IV SA/Po 43/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Tomasz Grossmann Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2017 r. sprawy ze skargi H.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Poznańskiego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej H.W. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Starosta [...] w podstawie prawnej wskazując art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016 r., poz. 23; zwanej dalej "k.p.a.") i art. 124b ust. 3 w zw. z art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015 r. poz. 1774 ze zm.; zwanej dalej "u.g.n."), po rozpoznaniu wniosku Spółki A (zwanej dalej "Inwestorem") zezwolił na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości położonej w miejscowości S., gmina T. P., oznaczone w ewidencji gruntów: - obręb: S. , arkusz mapy 1, działka nr [...], o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...]; - obręb: S. , arkusz mapy 1, działka nr [...], o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...]; - obręb: S. , arkusz mapy 1, działka nr [...], o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...]; - obręb: S. , arkusz mapy 1, działka nr [...], o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] - obręb: S. arkusz mapy 1, działka nr [...], o pow. [...] ha, zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] w celu wykonania przez Inwestora czynności polegającej na przeprowadzeniu prac remontowo - konserwacyjnych napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji S. - T. S. - T. , K. - S. - na okres 7 dni roboczych, licząc od dnia zajęcia nieruchomości, zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] lipca 2016 r. (sygn. [...]). Starosta nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że inwestor wniósł o wydanie decyzji w stosunku do działek nr [...], [...], [...] i [...] określając powierzchnię nieruchomości niezbędną celem wykonania prac oraz powierzchnię nieruchomości niezbędną dla ustanowienia dróg dojazdowych do miejsc wykonywania prac remontowo - konserwacyjnych jak również okres, jaki jest niezbędny dla ich przeprowadzenia. Inwestor wskazał we wniosku że Spółki A, które jest przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 lit. a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (tekst jedn.: Dz. U. 2012 r., poz. 1059 ze zm.) i do jego obowiązków, zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy, należy utrzymywanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w paliwa lub energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. We wniosku wyjaśnino również, że na przedmiotowej nieruchomości przebiega sieć elektroenergetyczna 110 kV istnieje zagrożenie, które powoduje stan techniczny napowietrznej sieci elektroenergetycznej. Starosta zaznaczył również, że inwestor wystąpił do właściciela nieruchomości z prośbą o udostępnienie nieruchomości celem przeprowadzenia niezbędnych czynności, a właściciel nieruchomości odmówił wyrażenia zgody, o jakiej mowa w art. 124b ust. 1 u.g.n. Starosta wyjaśnił następnie, że w dniu [...] czerwca 2016 r. została przeprowadzona rozprawa administracyjna, w której udział wziął, na której pomimo prawidłowego zawiadomienia nie stawiła się skarżąca. W trakcie rozprawy inwestor cofnął wniosek w stosunku do nieruchomości oznaczonej geodezyjnie jako działki nr [...] i nr [...] (błędnie wskazanych w pierwotnym wniosku) i wskazał, że wnosi o wydanie decyzji w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. w stosunku do działek nr: [...], [...], [...], w pozostałym zakresie wniosek pozostał bez zmian. Następnie Starosta wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr sygn. [...] orzekł o zobowiązaniu właściciela nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem do jej udostępnienia celem wykonania niezbędnych prac przy napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV. W ocenie Starosty zachodzi natychmiastowa konieczność przeprowadzenia prac - remontowo - konserwacyjnych istniejącej sieci elektroenergetycznej, która została wybudowana w latach 80-tych XX wieku. Długi okres funkcjonowania linii elektroenergetycznej uzasadnia fakt jej remontu i konserwacji, które będą służyć jej dalszej eksploatacji oraz dostosowaniu do aktualnych rozwiązań technicznych w rolnictwie i energetyce. W toku oględzin stwierdzono, że zwisy przewodów elektroenergetycznych prowadzą do sytuacji zagrożenia życia i zdrowia ludzkiego dla osób pracujących w sektorze rolniczym i poruszającym się sprzętem rolniczym pod siecią elektroenergetyczną. Zahaczenie lub nawet bliski kontakt sprzętu rolniczego z kablem elektroenergetycznym może prowadzić do przepięcia, co stanowi sytuację zagrożenia życia i zdrowia, lecz również może prowadzić do uszkodzenia mienia znacznej wartości. Ponadto przedmiotowa sieć przesyłowa dostarcza energię elektryczną do rozdzielni [...], skąd energia elektryczna jest rozprowadzana sieciami niskiego i średniego napięcia bezpośrednio do odbiorców końcowych. Jest to więc istotna sieć przesyłowa, której prawidłowe i niezakłócone funkcjonowanie jest istotne dla okolicznej sieci dystrybucyjnej, która dostarcza energię elektryczną do budynków użyteczności publicznej, gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Odwołanie od ww. decyzji złożyła H. W. (zwana dalej również "skarżącą") wskazując, że w Sądzie Rejonowym P. G. i J. troczy się postępowanie przeciwko Inwestorowi o usunięcie linii energetycznej 110KV z działek będących własnością skarżącej. