IV SA/Po 406/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania prawo pomocy A.S. złożyła skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł skarżąca uiściła należny wpis i złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz mężem i rodzicami a źródłem ich utrzymania są emerytury. Wnioskodawczyni podała przy tym wyłącznie wysokość własnej emerytury wynoszącej [...] zł. Zgodnie z wyjaśnieniami skarżącej wspólne gospodarstwo domowe prowadzi również bezrobotny brat, który wyszedł z Zakład Karnego. A.S. opisując swą sytuację majątkową ujawniła fakt posiadania domu o pow. [...] m2 i nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, pismem z dnia 13 czerwca 2012r. wezwano ją do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącej za okres ostatnich 3 miesięcy, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych) i określenia czy w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego uzyskiwane są dopłaty do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania). Należało również określić kwotę stałych wydatków miesięcznych, przedłożyć zestawienie pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości oraz wskazać źródła utrzymania skarżącej oraz wysokość świadczeń emerytalnych uzyskiwanych przez rodziców. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wyjaśniła, iż jej emerytura wynosi obecnie po potrąceniach komornika [...] zł. Źródłem jej utrzymania jest więc emerytura męża, gdyż rodzice żyją na swój rozrachunek. Skarżąca wyjaśniła, iż obecnie nie jest prowadzona żadna produkcja rolnicza a jej stan zdrowia uniemożliwia zebranie wszystkich dokumentów. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 ppsa spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wyjaśniła w pełni swej sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów, w tym wyciągów z posiadanych kont bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy, nie przedstawiła stałych wydatków, oraz nie określiła dochodu rodziców oraz nie ujawniła dochodu męża, pomimo iż stanowi ono źródło jej utrzymania. Wskazać w tym miejscu należy, iż o zasadności wniosku osoby fizycznej ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie decyduje wyłącznie jej majątek i dochody ale również jej stan rodzinny (art. 252 §1 ppsa). Podstawą do odmowy ujawnienia dochodu osób najbliższych zamieszkujących ze skarżącą pod wspólnym dachem nie może być przy tym oświadczenie wnioskodawczyni o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego. Rzadko się bowiem zdarza, aby osoby najbliższe zamieszkujące w jednym lokalu mieszkalnym prowadziły odrębne gospodarstwa domowe (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2006 r., II OZ 569/06, niepublikowane). Fakt ten powinien być wykazany w sposób nie wzbudzający wątpliwości, czego jednak skarżąca nie uczyniła. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż A.S. nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.