IV SA/Po 416/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus NSA Paweł Miładowski (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w [...] na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, o d d a l a s k a r g ę /-/ P.Miładowski /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus Postanowieniem z [...] r. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] nałożył na skarżącego [...] sp. zo.o. z siedzibą w [...] grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] złotych i wezwał do jej uiszczenia w terminie 30 dni od daty doręczenia rozstrzygnięcia, wzywając ponadto do niezwłocznego wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym – [...] z [...] r. wystawionym przez Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka [...]. Zażalenie zarzucało, że nałożona grzywna jest wygórowana gdyż zobowiązanie dłużnika wynosiło [...] zł. Ma miejsce zatem dysproporcja między karą za niewykonanie obowiązku, a wysokością samej egzekwowanej należności. Według skarżącej art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa maksymalną wysokość grzywny nie precyzując dolnej jej granicy. W tych okolicznościach wysokość grzywny w celu przymuszenia nie może być oderwana " od realiów konkretnej sprawy". W ocenie żalącej się organ nie wyjaśnił czym się kierował wymierzając grzywnę w przedmiotowej wysokości. W szczególności organ nie brał pod uwagę tego, iż strona systematycznie wpłacała należności pracownicze objęte nakazami Inspektora Pracy. Rozpoznając zażalenie spółki [...] z siedzibą w [...] Okręgowy Inspektor Pracy w [...] postanowieniem z [...] r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Organ argumentował, że nałożona grzywna jest kolejną grzywną wymierzoną organowi w związku z prowadzonym przeciwko spółce postępowaniem egzekucyjnym. Wcześniej bowiem postanowieniem z [...] r. nr [...] nałożono na spółkę grzywnę w kwocie [...] zł. Obydwie grzywny zmierzały do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym tj. wypłacenia pięciu wskazanym w nim pracownikom należnych świadczeń ze stosunku pracy w łącznej kwocie [...] zł. Według ustaleń Okręgowego Inspektora Pracy między spółką , a [...], jednym z pracowników objętych egzekwowaną decyzją, toczył się spór przed Sądem Pracy w [...] o należności objęte w rozstrzygnięciu stanowiącym podstawą tytułu wykonawczego. W przedmiotowej sprawie Sąd Pracy nie wydał rozstrzygnięcia, które wiązałyby organy administracji publicznej. Postanowienie egzekucyjne dotyczyło niewypłaconych pięciu pracownikom spółki należnych im świadczeń ze stosunku pracy, tymczasem postępowanie przed Sądem Pracy toczy się jedynie pomiędzy jednym z tych pracowników, a spółka [...]. W ocenie organu II instancji ta okoliczność nie zwalnia odstąpienia od stosowania środka egzekucyjnego, gdyż obowiązki objęte tytułem nie zostały przez pracodawcę wykonane. Poprawność wysokości grzywny organ II instancji uzasadniał tym, iż 1): strona nie wykazała braku możliwości finansowych, a ponadto nawet trudna sytuacja finansowa pracodawcy nie może powodować dla pracowników ujemnych konsekwencji;2): zgodnie z art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nałożona grzywna nie mogła przekraczać [...]zł., a w myśl § 1 omawianego przepisu kolejne grzywny w celu przymuszenia mogą być nakładane na zobowiązanego w tej samej lub wyższej kwocie. Skoro poprzednia grzywna wynosiła [...] zł. to powtórnie nałożona nie mogła być niższa od kwoty [...] zł ani wyższa od kwoty [...] zł. Grzywna wymierzona w kwocie [...] zł. mieści się nie tylko w ustawowym przedziale ale w dolnym jej zakresie. Zgodnie z zasadami racjonalnego działania i zasady niezbędności organy egzekucyjne mają obowiązek stosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku. Wbrew wywodom żalącego się żaden przepis nie nakazuje przy wymierzeniu grzywny (jej wysokości) celem przymuszenia do wykonania obowiązku egzekwowanego kierować się wyłącznie możliwościami finansowymi zobowiązanego. W ocenie organu odwoławczego wymierzona grzywna odpowiada z jednej strony wymogom art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji a z drugiej strony zasadom, o których mowa w art. 7 § 2 i 3 omawianej ustawy. Nadto Okręgowy Inspektor Pracy w [...] argumentował, ze generalnie grzywna nie ma charakteru kary jej cel nie zmierza do ukarania lecz do wymuszenia egzekwowanego obowiązku. Ponadto w wypadku wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym nałożona grzywna może być umorzona lub zwrócona. Od powyższego postanowienia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła [...] sp. zo.o. z siedzibą w [...]