośród innych argumentów podnieśli, że nie dysponują żadnymi dochodami dziecka, nie precyzując przy tym ani źródła tych dochodów ani ich wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję zauważając tylko, że analizowany wcześniej przepis art. 81 ma zastosowanie wobec skarżących poprzez regulację zawartą w jego ust. 2, która nakazuje ponoszenie omawianej opłaty również przez rodziców pozbawionych władzy rodzicielskiej lub rodziców których władza rodzicielska została zawieszona albo ograniczona. Powyższe uchybienia wskazują, zdaniem Sądu, na naruszenie art. 77 w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.). W skardze do Sądu skarżący między innymi napisali, że córka ma rentę po swoim dziadku, którą pobiera opiekunka z Domu Dziecka, a z tego co wiadomo skarżącej połowa renty jest przeznaczana na koszty utrzymania dziecka w placówce. Również ta informacja, wskazująca na posiadanie przez dziecko własnych dochodów nie została sprawdzona; organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, koncentrując się na swoją uwagę na matematycznej prawidłowości obliczenia wysokości opłaty za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 3 pkt 3 wymienionej ustawy o pomocy społecznej, aby prawidłowo wyliczyć dochód rodziny od sumy przychodów należy odjąć kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Skarżąca w wywiadzie środowiskowym wyjaśniała, że jednym z ponoszonych wraz z mężem wydatków są spłacane co miesiąc alimenty, nie podając właściwie więcej szczegółów. Organy obu instancji nie wyjaśniły również i tej informacji, ponownie naruszając obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W powyższych okolicznościach uznając skargę za zasadną, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 wymienionej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ G. Radzicka /-/ P. Miładowski