IV SA/Po 4/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia S. W. w W. na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie "S. W. w W." wniosło skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] października 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Mając na uwadze nie uiszczenie wpisu sądowego od powyższej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 31 października 2017r. w pkt 1 odrzucił zażalenie na zarządzenie z dnia 22 września 2017r. wzywające skarżące Stowarzyszenie do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 maja 2017r. wzywającego do uiszczenia wpisu sądowego a w pkt 2 odrzucił skargę, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, iż powodem jej odrzucenia było nieuiszczenie wpisu sądowego. I. K. będąc uczestnikiem postępowania wniósł zażalenie na powyższe postanowienie domagając się również przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na wezwanie Sądu wnioskodawca wskazał, iż wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając powyższy wniosek I. K. wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną a źródłem ich utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego wynoszący [...] zł. Opisując swój stan majątkowy wnioskodawca ujawnił posiadanie domu o pow. [...] m2, nieruchomości rolnej o pow. [...] ha (uprawy polowe, ziemniaki i zboża) oraz ciagnika [...] i [...] a także samochodu ciężarowego P. i osobowego T. . Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, w świetle okoliczności wskazanych we wniosku, stwierdzić należy, że nie można wnioskodawcy uznać za osobę, której winno zostać przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jak wynika bowiem z przedłożonego oświadczenia dysponuje od stałym dochodem z gospodarstwa rolnego wynoszącego zgodnie z deklaracją wnioskodawcy [...] zł. miesięcznie. Oceniając zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można również pominąć faktu posiadania znacznego majątku, do którego zalicza się nieruchomość rolna o pow. [...] ha, maszyny rolnicze (ciągniki [...] i [...]) oraz samochód osobowy marki T. i samochód ciężarowy P. . W ocenie orzekającego w sprawie referendarza powyższe stanowi argument za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że posiadanie majątku, wyklucza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem stan majątkowy to nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (por. postanowienia NSA m.in. z dnia 20 października 2004 r. sygn. akt FZ 454/04, niepublikowane, z dnia 11 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 390/12, z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 144/11, publ. CBOiS). Podmiot inicjujący postępowanie sądowe powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie na ten cel niezbędne środki. W niniejszej sprawie zasadnym jest zatem stwierdzenie, iż skarżący posiadając nieruchomość rolną o pow. [...] ha, a więc prowadząc gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów dysponuje możliwościami na zgromadzenie środków na opłacenie wpisu sądowego od zażalenia. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.