IV SA/Po 435/04

WyrokWSA w Poznaniu2006-02-23

Skład orzekający: Ewa Makosz - Frymus, Danuta Rzyminiak - Owczarczak, Ewa Kręcichwost - Durchowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozbawił strony uprawnień kombatanckich, nie weryfikując wystarczająco twierdzeń o pobycie w obozie przejściowym w Dortmundzie i nie tłumacząc kluczowych dokumentów z języka obcego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy prawa procesowego, nie przeprowadzając wyczerpującego postępowania dowodowego w celu ustalenia charakteru obozu w Dortmundzie i nie weryfikując wystarczająco twierdzeń strony o pobycie w tym obozie. Dodatkowo, organ nie przetłumaczył na język polski kluczowego dokumentu z niemieckiego archiwum, co uniemożliwiło prawidłową analizę materiału dowodowego. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.
Stan faktyczny
Skarżący T. F. T. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ argumentował, że skarżący pełnił służbę w Milicji Obywatelskiej, co nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich, a twierdzenia o pobycie w obozach w Poznaniu i Dortmundzie nie zostały wystarczająco udowodnione. Skarżący kwestionował tę decyzję, powołując się na orzecznictwo NSA i przedstawiając dowody, w tym zdjęcie z obozu w Dortmundzie oraz opinię niemieckiego archiwum. Organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał swoją decyzję w mocy, uznając dowody za niewystarczające i obóz w Dortmundzie za niekwalifikujący się do miejsc represji wojennych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak (spr.) WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska Protokolant ref.staż. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. ze skargi T. F. T. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1.uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak Wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] r., na mocy których T. F. T. pozbawiony został uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem z dnia [...] r. przez Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w [...] z tytułu utrwalania władzy ludowej w czasie pełnienia służby w Milicji Obywatelskiej w okresie od dnia [...] do dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na orzecznictwo w podobnych sprawach i utrwalony w nim pogląd, że wniosek osoby wobec której prowadzone jest postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej, wskazujący na zachowanie uprawnień z innych tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym. Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy strona podniosła, iż w czasie wojny przebywała w obozach w Poznaniu i Dortmundzie, obowiązkiem Kierownika Urzędu było przeprowadzenie w tym zakresie postępowania wyjaśniającego, co było tym bardziej uzasadnione, że obóz w Dortmundzie wymieniony jest jako podobóz obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie w § 2 ust. 3 pkt 42 w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. nr 106, poz. 1154 ), a obóz w Poznaniu- Fort VII figuruje w §5 pkt 1 lit. m tego rozporządzenia, a nadto, że obóz w Buchenwaldzie wymieniony był także w poprzednio obowiązującym wykazie obozów, o których mowa w art. 3 pkt 2 ww. ustawy. NSA wskazał także, iż gdyby okazało się, że skarżący przebywał w wymienionych obozach, zachowałby uprawnienia kombatanckie na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 3 pkt 2 i ewentualnie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy. Po powtórnym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych ponownie pozbawił T. F. T. uprawnień kombatanckich nabytych decyzją ZW ZBoWiD w [...] z dnia [...] r. z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka strona pełniła służbę w Milicji Obywatelskiej co potwierdzają m.in. zaświadczenie KW MO w [...] z dnia [...] r., oświadczenia świadków oraz informacje podane przez stronę w aktach b. ZBoWiD oraz w toku postępowania weryfikacyjnego. Ponadto organ stwierdził, iż działając zgodnie z zaleceniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia [...] r., podjął czynności w celu rozpoznania wniosku strony o potwierdzenie podlegania represjom wojennym i w tym celu pismem z