IV SA/Po 402/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA. Bożena Popowska (spr.) Protokolant sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi T.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...] /-/ B. Popowska /-/ G. Radzicka /-/ P. Miładowski W dniu [...] grudnia 2005 r. Prezydent Miasta K. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa) wydał postanowienie [...]o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania T.Ż. dodatku mieszkaniowego ze względu na nowe okoliczności sprawy. W dniu [...] grudnia 2005 r. Prezydent Miasta K. wydał decyzję [...] uchylającą decyzję przyznającą T.Ż. dodatek mieszkaniowy i orzekł o nieprzyznawaniu stronie nowego dodatku. W uzasadnieniu organ wskazał, iż składając wniosek T.Ż. nie poinformowała o tym, iż nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania. Organ dodał, iż Strona będzie także zobowiązana do późniejszego zwrotu niesłusznie pobranego dodatku ze względu na brak wymaganego ustawowo tytułu prawnego do lokalu. W odwołaniu, Strona wskazała na swoją faktyczną trudną sytuację, ale nie kwestionowała braku tytułu prawnego do lokalu. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: SKO) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, akceptując argument organu I instancji dotyczący pojawienia się nieznanego organowi I instancji faktu w postaci braku tytułu prawnego do lokalu. W skardze kierowanej do Sądu, Skarżąca jeszcze raz podkreśliła swoją trudną sytuację materialną i wskazała, iż w 2000 r., w takiej samej sytuacji, otrzymała wnioskowany dodatek. W odpowiedzi na skargę, SKO podtrzymało swoją argumentację, wskazując dodatkowo, iż dodatek nie jest świadczeniem uznaniowym, lecz jego przyznanie uzależnione jest od ściśle określonych ustawowo przesłanek, których Skarżąca nie spełniła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli, Sąd ocenia czy organy administracyjne prawidłowo ustaliły stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosowały właściwe normy prawne. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tak więc ustawodawca wskazuje, iż konieczną przesłanką dla wznowienia postępowania na podstawie ww. przepisu jest ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji. Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły żadne nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji. Według orzekającego składu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej jako: WSA) za nowe okoliczności nie można bowiem uznać wiedzy o fakcie, że T.Ż. nie posiadała żadnego z wymienionych we wniosku tytułów prawnych - a takie stanowisko przyjęły organy orzekające w sprawie. Ta okoliczność była przecież organom znana, gdyż wynika ona wprost z treści wniosku Strony. Na formularzu wniosku T.Ż. nie zaznaczyła żadnego z wymienionych tytułów prawnych do lokalu, tylko zaznaczyła, że zajmuje lokal "bez tytułu prawnego, ale oczekuje na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego". Tym samym nie można zgodzić się z twierdzeniem organu I instancji: "T.Ż. nie poinformowała o tym, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania". Nie można się też zgodzić z twierdzeniem organu II instancji: "(...) nie był znany organowi I instancji fakt, że wnioskodawczyni nie posiada tytułu prawnego do lokalu(...)". Należy też podkreślić, że wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego podpisał zarządca budynku. Wobec powyższego trudno mówić o nowości w odniesieniu do kwalifikacji uprawnień Skarżącej do zajmowanego lokalu pod kątem "nowej okoliczności faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji i nieznanej organowi", która mogłaby stanowić przesłankę do wznowienia postępowania. Podsumowując, należy wskazać, iż skład WSA orzekający w niniejszej sprawie nie dostrzega atrybutu nowości, który uzasadniałby skorzystanie z możliwości wznowienia postępowania, jaką daje art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Ww. błąd w ocenie przyczyn wznowienia postępowania był konsekwencją poważnych uchybień organów w przeprowadzaniu postępowania dowodowego. Naruszając naczelne dla postępowania administracyjnego normy zawarte w art. 7, 8 i 10 kpa, organ I instancji nie dokonał właściwej kwalifikacji wniosku Skarżącej i zawartych w nim informacji. Dodatkowo, Sąd pragnie podkreślić, iż obowiązkiem organów orzekających, które powzięłyby jakiekolwiek wątpliwości co do sytuacji prawnej lokalu zamieszkanego przez Skarżącą, było wyjaśnienie wszelkich obiekcji (żądając informacji i dokumentacji od strony i zarządcy) i dopiero na tej podstawie podejmowanie merytorycznych rozstrzygnięć. W tym świetle Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 1999 r. (sygn. akt V SA 863/99; LEX nr 50136): "Przy wznowieniu postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa istotne jest, czy ujawnione nowe okoliczności nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotne w wyniku zaniedbań, czy też z innych powodów". W konsekwencji należy stwierdzić, iż skoro organ nie dopełnił obowiązku wezwania Wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku i złożenia wymaganych dokumentów, to okoliczność ta nie może pociągać ujemnych dla wnioskodawczyni konsekwencji. Należy także wskazać, iż wbrew zasadom prowadzenia zgodnego z prawem postępowania wyjaśniającego, wynikającym z art. 7, 77 i 80 kpa, organy administracji - orzekając co do meritum - ograniczyły się do ustaleń związanych z posiadaniem przez Stronę tytułu prawnego do lokalu, całkowicie pomijając ewentualne istnienie w sytuacji, w jakiej znajdowała się T.Ż., przesłanek z art. 2 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, a więc stanu "oczekiwania na przysługujący lokal socjalny albo zamienny", mimo że w swoim wniosku T.Ż. stwierdziła, iż oczekuje na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego. Do oceny uprawnień Skarżącej pod kątem przesłanek art. 2 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, właściwe są unormowania ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2001 r., nr 71. poz. 733 ze zm.), służące ochronie osób w szczególnej sytuacji materialnej i rodzinnej. Oceniając postępowanie organów w niniejszej sprawie, Sąd ma na uwadze, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy i dopiero następnie, w oparciu o całokształt dokonać oceny czy dana okoliczność została udowodniona. Braku pełnej analizy przepisów prawa mogących, z uwagi na przedmiot normowania, mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, orzekający skład Sądu nie może zaaprobować. Wynikiem ww. naruszeń przepisów prawa były z kolei błędy dotyczące rozstrzygnięć podjętych przez organy obu instancji (brak przesłanki wznowienia uniemożliwia zastosowanie art. 151 § 1 pkt 2 kpa) oraz ich uzasadnień. Należy podkreślić, iż uzasadnienia decyzji organów obu instancji w znacznym zakresie nie odnosiły się do sentencji decyzji. Organy administracji nie uzasadniły powodów skorzystania z instytucji wznowienia postępowania w kontekście wystąpienia przesłanki z pkt 5 § 1 art. 145 kpa. Organ I instancji, powołując się - w kontekście przesłanek wznowienia postępowania - na "nieprawdziwość danych", w żaden sposób nie wskazał, na czym faktycznie miałaby polegać ta "nieprawdziwość danych" i czy to obarcza Stronę. Z kolei organ II instancji wskazał w uzasadnieniu, iż "wystąpiły przesłanki [...] wydania decyzji na podstawie art. 151 kpa w związku z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych" nie wyjaśniając, dlaczego taka podstawa prawna ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Biorąc pod uwagę, że wymieniony ostatnio przepis określa konsekwencje prawne podania we wniosku "nieprawdziwych danych" w postaci obowiązku zwrotu nienależnie pobranych kwot należy uznać, że w tej części uzasadnienie decyzji drugoinstancyjnej wykracza poza sentencję decyzji pierwszoinstancyjnej. Wobec ww. uchybień organów obu instancji, w ponownym postępowaniu właściwy organ winien uzupełnić postępowanie wyjaśniające, szczególnie wnikliwie rozpatrując ewentualne istnienie przyczyn wznowienia postępowania, a nadto rozstrzygnąć sprawę zgodnie z dyspozycją art. 151 kpa, równocześnie biorąc pod uwagę ograniczenia wynikające z art. 146 § 2 kpa. W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa), orzeczono jak w sentencji. /-/ B. Popowska /-/ G. Radzicka /-/ P. Miładowski AT