IV SA/Po 396/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Anna Jarosz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Artystycznego w P. z dnia (...) r. w przedmiocie stypendium dla najlepszych studentów uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia (...) r. Wydziałowa Komisja Stypendialna działając na podstawie art. 174 ust. 2 i 4, art. 177 ust. 4, art. 181 ust. 1, art. 186, art. 175 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej uszw) w związku z Zarządzeniem nr (...) Rektora Uniwersytetu Artystycznego w P. z dnia (...) r. oraz § 20 ust. 4 (dalej Zarządzenie), § 21-24 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Artystycznego w P. (dalej Regulamin UAP) odmówiła D. R. stypendium Rektora UAP dla najlepszych studentów na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych. W uzasadnieniu wskazano, że stypendium dla najlepszych studentów przyznawane jest w oparciu o kryteria ustalone w treści Regulaminu, tj. za wysoką średnią ocen lub za osiągnięcia artystyczne, naukowe lub sportowe. Ze względu natomiast na ograniczenia wynikające z przepisu art. 174 ust. 4 uszw stypendium może być przyznane studentom w liczbie nie wyższej niż 10% studentów danego kierunku.. Liczba studentów ww. kierunku wynosi (...). Zatem stypendium przyznano jedynie (...) studentom. Dla uzyskania stypendium konieczne było uzyskanie (...) punktów. Wnioskodawca nie znalazł się wśród osób, którym przyznano stypendium, bowiem jego wniosek rozpoznano odmownie z powodu wcześniejszego ukończenia studiów na innym kierunku (UAM w P.), na podstawie art. 184 ust. 5 uszw. Ustalenie to oparte zostało na oświadczeniu wnioskodawcy złożone pod groźbą odpowiedzialności karnej. Wnioskodawca odwołał się od powołanej decyzji wskazując, że w rzeczywistości nie ukończył studiów. Odwoławcza Komisja Stypendialna uchyliła zaskarżoną decyzję nakazując Wydziałowej Komisji Stypendialnej dokonanie ponownej oceny wniosku. Po uzyskaniu wyjaśnień wnioskującego rozpatrzono jego wniosek merytorycznie i przyznano studentowi (...) punktów. Uzyskana przez wnioskodawcę liczbę punktów byłaby zatem wystarczająca do uzyskania stypendium, jednakże jego przyznanie nie jest obecnie możliwe. Złożenie nieprawdziwego oświadczenia przez studenta spowodowało brak pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia w pierwszym terminie rozpoznania wniosków. Pociągnęło to za sobą skutek w postaci potrzeby uwzględnienia w rozstrzygnięciu faktu podjęcia już uprzednio decyzji odnośnie innych wniosków. Decyzje te podjęte zostały zgodnie z Regulaminem UAP oraz z przepisami kpa i ponieważ przyznają one określone prawa wnioskodawcom nie mogą zostać cofnięte ani zmienione bez ich zgody. W opisanym stanie faktycznym ze względu na ustawowe ograniczenia możliwości przyznania stypendium w postaci liczby nie wyższej niż 10% studentów danego kierunku nie jest obecnie możliwe przyznanie żadnego dodatkowego stypendium ponad te, które zostały już przyznane. W odwołaniu D. R. wskazał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją, bowiem jedynym powodem nie przyznania odwołującemu stypendium jest brak środków finansowych, co stawia pod znakiem zapytania całą instytucję odwołania. W ocenie odwołującego, przy rozpatrywaniu odwołania została złamana zasada rzetelności. Decyzją z dnia (...) r. Odwoławcza Komisja Stypendialna UAP na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) w związku z art. 207 ust. 1 i 4 oraz art. 174 ust. 4 uszw oraz art. 155 kpa, § 20 ust. 3 i 4 Regulaminu UAP utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że to nie brak środków spowodował odmowę przyznania stypendium odwołującemu, lecz fakt, że uprzednio zapadły już korzystne dla innych wnioskodawców decyzje