dnia [...] r. zwrócił się do niej o nadesłanie dowodów potwierdzających pobyt w obozach w Poznaniu i Dortumndzie. Organ wyjaśnił, iż w nadesłanej korespondencji strona poinformowała, że na okoliczność pobytu w obozie przejściowym na terenie Targów Poznańskich nie posiada żadnego dokumentu, natomiast na okoliczność pobytu w obozie przejściowym w Dortmundzie przesłała fotokopię zdjęcia chłopca ubranego w koszulę i marynarkę z napisem "Dortumnd 15529". Podsumowując, organ stwierdził, iż zebrany materiał dowodowy w sprawie nie daje możliwości potwierdzenia pobytu strony w obozach w Poznaniu i Dortmundzie, a oprócz jej oświadczeń w tym przedmiocie, jedynym dowodem jest fotokopia zdjęcia, przy czym osoba na zdjęciu nie jest ubrana w strój obozowy. W ocenie Kierownika Urzędu zdjęcie to nie zawiera żadnego urzędowego potwierdzenia, że dotyczy ono strony, ponadto nie zawiera żadnych szczegółów świadczących że zrobione zostało w obozie koncentracyjnym. Zdaniem organu strona udowodniła jedynie swoją służbę w Milicji Obywatelskiej, a w myśl poglądu Sądu Najwyższego wyrażonego w wyroku z dnia 9 lutego 2001 r., III RN 59/00, OSNAP 2001/19/572, wykonywanie obowiązków funkcjonariusza MO nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich według art. 1 ust. 2 pkt 6 i art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn.: Dz. U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm.). W tych okolicznościach Kierownik Urzędu uznał, że brak jest podstaw do zachowania stronie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskich obozach. Analizując akta sprawy Kierownik Urzędu stwierdził ponadto, że strona nie prowadziła żadnej działalności o której mowa w art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( tekst jedn.: Dz. U. z 1997 r., nr 142, poz. 950 ze zm. ). W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powołała się na treść wyroku NSA z dnia 3 kwietnia 2003 r. i wskazany w jego treści obowiązek przeprowadzenia przez organ postępowania weryfikacyjnego, w ramach którego rozpoznany powinien zostać wniosek o zachowanie uprawnień z innych tytułów. Wskazując, iż do akt sprawy złożył wyjaśnienie oraz dowód w postaci swojego zdjęcia z obozu przejściowego w Dortmundzie na okoliczność potwierdzenia swego oświadczenia o pobycie w tym obozie na przełomie sierpnia i września 1940 r. strona zakwestionowała nieuznanie przez organ tych dowodów podnosząc, że zajęte przez organ stanowisko sprowadza się do oskarżenia go o złożenie fałszywego oświadczenia, co nie jest poparte żadnym dowodem i narusza jego dobra osobiste. T. T. wskazał też, iż w dniu [...] r. podjął próbę uzyskania potwierdzenia autentyczności swojego obozowego zdjęcia. W tym celu wysłał przez Internet pismo do Dortmund- Agentur w Dortmundzie, a otrzymaną od Stadt Dortmund Der Oberstadtdirektor odpowiedź - opinię z dnia [...] r. nadesłał wraz z pismem z dnia [...] r. Zdaniem strony treść tego pisma potwierdza jego argumentację, bowiem strona niemiecka zawarła w nim stwierdzenie, iż można przyjąć za wiarygodne oświadczenie strony, że jego zdjęcie zrobione było w miesiącu sierpniu 1940 r. oraz, że obóz w Dortmundzie, w którym przebywał, można zaliczyć do obozów przejściowych, które przewidziane były do umieszczanie w nich Polaków deportowanych do prac przymusowych. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji własnej, zaś wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem z informacji zawartych w piśmie Stadtarchiv Dortmund oraz wyjaśnień strony wynika, że obóz w Dortmundzie był obozem przejściowym, w którym umieszczano Polaków deportowanych do prac przymusowych, a więc w 1940 r. nie był obozem karnym ani wychowawczym, o których mowa w § 5 pkt 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości ( Dz. U. z 2001 r., nr 106, poz. 1154). Kierownik Urzędu wyjaśnił, iż obóz w Dortmundzie nie został również wymieniony w § 6 ww. rozporządzenia, w którym wymienione zostały inne miejsca odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach (...), w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Organ wskazał także, iż nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz spełnia charakter obozów