IV SA/Po 423/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) As. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M.S. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Poborowej w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie skierowania do służby zastępczej, o d d a l a s k a r g ę /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus TG Powiatowa Komisja Poborowa nr 2 w P. orzeczeniem nr [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku poborowego M.S. o skierowanie do służby zastępczej, nie uwzględniła przedstawionych w tym wniosku okoliczności i nie skierowała poborowego do służby zastępczej. W uzasadnieniu orzeczenia wyjaśniono, że M.S. w swoim wniosku podał, że jest przeciwny wszelkim wojnom, uczeniu się zabijania i przemocy, a wojsko jest związane z nauką zabijania i krzywdzenia innych. Powiatowa Komisja Poborowa uznała, że poborowy nie przedstawił dostatecznych argumentów uzasadniających skierowanie go do służby zastępczej ze względu na wyznawane zasady moralne bądź przekonania religijne. Wojsko Polskie nie uczy żołnierzy zabijania i przemocy. Polska doktryna ma charakter obronny, a żołnierze powołani do odbycia służby wojskowej przygotowani są do spełnienia obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej na wypadek agresji na nasze państwo. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowił art. 189 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r. nr 21 poz. 205 ze zm.). W odwołaniu od powyższego orzeczenia M.S. podał, że wyznawane przez niego poglądy są sprzeczne z działaniami Wojska Polskiego. Jego zdaniem podczas pełnienia zasadniczej służby wojskowej przygotowuje się żołnierzy fizycznie i psychicznie do obrony własnego kraju, co jest nierozerwalnie związane z przemocą i nauką zabijania. Takie działania burzą porządek moralny odwołującego się i jest on zdania, że żaden człowiek nie jest uprawniony do zabijania drugiego, gdyż życie ludzkie jest najcenniejsze. Ponadto M.S. stwierdził, że jest zwolennikiem wolności osobistej, a granice państwowe są źródłem podziału ludzi i wyznaczone zostały przez kilku ludzi kierujących się własnymi interesami. Nadto jest on osobą głęboko wierzącą i jego poglądy religijne nie pozwalają na używanie broni, przemocy, nawet w obronie własnej. W związku z przedstawionymi argumentami M.S. zwrócił się o przydzielenie go do służby zastępczej, w zamian za zasadniczą służbę wojskową. Wojewódzka Komisja Poborowa w P., po rozpatrzeniu odwołania M.S., orzeczeniem nr [...] z dnia [...] utrzymała w mocy orzeczenie Powiatowej Komisji Poborowej nr 2 w P. z dnia [...] nr [...]. Powołując się na treść art. 189 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej Wojewódzka Komisja Poborowa stwierdziła, że M.S. nie sprecyzował wystarczająco jakiego rodzaju zasady moralne nie pozwalają mu odbyć zasadniczej służby wojskowej. Przed Wojewódzką Komisją Poborową M.S. oświadczył, że szkolenie wojskowe uczy agresji i przemocy, jest wierzący i nie może karać innych ludzi, stara się żyć w zgodzie z Bogiem, boi się uczyć technik walki, tracąc kontrolę nad sobą mógłby uczynić krzywdę innym ludziom, jest słaby psychicznie, boi się swoich reakcji w skrajnych sytuacjach. Przedstawione przez M.S. argumenty nie przekonały Wojewódzkiej Komisji Poborowej, że starania o skierowanie do służby zastępczej związane są z przekonaniami religijnymi czy też zasadami moralnymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M.S. stwierdził, że orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Poborowej nr [...] naruszyło jego interes prawny i zostały pogwałcone jego prawa, gdyż mimo przytoczonych argumentów wniosek jego o skierowanie do służby zastępczej "został odrzucony". W uzasadnieniu skargi M.S. ponownie przytoczył argumenty, które wskazał we wniosku o skierowanie do służby zastępczej, w odwołaniu od orzeczenia Powiatowej Komisji Poborowej oraz w trakcie przesłuchania przed Wojewódzką Komisją Poborową. Ponadto skarżący dodał, że jest pacyfistą, nie będzie walczył z innym człowiekiem oraz powołał się na to, że Jan Paweł II nie pochwala wojny, wręcz jej zakazuje. W związku z przytoczonym stanowiskiem M.S. wniósł o skierowanie go do służby zastępczej z uwagi na jego moralne i religijne poglądy. Wojewódzka Komisja Poborowa w P. