IV SA/Po 395/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg: J. R. i W. M. w K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2021 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odrzucić skargę J. R.. Jednym pismem z [...] marca 2021 r. J. R. oraz W. K. (zwana też dalej "Wspólnotą"), reprezentowani przez ad B., wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Wojewody z [...] lutego 2021 r. (nr [...]), mocą której organ ten: 1) uchylił decyzję Starosty [...] z [...] września 2020 r. ([...]) w części zatwierdzonego projektu zagospodarowania terenu oraz orzekł o zatwierdzeniu nowego projektu zagospodarowania terenu obejmującego działkę nr [...] i nr [...], 2) utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty w pozostałej części. W wykonaniu zarządzenia z [...] maja 2021 r., pismem z [...] maja 2021 r. wezwano stronę skarżącą m.in. do wykazania własnego interesu prawnego skarżącego J. R., odrębnego od interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej, legitymującego do wniesienia skargi (k. 74-75 akt sądowych). W odpowiedzi udzielonej pismem z [...] maja 2021 r. zawodowy pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że interes prawny J. R. w wywiedzeniu skargi wynika z jego prawa własności jednego z lokali mieszkaniowych w budynku leżącym w bezpośrednim sąsiedztwie budowanej nieruchomości, zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (k. 95 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Jak wynika z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W świetle tego przepisu ustalenie, czy wnoszący skargę legitymuje się interesem prawnym, jest obowiązkiem sądu administracyjnego, przy czym w tej kwestii sąd nie jest związany ustaleniami organów administracyjnych, orzekających w sprawie (por. m.in. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, uw. 23 do art. 50). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę "jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne", przy czym stosownie do art. 58 § 3 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a. odrzucenie skargi postanowieniem może nastąpić na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Jednym z przypadków uzasadniających odrzucenie skargi na tej podstawie jest sytuacja, gdy brak interesu prawnego danego podmiotu we wniesieniu skargi jest oczywisty (ewidentny). W związku tym należy wyjaśnić, że zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, interes prawny właściciela lokalu stanowiącego odrębną własność nie może być rozważany z pominięciem przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048; dalej w skrócie "u.w.l."). Ustawa ta określa bowiem m.in. prawa i obowiązki właścicieli lokali wyodrębnionych, jak i zarząd nieruchomością wspólną. Zgodnie z art. 6 u.w.l.: "Ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzą wspólnotę mieszkaniową. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana." Z cytowanego unormowania wynika, że w postępowaniu administracyjnym do reprezentowania interesu podmiotu zbiorowego – ogółu właścicieli odrębnych lokali tworzących wspólnotę mieszkaniową – co do zasady legitymację procesową ma wspólnota mieszkaniowa, a nie poszczególni jej członkowie. Tylko w wyjątkowych sytuacjach członek wspólnoty może samodzielnie, niezależnie od wspólnoty, wystąpić jako strona postępowania. Może to mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes prawny (zob. wyrok NSA z 04.07.2013 r., II OSK 583/12, CBOSA; por. też wyroki NSA: z 04.03.2011 r., II OSK 419/10, oraz z 26.06.2007 r., II OSK 627/06 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; w skrócie "CBOSA"). Tylko bowiem w takich wyjątkowych przypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym podmiotów prawnych o charakterze zbiorowym, takich jak wspólnoty mieszkaniowe czy spółdzielnie. W sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej interes właściciela lokalu, jako członka wspólnoty mieszkaniowej, jest chroniony przez wspólnotę mieszkaniową, działającą poprzez zarząd lub zarządcę ustanowionego w trybie art. 18 u.w.l (por. wyrok NSA z 04.07.2013 r., II OSK 583/12, CBOSA). Konsekwentnie powyższe stanowisko odnosi się także do postępowań administracyjnych w sprawach budowlanych. W szczególności przyjmuje się więc trafnie, że w przypadku, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – legitymacja procesowa jest wywodzona z faktu dysponowania tytułem prawnym do nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2020 r. poz. 1333, z późn. zm.; w skrócie "pr.bud."), przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę przysługuje co do zasady wspólnocie mieszkaniowej (reprezentowanej przez zarząd ew. zarządcę), jako zarządcy nieruchomości w rozumieniu art. 28 ust. 2 pr.bud., a już nie jej poszczególnym członkom. Wyjątek dotyczy jedynie przypadku wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego, związanego z konkretnym lokalem mieszkalnym. Taki też pogląd jest ugruntowany i powszechnie przyjmowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wypracowanym na gruncie spraw budowlanych toczących się z udziałem wspólnot mieszkaniowych, a także spółdzielni mieszkaniowych (por. wyroki NSA: z 09.05.2003 r., IV SA 2995/01; z 18.01.2012 r., II OSK 2047/10; z 04.07.2013 r., II OSK 583/12; z 22.01.2015 r., II OSK 1504/13; z 12.03.2015 r., II OSK 2089/13; z 22.04.2015 r., II OSK 2266/13; z 13.10.2016 r., II OSK 3356/14; z 19.01.2017 r., II OSK 1059/15; z 06.07.2018 r., II OSK 1996/16; z 29.10.2019 r., II OSK 595/19; z 12.03.2020 r., II OSK 1239/18; z 16.06.2020 r., II OSK 3614/19 – CBOSA). W niniejszej sprawie skarżący J. R., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika – mimo otrzymania wyraźnego wezwania do wykazania własnego interesu prawnego, odrębnego od interesu prawnego (współ)skarżącej Wspólnoty – nawet nie podjął próby rzeczowego wykazania legitymowania się takim odrębnym interesem. Odpowiedź na to wezwanie ograniczył bowiem do stwierdzenia, że "interes prawny J. R. w wywiedzeniu skargi wynika z jego prawa własności jednego z lokali mieszkaniowych w budynku leżącym w bezpośrednim sąsiedztwie budowanej nieruchomości (ul. [...], [...]), zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane" – która to okoliczność dowodzi jedynie istnienia stosunku członkostwa skarżącego we Wspólnocie, a nie jakiejkolwiek odrębności jego interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Powyższe wyjaśnienie, jak i pozostała treść pisma procesowego z [...] maja 2021 r. oraz treść skargi, pokazują, że J. R. w kontrolowanej sprawie ewidentnie nie legitymuje się własnym interesem prawnym, który byłby odrębny od interesu prawnego Wspólnoty. Tym bardziej, że podnoszony w skardze oraz w ww. piśmie procesowym ujemny wpływ projektowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie – na czele z argumentem o zajęciu pod projektowaną inwestycję nieruchomości, na której Wspólnota planowała posadowienie parkingów – w istocie dotyczy spodziewanego negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na interes prawny wspólnoty jako całości (jako tzw. ułomnej osoby prawnej), a w szczególności na zarządzaną przez nią nieruchomość wspólną (działkę gruntu i/lub budynek), względnie dotykać będzie jednolicie wszystkich członków Wspólnoty. Niezależnie od powyższego wypada zauważyć, że skarżący jednocześnie wniósł skargę także w imieniu Wspólnoty, jako członek jej zarządu. W tym stanie rzeczy, z uwagi na oczywisty brak własnego interesu prawnego we wniesieniu skargi po stronie skarżącego – jako członka W. K. oraz członka jej zarządu – Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., skargę J. R. odrzucił.