wymienionych w art. 4, gdyż uregulowanie delegacyjne wyklucza możliwość ustalania objętych nim okoliczności w drodze stosowania środków dowodowych przewidzianych przepisami kpa, a organ jest związany brzmieniem przepisów rozporządzenia co do charakteru obozów opisanych w tym przepisie. Zdaniem Kierownika Urzędu nie budzi wątpliwości, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w Milicji Obywatelskiej, a wskazane okoliczności, zgodnie z treścią dyspozycji przepisu art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) stanowią podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Zaskarżając w dniu [...] r. powyższą decyzję T. F. T. wniósł o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem, w uzasadnieniu podnosząc, iż Kierownik Urzędu nie ustosunkował się do wskazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny art. 3 pkt 2 ustawy o kombatantach (...), zgodnie z którym pobyt w innych miejscach odosobnienia, w których warunki nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, zalicza się również do okresów równorzędnych z działalnością kombatancką. Takim obozem przejściowym był, według wiedzy skarżącego, obóz w Dortmundzie, wymieniony w § 2 ust. 3 pkt 42 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. jako podobóz obozu koncentracyjnego Buchenwald. Skarżący zakwestionował także stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mówiące że organ wydający decyzje nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń czy przedmiotowy obóz posiada charakter obozów wymienionych w art. 4 i wskazał, iż skoro w § 2 ust. 3 pkt. 42 rozporządzenia wymieniono obóz w Dortmundzie jako podobóz obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie, to błędne są ustalenia organu wydającego zaskarżoną decyzję. Skarżący zarzucił Kierownikowi Urzędu rażące naruszenie przepisów §7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1991 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. z 1997 r., nr 116, poz. 745) przez niezapoznanie go z dowodami zebranymi w toku postępowania weryfikacyjnego, w tym z opinią Komisji, jak i pozbawienie go możliwości wglądu w całość akt spraw. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko odnośnie charakteru obozu w Dortmundzie. Organ ponownie podkreślił, iż obóz ten nie został wymieniony w § 6 ww. rozporządzenia, a w związku z wskazanym jego charakterem wykluczyć należy możliwość pobytu strony w podobozie obozu koncentracyjnego Buchenwald, który znajdował się w Dortmundzie. Organ podkreślił także, że jak wynika z dostępnych publikacji skarżący nie mógł również przebywać w obozie przesiedleńczym Poznań-Główna, gdyż z akt sprawy wynika, iż skarżący został wywieziony na roboty przymusowe w sierpniu 1940 r. a obóz przejściowy Poznań- Główna, wymieniony w § 6 pkt 9 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. istniał od dnia 5 listopada 1939 r. do dnia 22 maja 1940 r. Organ powtórzył także, że nie jest uprawniony do czynienia samodzielnych ustaleń, czy przedmiotowy obóz spełnia charakter obozów wymienionych w art. 4 ustawy o kombatantach (...). Odnosząc się do zarzutu braku możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, w tym z opinią komisji weryfikacyjnej, organ zauważył, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte w oparciu o materiał dowodowy w całości znany stronie, a z uwagi na brak zastosowania w niniejszej sprawie art. 21 ust 3 ustawy o kombatantach, akta sprawy nie zawierają opinii komisji, o której mowa w nieobowiązującym już art. 21 ust. 4 ww. ustawy. Tym samym, w ocenie Kierownika Urzędu uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Na rozprawie w dniu [...] r. skarżący wnosił i wywodził jak w skardze a ponadto podał, że obóz w Dortmundzie posiadał wszelkie cechy obozu hitlerowskiego, był ogrodzony, w salach były piętrowe prycze, a po przybyciu do niego wszyscy, w tym i on, byli poddani dezynfekcji, przez cały czas byli pod strażą, tam też robiono im dołączone do akt zdjęcia i nadawano numer obozowy. Skarżący podał także, iż w toku sprawy Kierownik Urzędu nie zobowiązał go do przedstawienia dokumentów uzyskanych z archiwum w Dortmundzie w wersji przetłumaczonej na język