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz.U. nr 78 poz. 483) w art. 85 ust. 1 stanowi o jednym z podstawowych obowiązków każdego obywatela polskiego jakim jest obrona ojczyzny. W art. 2 tego artykułu wskazany został akt prawny określający zakres tego obowiązku. Aktem tym jest ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2002r. nr 21 poz. 205 ze zm.). Przepisy tej ustawy precyzują pod względem podmiotowym i przedmiotowym tego obowiązku. Z art. 1 cyt. ustawy wynika, że obrona ojczyzny jest obowiązkiem wszystkich obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w art. 4 ust. 1 ustawy obowiązek ten określony został jako powszechny, co oznacza, że podlegają mu wszyscy obywatele polscy zdolni ze względu na wiek i stan zdrowia do jego wypełnienia. W dziale VI powołanej ustawy ustawodawca uregulował zasady dotyczące skierowanie poborowego do odbycia służby zastępczej. Z przepisów art. 189 ust. 1 i art. 190 ust., zamieszczonych w tym dziale wynika, że poborowi mogą, ze względu na przekonania religijne albo wyznawane zasady moralne, występować do powiatowej komisji poborowej z pisemnym wnioskiem o skierowanie ich do odbycia służby zastępczej. Wniosek taki wymaga uzasadnienia, w którym poborowy winien wykazać zależność pomiędzy wyznawanymi przez niego zasadami moralnymi lub przekonaniami religijnymi a niemożnością odbycia z ich powodu służby wojskowej, bez sprzeniewierzenia się im. Nie wystarczy ogólnikowo określić, że się przestrzega wyznawanych zasad moralnych, trzeba je nazwać i zdefiniować, wskazując te ich nakazy, które pozostają w oczywistej sprzeczności z obowiązkami żołnierza odbywającego służbę wojskową z poboru. Nie mogą to być zasady mieszczące się w powszechnie akceptowanych standardach etycznych, lecz zasady o zaostrzonym rygoryźmie moralnym, będące elementem światopoglądu dającego się zdefiniować i poświadczonego postawą życiową wnioskodawcy. Komisje poborowe mogą kwestionować zasadność wniosku poborowego o skierowanie do odbycia służby zastępczej, jeżeli zdeklaruje on wyznawanie zasady moralnej polegającej na nie akceptowaniu przemocy, a jednocześnie nie potrafi wykazać w sposób przekonywujący, że zasadę tą traktuje rzeczywiście jako kategoryczny imperatyw moralny, kształtujący jego światopogląd i postawę życiową, które stanowią zasadniczą przeszkodę w wykonywaniu obowiązku służby wojskowej w podstawowej formie. Należy zaznaczyć, że ustawodawca nie przewidział powszechnego prawa do skierowania do odbycia służby zastępczej, co oznacza, że złożenie wniosku o odbycie służby zastępczej nie jest równoznaczne z jego uwzględnieniem. Warunkiem uwzględnienia takiego wniosku jest spełnienie ściśle określonych przez ustawodawcę przesłanek. Skarżący w niniejszej sprawie zarówno we wniosku o skierowanie go do odbycia służby zastępczej, jak i w odwołaniu od orzeczenia Powiatowej Komisji Poborowej, na rozprawie przed organem odwoławczym oraz w skardze w sposób bardzo ogólnikowy uzasadnił swój wniosek. Nie skonkretyzował skarżący wyznawanych zasad moralnych jako odmiennych, czy też bardziej rygorystycznych niż obowiązujące wśród młodych ludzi w wieku poborowym. Nie wykazał także, że wyznawane przez niego zasady moralne oraz poglądy religijne uniemożliwiają mu odbycie zasadniczej służby wojskowej. W kolejnych pismach kierowanych do organów administracyjnych, a następnie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Marcin Sydor nie starał się skonkretyzować i bardziej szczegółowo uzasadnić deklarowanego światopoglądu, mimo, że w uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyraźnie stwierdził, że podniesione przez niego argumenty nie zostały wystarczająco sprecyzowane. W skardze Marcin Sydor, poza wcześniej przytaczanymi argumentami, dodatkowo podał, zresztą po raz pierwszy w całym postępowaniu, że jest pacyfistą nie przytaczając na ten temat żadnych szczegółów. Natomiast na rozprawie przed Sądem skarżący wyjaśnił, że nie należy do żadnej organizacji pacyfistycznej, ale przekonują go poglądy pacyfistów. Na tej rozprawie skarżący podał także, że ma dobrą pracę i dziewczynę. Prezentowana przez skarżącego postawa, w ocenie Sądu, świadczy o próbie szukania dalszych okoliczności i argumentów, które mogłyby wpłynąć na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o skierowanie do odbycia służby zastępczej. Jednak, zważywszy na całokształt sprawy, ani dobra praca, ani dziewczyna, ani bliżej nie określone sympatyzowanie z poglądami pacyfistycznymi nie daje podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270), oddalono skargę. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus TG