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w podstawie prawnej wskazując art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. uchylił decyzję Starosty i odmówił udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oznaczonych ewidencyjnie jako dziatki nr [...] (KW nr [...]), [...] (KW nr [...]), [...] (KW nr [...]), [...] (KW nr [...]), [...] (KW nr [...]) ark. mapy [...], obręb S.. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. jest obligatoryjne, jeżeli kumulatywnie spełnione zostaną przesłanki wskazane w tym przepisie. Jednocześnie Wojewoda zaznaczył, że decyzja ta ma charakter subsydiarny w stosunku do decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. i jej byt w obiegu prawnym uzależniony jest od wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Zdaniem Wojewody w przedmiotowej sprawie, zgodnie z art. 124b ust. 3 u.g.n. w zakresie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości stosuje się odpowiednio art. 124 ust. 1a u.g.n. i wydawane jest w związku z wcześniej wydaną decyzją na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. Następnie Wojewoda wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], Wojewoda uchylił decyzję Starosty [...] z [...] lipca 2016 r., nr [...] Wojewoda stwierdził, że decyzja wydana na podstawie art. 124b ust. 3 u.g.n. w zw. z art. 124 ust. 1a u.g.n. jest decyzją związaną z decyzją wydaną na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. i w związku z tym istnieć może tylko wtedy, kiedy w obrocie prawnym jest też poprzedzająca ją decyzja o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji pierwotnej, na podstawie której wydana została decyzja wtórna, w ocenie Wojewody powoduje konieczność uchylenia również tej drugiej. Na poparcie takiego stanowiska Wojewoda przywołał stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wyrażone w wyroku z 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 107/15. W prawdzie Wojewoda zauważył, że wyrok ten dotyczy wykładni przepisów, które nie miały zastosowania w niniejszej sprawie, jednak uznał, że zależność jaka zachodzi między decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. w związku z decyzją wydaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., można porównać do zależności jaka ma miejsce pomiędzy decyzjami wydanymi na podstawie art. 124b ust. 1 i 124b ust. 3 w zw. z art. 124 ust.1a u.g.n. Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego złożył H. W.. Skarga nie zawierała uzasadnienia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddaleni podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718; zwanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Powołana przez organ I instancji podstawa prawna decyzji wskazuje, że Starosta prowadził postępowanie w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. Spełnienie przesłanek z tego przepisu Starosta analizował również w uzasadnieniu decyzji. Przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. przewiduje, że starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża na to zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępniania nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zgodnie z art. 124b ust. 3 u.g.n. obowiązek udostępnienia nieruchomości może być ustanowiony na czas nie dłuższy niż 6 miesięcy. Przepis art. 124 ust. 1a i 4 stosuje się odpowiednio. Wyjaśnienia wymaga, że w art. 124b ust. 1 u.g.n. uregulowano szczególny wypadek ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego na podstawie decyzji administracyjnej. Właściciel, użytkownik wieczysty lub uprawniony z tytułu innych praw rzeczowych ograniczany jest w swoim prawie w ten sposób, że musi znosić korzystanie z nieruchomości przez osoby trzecie. Decyzja zobowiązująca do udostępnienia nieruchomości może być wydana jedynie w przypadku, gdy dotyczy urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych w art. 124b ust. 1 u.g.n., które nie należą do części składowych nieruchomości, a zatem będących składnikiem przedsiębiorstwa. Warunkiem jej wydania jest brak zgody podmiotu praw rzeczowych na udostępnienie nieruchomości uprawnionemu podmiotowi. Konieczne jest także wystąpienie okoliczności dotyczących celu jej zajęcia. Tym celem jest wykonanie czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości, służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także usuwaniem z gruntu tych ciągów, przewodów, urządzeń i obiektów. Decyzja nakładająca obowiązek udostępnienia nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Zaznaczyć trzeba, że omawiany tryb ograniczenia prawa własności jest odrębnym trybem odrębny od uregulowanego w art. 124 u.g.n. Przede wszystkim, inaczej niż w przypadku art. 124 u.g.n., zobowiązanie właściciela lub użytkownika wieczystego do udostępnienia nieruchomości i znoszenia określonych czynności związanych z utrzymaniem ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń nie następuje na podstawie decyzji zezwalającej na założenie tych ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, ale na podstawie odrębnej decyzji wydawanej niezależnie od tego, czy ciągi drenażowe, przewody lub urządzenia wybudowane zostały w ramach zajęcia nieruchomości na podstawie uprzedniej decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości (zob. M. Wolanin, [w:] W. Jaworski, A. Prusarczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, 2011, s. 941; P. Wojciechowski [w:] Paweł Czechowski (red.) Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, LEX/el.). Przepis art. 124b ust. 1 u.g.n. wskazuje w sposób jednoznaczny, że treścią rozstrzygnięcia wydanego przez organ w omawianym trybie jest zobowiązanie właściciela użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń, nienależących do części składowych nieruchomości. Tymczasem organ I instancji pomimo, iż rozstrzygnięcie oparł o art. 124b ust. 1 u.g.n. w treści decyzji stwierdził, że "orzeka zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (...) w trybie art. 124b ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015 r. poz. 1774 ze zm.) w celu wykonania przez Inwestora czynności polegającej na przeprowadzeniu prac remontowo - konserwacyjnych napowietrznej linii elektroenergetycznej". Starosta nie orzekł więc tak jak tego nakazuje art. 124b ust. 1 o zobowiązaniu właściciela nieruchomości do udostępnienia nieruchomości, a wydał decyzję o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Powyższe skutkuje uznaniem, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 124b ust. 1 u.g.n. Oceny tej nie zmienia zawarte w art. 124b ust. 3 u.g.n. odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. Wojewoda, pomimo wydania decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji nie dostrzegł wskazanego uchybienia, które to ma decydujące zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie. Wydając decyzje o charakterze reformatoryjnym, Wojewoda uchylając decyzję organu I instancji i odmawiając udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości stwierdził, że za koniecznością uchylenia decyzji organu I instancji przemawia wcześniejsze uchylenie decyzji z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W ocenie Sądu Wojewoda błędnie uznał, że wydanie decyzji w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. uzależnione jest od wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wbrew stanowisku Wojewody, w przypadku decyzji wydawanej w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. nie zachodzi taka sama zależność jak między decyzją wydawaną na podstawie art. 124 ust. 1, a decyzją wydawaną na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. Sąd w pełni podziela pogląd zaprezentowany w przywołanym przez Wojewodę wyroku tutejszego Sądu, jednocześnie zaznaczając, że wyrok ten zapadł w całkowicie odmiennym stanie faktycznym i prawnym. Do wydanie decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. nie jest niezbędne uprzednie wydanie decyzji o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Wydanie decyzji na podstawie art. 124b ust. 1 u.g.n. uzależnione jest jedynie od spełnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Tym samym niezbędnym jest zbadanie przez organ czy planowane roboty dotyczą konserwacji, remontu lub usunięcia awarii urządzeń infrastruktury technicznej wymienionych omawianym przepisie, które nie należą do części składowych nieruchomości oraz czy właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża zgody na udostępnienie nieruchomości uprawnionemu podmiotowi. Natomiast bez znaczenia dla bytu prawnego decyzji wydanej w trybie art. 124b ust. 1 u.g.n. ma decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W konsekwencji stwierdzonych uchybień Sąd uznał, że zaistniała konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji organu odwoławczego jak i decyzji organu I instancji. Marginalnie Sąd wskazuje, że przywołany w podstawie prawnej decyzji Wojewody przepis art. 105 § 1 k.p.a. mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem organ odwoławczy nie orzekał o umorzeniu postępowania. Ponownie prowadząc postępowanie, organ raz jeszcze rozważy możliwość wydania decyzji zgodnie z żądaniem inwestora, uwzględniając wskazania Sądu zawarte w niniejszym wyroku. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a., uwzględniając kwotę stanowiąca równowartość uiszczonego wpisu od skargi, opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenia pełnomocnika ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804).