IV SA/Po 4/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] marca 2013 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza S. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w części określającej termin przyłączenia nieruchomości do istniejącej gminnej kanalizacji sanitarnej; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. określa, że decyzja opisana w pkt 1 wyroku nie może być wykonana. Decyzją Burmistrza S., z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] nakazano z urzędu G.W., właścicielowi nieruchomości położonej w S. przy ul.[...] [...] (działka nr [...]), przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w ulicy [...] w terminie 2 miesięcy od momentu, w którym decyzja stanie się ostateczna. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 5 ust. 7 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. 2012.391 j.t.) oraz art.104, art.107 Kpa. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z przepisami powołanymi jako podstawa prawna decyzji, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez podłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, który to obowiązek nie został dopełniony. Z obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej zwalnia jedynie okoliczność istnienia na nieruchomości przydomowej oczyszczalni ścieków. Wskazano, że przepisy uzasadniają wydanie decyzji w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązku. Storna nie wykonuje obowiązku przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej wybudowanej przez gminę S. w ulicy [...]. W złożonym odwołaniu G. W. wskazał, że decyzja o nałożeniu obowiązku jest niezasadna, zaś postępowanie administracyjne przeprowadzono niezgodnie z prawem. Jest osobą niepełnosprawną, nadto na jego posesji nie ma studzienki kanalizacyjnej, a jest usytuowana 30 m od nieruchomości i istnieją wątpliwości czy studzienka została zlokalizowana zgodnie z prawem. Do studzienki tej ma się podłączyć 5 rodzin, a z uwagi na to, że jest osobą niepełnosprawną i nie stać go na wynajęcie firmy. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] września 2012r., nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną wskazano przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. W uzasadnieniu decyzji SKO podniesiono, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji, a gdy budowa kanalizacji jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, poprzez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków. Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Wynikający z powyższych przepisów obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej obciąża właścicieli nieruchomości, gdy taka sieć istnieje. SKO wskazało, że wydanie decyzji o nałożeniu obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wymaga uprzedniego ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnie ścieków, czy została wybudowana sieć kanalizacyjna i przyłącze, tak aby określić, czy przyłączenie nieruchomości do sieci jest technicznie możliwe. Zdaniem Kolegium z akt sprawy wynika, iż sieć kanalizacyjna istnieje od grudnia 2010r., zostały również poczynione ustalenia odnośnie technicznych możliwości przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do sieci. Pismem z dnia 28 czerwca 2012r. Inspektor ds. Inwestycji z Referatu gospodarki Odpadami Komunalnymi Urzędu Miasta i Gminy S. potwierdził, iż dla przedmiotowej nieruchomości istnieje techniczna możliwość przyłączenia się do sieci kanalizacji sanitarnej. Koszty przyłącza powinni ponieść wszyscy współwłaściciele nieruchomości proporcjonalnie do swoich udziałów w prawie własności nieruchomości. W przypadku niemożności z przyczyn finansowych spełnienia obowiązku, odwołujący może zwrócić się do Gminy o pomoc. W skardze do sądu administracyjnego G. W. podniósł te same argumenty co w odwołaniu od decyzji organu I instancji, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: ustawa p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, organ administracji tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zasadnie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S., nakazującą właścicielowi nieruchomości położonej w S. przy ul.[...] [...] przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Kwestie związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminach, dotyczące również konieczności podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 z późn. zm.). W szczególności art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z kolei, zgodnie z art. 5 ust. 7 omawianej ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Wykonywanie tej decyzji, stosownie do treści art. 5 ust. 9, podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem ustanowiony przez ustawodawcę obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Od obowiązku tego zwalnia okoliczność, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Poza tym w sytuacji, w której budowa sieci kanalizacyjnej jest nieuzasadniona z przyczyn technicznych lub ekonomicznych, istnieje obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. W przypadku ustalenia przez organ, że właściciel nieruchomości nie wykonuje powyższych ustawowych obowiązków, organ zobowiązany jest nałożyć nakaz jego wykonania pod rygorem egzekucji. Sposób sformułowania przepisu art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach prowadzi do wniosku, że decyzja, o jakiej mowa w tym przepisie nie ma charakteru uznaniowego. Innymi słowy, konieczność jej wydania nie została pozostawiona ocenie organu i nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja życiowa czy majątkowa osoby zobowiązanej. Obowiązek wynikający z tego przepisu ma charakter powszechny, a więc odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej. A zatem przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, są: istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz niezrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, a organ administracji publicznej winien ich zaistnienie zbadać i wykazać w uzasadnieniu. W ocenie Sądu przed wydaniem decyzji przez organ postępowanie zostało przeprowadzone w taki sposób, iż jednoznacznie wyjaśniło, że w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci. Na terminie rozprawy natomiast skarżący podał, iż pozostali współwłaściciele nieruchomości również otrzymali decyzje nakazujące przyłączenie. Przedmiotowa nieruchomość nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnie ścieków, zaś sieć kanalizacyjna została wybudowana w 2010r., a przyłączenie nieruchomości do sieci jest technicznie możliwe. Ponieważ uprawnienia organu do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej są samoistne i wynikają wprost z ustawy - art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, organ gminy ma podstawę prawną do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Poza prawne pozostają zarzuty skargi dotyczące braku środków finansowych na zrealizowanie przedsięwzięcia, gdyż ustawodawca nie uzależnił przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej od posiadania środków finansowych na ten cel. Wobec powyższego Sąd uznał, że odnośnie orzeczonego przez organ administracji nakazu przyłączenia nieruchomości skarżącego do sieci kanalizacji sanitarnej zaistniały przesłanki z art. 5 ust.1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości, co skutkowało tym, że w tym zakresie uznano skargę za bezzasadną i oddalono na podstawie art.151 P.p.s.a., co zostało orzeczone w pkt 2 wyroku. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach określonych przez art.134 P.p.s.a., Sąd stwierdził naruszenie prawa dotyczące określonego w decyzji terminu, w którym skarżący ma dokonać przyłączenia nieruchomości do sieci – tj.2 miesiące od momentu, w którym decyzja stanie się ostateczna. Organ I instancji wyznaczył taki termin, a Kolegium utrzymało w mocy skarżoną decyzję. Nie zauważył jednak organ odwoławczy, że ustalenie terminu wykonania obowiązku zostało dokonane przez organ I instancji bez podstawy prawnej bowiem przepisy ustawy nie wskazują takiego wymogu, a zatem nie dają organom podstaw do określenia terminu, w którym należy przyłączyć nieruchomość do sieci kanalizacji. Również art.15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji takiej podstawy prawnej nie zawiera. Zatem decyzja organu odwoławczego, w części utrzymującej decyzję organu I instancji, w której określono termin na podłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wydana została bez podstawy prawnej, co wyczerpuje przesłankę, o której mowa w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji i decyzji Kolegium w tej części przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. O pkt 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art.152 P.p.s.a. Brak orzeczenia w zakresie zwrotu kosztów postępowania na podstawie art.210 § 1 P.p.s.a., uzasadnia brak zgłoszenia stosownego wniosku w tym zakresie, o czym pouczono stronę.