. Skarżący zarzucał naruszenie art. 7 § 2, 119 oraz 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżący podnosił, że w związku z toczącym się postępowaniem przed Sądem Pracy i ustaleniem rzeczywistej wysokości wynagrodzenia pracownikom organ egzekucyjny nie powinien obarczać dłużnika koniecznością zapłaty grzywny odnosząc się do argumentacji podniesionej już w zażaleniu. Ponadto w piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący podnosił, ze postępowanie przed Sądem Pracy pomiędzy spółką a jednym z jej pracowników w zakresie świadczeń objętych tytułem wykonawczym zakończyło się zawarciem między stronami ugody. Spółka zobowiązała się do zapłaty na rzecz [...] tytułem zaspokojenia całości roszczeń pracownika ( praca w godzinach nadliczbowych ) [...] zł. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Na wstępie zaznaczyć należy, że ekzekucja prowadzona w tej sprawie dotyczyła obowiązków o chareakterze niepieniężnym, miała bowienm na celu przymuszenie skarżącej do określonego zachowania się - wypłaty pracownikom należnych im świadczeń ze stosunku pracy. Jakkolwiek realizacja zobowiązania miała nastąpić poprzez uiszczenie określonych kwot pieniężnych, to obowiązek wynikający z tytułu egzekucyjnego jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( porównaj wyrok NSA z 25.06.2003 r. SA/Sz 2831/02). Wbrew stanowisku skarżącego organ II instancji wydając zaskarżoną decyzje nie dopuścił się obrazy prawa materialnego, ani uchybień proceduralnych istotnie wpływających na rozstrzygnięcie. Z niespornych okoliczności, a także z dokumentów wynikających z akt wynika, iż nakazem z [...] r. Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w [...] Państwowej Inspekcji Pracy ostatecznie nakazał skarżącemu wypłacić pięciu pracownikom świadczenia ze stosunku pracy w łącznej kwocie [...] zł. Skarżący nie wykonał nałożonego w nakazie obowiązku, co spowodowało wydanie tytułu wykonawczego, a po bezskutecznym upływie wezwania do wykonania obowiązku nałożeniem postanowieniem z dnia [...] r. na stronę skarżącą grzywny w kwocie [...] zł. Na skutek wniesionego zażalenia Okręgowy Inspektor Pracy w [...] postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie I instancji. Rozpoznając skargę [...] sp. zo.o. na to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie [...] oddalił skargę. W toku postępowania sądowego Sąd oddalił wniosek strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący nie wykonywał nałożonego tytułem wykonawczym obowiązku i w tych okolicznościach organ I instancji ponownie nałożył na stronę grzywnę w celu przymuszenia w podwyższając jej wysokość do [...] zł. Skarżący opierał treść swojej skargi i wcześniejsze stanowisko w postępowaniu administracyjnym wykazując: po pierwsze niewspółmiernie wysoką do nałożonego obowiązku grzywnę (jej wysokość); po drugie, iż zawarcie ugody przed Sądem Pracy wpływa na tyle na obowiązki wynikające z tytułu wykonawczego, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie było celowe i nie znajduje oparcia w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm. – dalej pea). Rozumowanie skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Ma rację bowiem Okręgowy Inspektor Pracy w [...] po pierwsze, ze grzywna w celu przymuszenia jest swoistym środkiem egzekucyjnym wymuszającym wykonanie obowiązku o charakterze niepieniężnym, a wynikającym z tytułu egzekucyjnego. Co do zasady grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkukrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Generalnie też każdorazowo grzywna nie powinna przekraczać w stosunku do osób prawnych określonej w ustawie kwoty. Górną granicą tej grzywny w czasie orzekania