przyznające im stypendium Rektora i w związku tym wyczerpał się ustawowy limit liczby studentów, którzy na danym kierunku mogli uzyskać stypendium – nie więcej niż 10% (art. 174 ust. 4 uszw). Przyczyna ta powstaje niezależnie od posiadanych środków i ewentualnego ich wypłacenia. Z kolei odnosząc się do zarzutów odwołania, że uchwalony tryb przyznawania stypendiów nie zapewnia możliwości skutecznego złożenia odwołania wskazano, że w sytuacji, gdy odwołanie okaże się zasadne, a przyczyną nieotrzymania stypendium jest jedynie przekroczenie limitu przyznanych stypendiów to powoduje to określoną zmianę w statusie prawnym wnioskodawcy. W szczególności wnioskodawca taki uzyska potwierdzenie spełnienia warunków uzyskania stypendium Rektora, co ma wpływ na ustalenie zwolnienia z opłaty za pierwszy rok studiów na drugim kierunku.. Natomiast w wypadku, gdy stwierdzona zostanie nieważność decyzji przyznającej stypendium jednemu ze studentów wnioskodawca taki automatycznie uzyska to stypendium, gdyż komisja stypendialna będzie mogła przyznać je w oparciu o art. 154 § 1 kpa. Gdyby ponadto, nie przyznanie stypendium we właściwym terminie miało miejsce wskutek zawinionej błędnej decyzji komisji stypendialnej, stanowiącej naruszenie prawa, wnioskodawcy przysługiwałoby wówczas prawo dochodzenia odszkodowania od Uniwersytetu na drodze cywilnej. Tymczasem jednak taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, bowiem działania organu I instancji były prawidłowe, opóźnienie wywołane zostało poświadczeniem nieprawdy przez odwołującego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu D. R. podniósł, podobnie jak w odwołaniu, że zaskarżona decyzja naruszyła jego interes prawny i faktyczny, bowiem stoi ona w drastycznej sprzeczności z sensem instytucji odwołania. Zasada dwuinstancyjności została naruszona poprzez uniemożliwienie osiągnięcia celów, dla których przedmiotowe postępowanie zostało prowadzone. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012..270, dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wskazać należy, że ustalenie stanu faktycznego dokonane zarówno przez organ I jak i II instancji nie nasuwa wątpliwości. Natomiast kwestią, budzącą zastrzeżenia jest sposób w jaki rozstrzygnięto niniejsza sprawę, pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanek koniecznych do ubiegania się o stypendium Rektora UAP. Określone przepisem art. 173 uszw stypendium rektora dla najlepszych studentów, jest jedną z ustawowych form pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Wprowadza się jednak bardzo istotne dla studentów i rektora kryteria ustalania liczby studentów, którym rektor może przyznać stypendium, o którym mowa w powyższym przepisie. I tak przepis art. 174 ust. 4 zawiera nie tylko określenie liczby studentów, którzy mogą otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów - nie więcej niż 10% najlepszych studentów każdego z kierunków studiów (art. 2 ust. 1 pkt 14 i 14a) prowadzonego w uczelni, ale jednoznacznie określa limit środków przeznaczonych na te stypendia (ten nakaz zawarty jest w ust. 4 - w sformułowaniu "stanowią") – nie więcej niż 40% środków z dotacji z budżetu państwa przeznaczonej na bezzwrotną pomoc materialną dla studentów i doktorantów uczelni (art. 94 ust. 1 pkt 7) otrzymanej przez uczelnię, przeznaczonych łącznie na stypendia rektora dla najlepszych studentów, stypendia socjalne i zapomogi (art. 173 ust 1 pkt 1,3 i 8). Stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Z kolei w art. 186 ust. 1 uszw zamieszczona została delegacja dla rektorów wyższych uczelni do ustalania, w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczenia pomocy materialnej, wzór oświadczenia o nie pobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta i organy danej uczelni orzekające w przedmiocie świadczeń obligowane są stosować się do postanowień zawartych w regulaminie ustanowionym przez jej rektora. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że przyczyna odmowy przyznania skarżącemu przedmiotowego stypendium wynikała z ograniczenia wynikającego z przepisu art. 174 ust. 4. Liczba studentów kierunku Edukacji Artystycznej wynosiła (...). W związku z powyższym stypendium mogło być przyznane jedynie (...) studentom, którzy spełnili warunki do jego przyznania określone w § 21 ust. 4 Regulaminu UAP. Zgodnie z treścią tego przepisu do uzyskania spełnienia kryteriów dla przyznania stypendium Rektora niezbędne jest uzyskanie przez studenta minimum 5 punktów w oparciu o punktację ustaloną w załączniku do Regulaminu. Stypendium zostało przyznane (...) kandydatom, którzy wypełnili kryteria niezbędne do jego otrzymania. oraz uzyskali na danym kierunku najwyższą liczbę punktów. Dal uzyskania stypendium konieczne okazało się uzyskanie (...) punktów. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniesionego odwołania i uchyleniu decyzji z dnia (...) r., merytorycznie oceniono wniosek skarżącego i przyznano studentowi (...) punktów, co wynika z karty punktacji załączonej do decyzji organu I instancji z (...) r. Z powyższego wynika zatem, że skarżący wypełnił niezbędne kryteria oraz uzyskał wymaganą liczbę punktów (powyżej (...) pkt), aby uzyskać uprawnienie do przyznania przedmiotowego stypendium. Jednak z uwagi na wyczerpanie ustawowego limitu liczby studentów, którzy na danym kierunku mogą je uzyskać – nie większej niż 10% odmówiono skarżącemu przyznania tego stypendium. W takiej sytuacji organ II instancji rozpatrując przedmiotową sprawę, na skutek wniesionego odwołania, winien przyznać skarżącemu uprawnienie do otrzymania przedmiotowego stypendium pomimo wyczerpania limitu studentów wynikającego z art., 174 ust. 4 uszw, skoro jak sam wskazuje w sytuacji, gdy przyczyną nie otrzymania stypendium było jedynie przekroczenie limitu przyznanych stypendiów to sytuacja ta powoduje określoną zmianę w statusie prawnym wnioskodawcy. W szczególności uzyskanie potwierdzenia spełnienia warunków do stypendium Rektora UAP ma wpływ na ustalenie zwolnienia z opłaty za pierwszy rok studiów na drugim kierunku, co wynika z art. 170 a ust. 5 uszw. Ponadto jak słusznie wskazał organ II instancji w wypadku wzruszenia decyzji przyznającej stypendium jednemu ze studentów i stwierdzenia jej nieważności, skarżący automatycznie uzyska przedmiotowe stypendium. Dopuszczalność zmiany bądź uchylenia takiej decyzji nastąpi jednak nie na podstawie art. 154 kpa, jak wskazał organ, lecz na podstawie art. 155 kpa, bowiem skarżący nabył prawo do otrzymania przedmiotowego stypendium, jednak z uwagi na limit studentów nie mógł go otrzymać. Również w sytuacji, gdyby wnioskodawca nie mógł otrzymać przedmiotowego stypendium wskutek zawinionej błędnej decyzji organu, przysługiwałoby wnioskodawcy prawo do dochodzenia odszkodowania na drodze cywilnej. Z powyższego wynika zatem, że aby skorzystać z wymienionych wyżej praw konieczne jest przyznanie uprawnienia do otrzymania przedmiotowego stypendium. Natomiast w sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, organ odmawiając przyznania skarżącemu przedmiotowego stypendium z uwagi na wyczerpanie limitu studentów pozbawił go możliwości skorzystania z tych praw. Zatem organ rozpatrując ponownie sprawę uwzględni powyższe rozważania i przyzna skarżącemu uprawnienie do otrzymania stypendium dla najlepszych studentów, pomimo wyczerpania niniejszego limitu. Z tego względu, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c orzekł jak sentencji wyroku.