IV SA/Po 399/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.M na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2009.r nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 12 stycznia 2010r. wydał postanowienie odrzucające skargę M.M. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2009.r nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Skarżący wraz ze skargą kasacyjną złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z informacji zawartych we wniosku złożonym na wezwanie sądu na urzędowym formularzu wynika, iż wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a źródłem jego utrzymania są dochody uzyskiwane z prowadzonej działalności gospodarczej, przynoszącej zgodnie z oświadczeniem stratę, wynikającą z załamania rynku i nagłego spadku obrotów. Wnioskodawca uzasadniając swą trudną sytuację majątkową podał, iż miesięcznie spłaca ratę kredytu bankowego na zakup mieszkania w wysokości [...] zł. Z dodatkowych informacji wynika, iż M.M. posiada mieszkanie o pow. 100 m2. Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismami z dnia 10 marca 2010r. (odebranym w dniu 12 marca 2010r. – k.88 akt) i z dnia 1 kwietnia 2010r. (odebranym w dniu 6 kwietnia 2010r. – k.92 akt) wezwał go do przedłożenia wyciągów ze wszystkich kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i prowadzonej przez niego kancelarii za okres ostatnich 6 miesięcy; kopii zeznań podatkowych; kopii dokumentacji finansowej prowadzonej działalności gospodarczej za 2010r. sporządzanej dla celów podatkowych; zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym i w kancelarii; informacji z banków, które udzieliły kredytów dotyczących zawartych umów, w tym w szczególności informacji dotyczących wysokości kredytu, aktualnego zadłużenia, daty zawarcia umów, okresu obowiązywania oraz celu udzielonych pożyczek, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), przesłania informacji dotyczących nieruchomości gruntowej ujawnionej w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 8 czerwca 2009r. (przeznaczenie, sposób zagospodarowania, w przypadku sprzedaży podać należy cenę i datę sprzedaży), podanie aktualnych alimentów płaconych na dzieci Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie Sądu. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnym było wezwanie skarżącego prowadzącego własną kancelarię radcy prawnego mające na celu ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Powyższe było tym bardzie uzasadnione, iż wnioskodawca poza ogólnikowymi stwierdzeniami (strata z prowadzonej działalności gospodarczej, załamanie rynku) mającymi uzasadnić jego trudną sytuację finansową, nie podał żadnych konkretnych informacji, których Strona nie udzieliła również na wezwanie Sądu. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.