przez organy obu instancji była kwota [...] zł (art. 121 § 1 i 2 pea). W tych okolicznościach nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie tylko mieściło się w ustawowym przedziale ale także w dolnej jej granicy. Jakkolwiek orzeczenie pierwszoinstancyjne, co do tej kwestii nie zawierało uzasadnienia, to ten błąd organu został skorygowany uzasadnieniem rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego. Przekonująco dla Sądu brzmi uzasadnienie wysokości grzywny zaprezentowane przez organ odwoławczy. Nie można bowiem skutecznie zarzucić bowiem oczywistej niewspółmierności grzywny w stosunku do zachowania dłużnika – skarżącego wymierzonej w wysokości zaledwie [...] zł wyższej od pierwszej grzywny ostatecznie i prawomocnie wymierzonej przez organ za niewykonanie tego samego obowiązku przez dłużnika. W myśl wskazań §1 art. 121 pea ponownie nałożona grzywna nie mogłaby być niższa niż [...] zł. Prawidłowa jest konstatacja Okręgowego Inspektora Pracy w [...], iż grzywna w celu przymuszenia nie ma charakteru kary, że oderwana jest od pojęcia winy, a głównym jej celem jest wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego. Środek ten stosuje się w oparciu o zasadę racjonalnego działania ale jednocześnie i zasady niezbędności, ujętych w art. 7 § 2 i 3 pea. Tych zasad organ stosujący grzywnę nie przekroczył, a sytuacja finansowa, którą strona określa jako trudna została uwzględniona przez wymierzenie grzywny w dolnej granicy. Takie wyważenie środka mieści się w granicach zakreślonych prawem i co do zasady nie może być podstawą do wzruszenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Nie bez znaczenia dla tej oceny pozostaje fakt, iż obowiązek egzekwowany dotyczy roszczeń pracowniczych, które korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Nie znajdują też uznania w ocenie Sądu argumenty strony, iż przeciwko nałożeniu grzywny sprzeciwia się treść zawartej między skarżącą, a jednym tylko z jej pracowników ugodą przed Sądem Pracy. Nie kwestionując poglądu skarżącej, że ugoda ta uregulowała wszystkie żądania pracownika z tytułu zatrudnienia, to Jego żądania były tylko częścią świadczeń objętych tytułem wykonawczym, a z samych twierdzeń skarżącego nie wynika by obowiązek wynikający z nakazu został wykonany. Z resztą nawet ze stanowiska skarżącego nie wynika też by ów obowiązek w stosunku do [...] został wykonany, nawet w zakresie objętym ugodą. Sąd podziela argument organu, że spełnienie obowiązku częściowo nadal uzasadnia tezę o konieczności przymuszenia strony do wykonania obowiązku nałożonego tytułem wykonawczym przynajmniej w pozostałej części. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z regułami zawartymi w art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa ) sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności co oznacza, że sądy administracyjne dokonują oceny zgodności procedury i podjętych przez organy administracji publicznej aktów z obowiązującym w dacie wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia prawem. Tak rozumując kognicję sądu przyjąć należy, że zaskarżona decyzja i zastosowany tryb postępowania w tej sprawie nie naruszały obowiązującego porządku prawnego w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Do ugody zawartej między stroną skarżącą a [...] przed sądem powszechnym doszło w dniu [...] r., tymczasem zaskarżone orzeczenie podjęto [...] r., a skargę strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nadając ją w placówce pocztowej [...] r. Nie zwalniają też z egzekwowanego obowiązku wypłacane częściowo wpłaty na rzecz poszczególnych pracowników skarżącej spółki nie pokrywających w pełni egzekwowanego obowiązku. Reasumując skarga nie zawierała uzasadnionych podstaw co skutkowało z mocy art. 151 ppsa jej oddaleniem. Niejako na marginesie zauważyć należy, na co organ II instancji także wskazywał, że spełnienie obowiązku wynikającego z przedmiotowego tytułu egzekucyjnego wykreuje możliwość umorzenia względnie zwrócenia grzywny w warunkach, o których mowa w art. 125 i 126 pea. /-/P. Miładowski /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/E. Makosz- Frymus mb