IV SA/Po 402/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji przyznających zasiłek okresowy postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w P., 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sygn. akt IV SA/Po [...] UZASADNIENIE J. S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji przyznających zasiłek okresowy. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w uzasadnieniu którego podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku a źródłem jego utrzymania jest zasiłek stały z MOPR w kwocie [...]zł. Wnioskodawca przedstawił również wydatki na czynsz najmu ([...] zł.), zaległości z tytułu czynszu ([...] zł.), energię elektr. ([...] zł.), gaz z butli ([...] zł.), kablówkę ([...] zł.), leki ([...] zł.) i żywność ([...] zł.). Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji oznacza to, że skarżący w niniejszej sprawie w przedmiocie odmowy zmiany decyzji przyznających zasiłek okresowy korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Oznacza to, iż na podstawie art. 249 a P.p.s.a zasadnym jest umorzenie postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak pkt 2 sentencji postanowienia. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego, a mianowicie ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie bowiem z poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzeczy jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine P.p.s.a.). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, w którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a.). W tym miejscu należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest także formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący utrzymując się z zasiłku stałego w kwocie [...]zł., nie jest w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na opłacenie pełnomocnika z wyboru. Mając powyższe na uwadze, zasadnym jest przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.