IV SA/Po 424/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Bożena Popowska (spr.) WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 28 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z [...]nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz adwokata M.M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu, kwotę [...] ([...]) zł podwyższoną o kwotę [...] ([...]) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianą do tego rodzaju czynności – łącznie [...] ([...]) zł. /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/E. Makosz – Frymus /-/B. Popowska MB Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], działając na podstawie art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), Prezydent Miasta L. umorzył postępowanie w sprawie wniosków złożonych w dniach [...],[...],[...],[...] i [...] września 2005 r. oraz w dniach [...],[...] i [...]października 2005 r. przez R.C. W uzasadnieniu wskazano, iż w związku z tym, że w trakcie wywiadu środowiskowego w dniu [...] października 2005 r. R.C. zrezygnował z ww. wniosków, dalsze postępowania administracyjne stało się bezprzedmiotowe. Odwołując się od powyższej decyzji, R.C. stwierdził, iż "nie wszystkie z tych wymienionych wniosków zostały uwzględnione", a także, iż nie otrzymał odpowiednich informacji, co ma zrobić "z rachunkami za okulary i remont mieszkania i in., do wyjaśnienia turnus rehabilitacyjny również". Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: SKO), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż R.C., na formularzach wniosków składanych w okresie od dnia [...] września do dnia [...] września napisał, że rezygnuje z wniosków, co, zdaniem SKO, jest jednoznaczne z rezygnacją z tych wszystkich form pomocy, o które zwracał się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. (dalej jako: MOPR). Organ dodał, iż pod tym stwierdzeniem R.C. się podpisał, a zatem Dyrektor MOPR uznał, że dalsze postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe i umorzył postępowanie. W skardze kierowanej do Sądu, R.C. stwierdził, iż podczas wywiadu środowiskowego pracownik socjalny powiedział, że pomoże mu finansowo w kilku kwestiach, ale nie wywiązał się z przyrzeczeń. Skarżący wskazał, iż w związku z tym nie miał innego wyjścia, jak tylko podtrzymanie Swoich wniosków. R.C. nadmienił, iż jego sytuacja jest doskonale znana pracownikom socjalnym, a decyzja SKO, wobec Niego - osoby schorowanej - świadczy o braku ucywilizowania SKO. W odpowiedzi na skargę SKO w pełni podtrzymało swoją dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola Sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako: ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta ogranicza się więc do zbadania czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny dokonał tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły przepisy prawa. W niniejszej sprawie, organy administracji dopuściły się licznych błędów, czego skutkiem było wydanie obarczonych wadami rozstrzygnięć. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż Sąd za błąd, który dyskwalifikował postępowanie administracyjne już na samym jego początku, uznał umorzenie postępowania także w sprawach, w których Skarżący nie zrezygnował z ubiegania się o pomoc społeczną. Mianowicie, z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, błędnie określonego w uzasadnieniu decyzji SKO jako wywiad społeczny, wynika, że R.C. podtrzymał Swoje stanowisko dotyczące rezygnacji tylko z wniosków z dni [...],[...],[...] i [...] września 2005 r. Tak więc organ I instancji całkowicie błędnie wskazał w sentencji swojej decyzji, iż umarza postępowanie w sprawie wniosków złożonych także w dniach [...],[...] i [...] października 2005 r., bowiem Skarżący nie cofnął ww. trzech październikowych wniosków, a przynajmniej nie wynika to z powołanego przez organ dowodu. Podsumowując, należy stwierdzić, iż z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 i 81 kpa organ I instancji nie dokonał pełnego ustalenia stanu faktycznego a dokonana ocena tych niepełnych ustaleń nie znalazła oparcia w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji, które na dodatek nie zostało sporządzone zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Błąd organu I instancji co do sposobu "załatwienia" sprawy z wymienionych w sentencji decyzji wniosków powielił organ II instancji, utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. To, że SKO nie dostrzegło uchybień popełnionych przez organ I instancji świadczy o nie dość wnikliwie przeprowadzonym przez ten organ postępowaniu dowodowym. Zdaniem Sądu, organ ten winien bądź w toku prowadzonego przez siebie postępowania umożliwić Stronie wypowiedzenie się odnośnie do zebranego materiału dowodowego, bądź, na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wyniki postępowania dowodowego winny następnie znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 kpa. SKO nie przeprowadziło jednak postępowania w sposób prawidłowy i w uzasadnieniu decyzji, z obrazą art. 107 § 3 kpa, nie przedstawiło motywów, jakimi kierowało się przy wydawaniu swojej decyzji. Organ odwoławczy nie wskazał przede wszystkim, dlaczego odniósł się tylko do wniosków "wrześniowych", a dlaczego zignorował wnioski "październikowe". Z wywodu nie wynika też, dlaczego utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, która przecież dotyczy zarówno do wniosków "wrześniowych" jak i wniosków "październikowych". Szczególnie naganne jest, iż organ II instancji, pomimo zawartych w odwołaniu twierdzeń Skarżącego, podważającej ustalenia organu I instancji, w żaden sposób nie próbował ich wyjaśnić, konsekwencją czego był całkowity brak odniesienia się do zarzutów Skarżącego w uzasadnieniu decyzji. W nawiązaniu do powyższych ustaleń należy podkreślić, że jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z podstawowych warunków skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem Sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. W opinii Sądu, skoro organ odwoławczy nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do argumentów przedstawionych w odwołaniu, ani nie uzasadnił w pełni swojego rozstrzygnięcia, to zaskarżoną decyzję uznać trzeba za dowolną. Ta sekwencja naruszeń przepisów kpa przez SKO, zdaniem Sądu, spowodowała w konsekwencji naruszenie kolejnej, naczelnej zasady postępowania administracyjnego – wynikającej z art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności. Zignorowanie zarzutów Skarżącego i oparcie rozstrzygnięć SKO na niepełnych ustaleniach faktycznych pozbawiło Stronę prawa do dwukrotnego, merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez organy administracji, co gwarantuje właśnie art. 15 kpa. Konkludując należy uznać, że w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji miały miejsce mające wpływ na wynik sprawy uchybienia proceduralne, w tym związane ze złamaniem zasad naczelnych kpa. Wobec wykazanych powyżej uchybień proceduralno-prawnych, należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, właściwy organ administracji powinien uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień w toku postępowania administracyjnego i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa – szczególnie w nowym i pełnym postępowaniu wyjaśniającym, w którym winien być zapewniony udział Skarżącego. Należy ze skrupulatnością ustalić wolę Strony co do żądań zgłoszonych w przedmiotowych wnioskach, uwzględniając rozstrzygnięcia, jeżeli takie w sprawach z ww. wniosków zapadły. Skoro zaskarżone decyzje naruszały prawo procesowe i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa. /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ E. Kręcichwost-Durchowska MB