IV SA/Po 404/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk - Marciniak WSA Tomasz Grossmann Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za poniesioną szkodę w wyniku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę IV SA/Po 404/11 UZASADNIENIE W wyniku rozpoznania wniosku A. T. Burmistrz Gminy M., po kolejnym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...]sierpnia 2010 r. nr [...] odmówił ustalenia odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę w wyniku uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów gruntów rolnych i leśnych na obszarze części wsi D. i B., Gmina M., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w M. z dnia [...] lutego 2009 r., nieruchomości będące własnością wnioskodawczyni zostały przeznaczone pod tereny rolnicze. Wcześniej dla tego terenu nie obowiązywał plan miejscowy, jednakże był on wykorzystywany jako grunty rolne o klasie IV a, IV b i V bez możliwości zabudowy zagrodowej – kubaturowej. Z tych powodów zdaniem organu przeznaczenie nieruchomości na skutek uchwalenia planu w stosunku do sposobu wykorzystania nieruchomości przed jego uchwaleniem nie zmieniło się, stąd odmowa ustalenia odszkodowania. Takie stanowisko organu zakwestionowała A. T. składając odwołanie, w którym wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]stycznia 2011 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji, stwierdzając, że roszczenia przewidziane w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80 poz. 717 ze zm.) mają charakter cywilnoprawny i wydanie tej decyzji było niedopuszczalne, zatem organ odwoławczy zobowiązany był uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie przed tym organem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu błędną interpretację przepisów art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wskazując między innymi na brzmienie art. 36 ust. 4 ustawy. W ocenie skarżącej, skoro organy administracji mogą pobierać opłatę wskutek wzrostu wartości nieruchomości w trybie administracyjnym, to i roszczenia obywateli dochodzone w wyniku obniżenia wartości nieruchomości winny być dochodzone w tym samym trybie co odpowiadałoby zasadzie równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Z tych powodów skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wyznaczenie Burmistrzowi Gminy M. terminu do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przepisy art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 i art. 36 ust. 3 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r. nr 80 poz. 717 ze zm.) regulują kwestie związane z wzajemnymi rozliczeniami pomiędzy gminą, a właścicielem (użytkownikiem wieczystym) nieruchomości w związku ze zmianą wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia planu lub jego zmiany. Ustawodawca reguluje we wskazanym przepisie dwie sytuacje. W pierwszej mowa jest o tym, że w związku z uchwaleniem planu miejscowego czy też jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone. W powyżej przedstawionej sytuacji właściciel (użytkownik wieczysty) ma do gminy roszczenie o odszkodowanie lub wykup nieruchomości, a gmina ma obowiązek realizować roszczenie wskazane przez uprawnionego. Oba te roszczenia mają charakter cywilnoprawny. Natomiast jeżeli uchwalenie planu daje możliwość korzystania z nieruchomości w sposób dotychczasowy bez ograniczeń o których mowa w ust. 1, ale wiąże się ze zmianą wartości nieruchomości – jej obniżeniem, a właściciel zbywa tę nieruchomość i nie korzysta z praw o których mowa w ust. 1 art. 36 pkt 1 i 2 czy też art. 36 ust. 2 może żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości (art. 36 ust. 3), a odszkodowanie to staje się wymagalne z dniem zbycia nieruchomości. A contrario, jeżeli wartość nieruchomości w wyniku uchwalenia planu uległa obniżeniu, a właściciel (użytkownik wieczysty) jej nie zbywa to roszczenie, o którym mowa w art. 36 ust. 3 ustawy nie powstaje. Jakkolwiek skarżąca nie wskazuje precyzyjnie, na podstawie którego przepisu art. 36 dochodzi odszkodowania, to nie ulega wątpliwości, że wszystkie przypadki związane z rozliczeniami pomiędzy gminą a właścicielem nieruchomości o których mowa w art. 36 ust. 1-3 ustawy, z mocy art. 37 ust. 10 mają charakter roszczeń cywilnoprawnych rozstrzyganych przez sądy powszechne. Skoro ustawodawca wskazuje w art. 36 ust. 2 i ust. 3, że żądanie odszkodowania należy kierować do gminy, to niewątpliwie nie jest to żądanie ustalenia wysokości odszkodowania lecz wskazanie: a) wysokości odszkodowania (art. 36 ust. 1 pkt 1) b) żądanie wykupienia nieruchomości (art. 36 ust. 1 pkt 2) c) żądanie odszkodowania po zbyciu nieruchomości (art. 36 ust. 3). Żądanie odszkodowania stanowi wezwanie do zapłaty, a w przypadku odmowy zapłaty czy też milczenie zobowiązanego uzasadnia wystąpienie z określonym roszczeniem do sądu powszechnego. Bez wątpienia odmowa zapłaty odszkodowania nigdy nie może być wyrażona w formie decyzji. W tym zakresie regulacje ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym są jednoznaczne a dotychczasowe jednolite orzecznictwo sądów administracyjnych i doktryny, nie powinno powodować zbędnego przedłużenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż organ odwoławczy dopiero po kolejnym rozpoznaniu sprawy wskazał prawidłowy tryb dochodzenia roszczenia. Chybionym jest również zarzut skargi dotyczący art. 32 Konstytucji RP, gdyż opłata o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym zwana rentą planistyczną ma charakter świadczenia publicznoprawnego i jest uruchamiana tylko w sytuacji wzrostu wartości nieruchomości oraz zbycia nieruchomości przez właściciela, czy użytkownika wieczystego ograniczonego czasowo (art. 37 ust. 4). Toteż regulacja o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy ma zupełnie odmienny charakter niż przepisy art. 36 ust. 1-3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. MZ