polski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 §1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2001 r., I SA 1768/99, LEX nr 54171). W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ nie ustalił ponad wszelką wątpliwość, czy skarżący faktycznie przebywał w 1940 r. w obozie w Dortmundzie i czy był zarejestrowany w tym obozie pod numerem, który widnieje na dołączonej do akt postępowania fotografii, choć ustalenie to ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie. Kierownik Urzędu nie zweryfikował- nie potwierdził, albo zaprzeczył, czy skarżący faktycznie przebywał w Dortmundzie, a jeśli tak to w jakim obozie oraz nie ustalił, czy istnieją jakiekolwiek inne dowody - np. w archiwach krajowych albo niemieckich oraz organizacji Międzynarodowego Czerwonego Krzyża, które dokumentowałyby twierdzenia skarżącego. Zważyć należy, iż organ administracji państwowej posiada zdecydowanie większe możliwości dotarcia do źródeł historycznych, na podstawie których weryfikacja taka byłaby możliwa, oczywiście o ile źródła takie zachowały się. Kierownik Urzędu nie poczynił także żadnych ustaleń w celu identyfikacji osoby, której zdjęcie strona skarżąca jako dowód w sprawie przedłożyła. Weryfikacja taka możliwa byłaby np. poprzez porównanie różnych zdjęć strony z okresu jej młodości, do których złożenia skarżący mógł zostać zobowiązany w toku prowadzonego postępowania. Takiego dowodu w niniejszej sprawie nie przeprowadzono, zaś samej strony nie zobowiązano i nie pouczono czy i w jaki sposób mogłaby powyższe udokumentować lub uprawdopodobnić. W konsekwencji twierdzenie, iż strona nie wykazała, że to jej zdjęcie zostało przedłożone do akt sprawy, uznać należy za co najmniej przedwczesne. W dalszej kolejności, Sąd miał na uwadze treść art. 4 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371), zgodnie z którym przepisy tej ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, zaś represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady, w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W związku z powyższym w postępowaniu weryfikacyjnym winno zostać ustalone, czy skarżący przebywał w jednym z wskazanych miejsc represji, gdyż dopiero prawidłowe ustalenie tych okoliczności mogło stanowić podstawę decyzji o pozbawieniu lub niepozbawieniu uprawnień kombatanckich. W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący przedłożył pismo Archiwum w Dortmundzie oraz wyjaśnił, iż z treści tego pisma wynika, że obóz w którym miał przebywać był obozem przejściowym, w którym umieszczano Polaków deportowanych do prac przymusowych. Powołując się na powyższe twierdzenie Kierownik Urzędu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentował, iż z tego wynika, iż obóz ten nie był obozem koncentracyjnym, choć jako podobóz obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie figuruje w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2001 r., nr 106, poz. 1154). Organ administracji nie odniósł się jednak w żaden sposób do tych rozbieżności, w szczególności nie ustalił, czy obóz przejściowy, o którym pismo Archiwum stanowi, funkcjonował jako samodzielny obóz czy też był tylko oddzielony od właściwego obozu koncentracyjnego, czy może też w Dortmundzie znajdowało się wiele obozów represji, których charakter był różny. Kierownik Urzędu nie ustalił też, czy faktycznie istniała jakaś różnica pomiędzy przebywaniem Polaków w obozach koncentracyjnych oraz w obozach dla osób przeznaczonych do pracy przymusowej. Te ustalania byłyby o tyle istotne, iż jak wskazał NSA w wyroku z 6 lutego 1985 r., II SA 1789/84, ONSA 1985/1/5 o tym, czy obóz hitlerowski był obozem koncentracyjnym w rozumieniu ustawy o kombatantach [...] decyduje nie jego nazwa, zwłaszcza w nomenklaturze niemieckiej, ale jego funkcja w realizacji eksterminacyjnej polityki okupanta wobec Polaków. W niniejszej sprawie rzeczą konieczną było więc ustalenie, jaki charakter i funkcję miał w 1940 roku obóz, w którym skarżący przebywał, czy funkcjonował ten obóz w strukturach obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie - podobozu w Dortmundzie, jak również czy i w jakim zakresie warunki pobytu osób przeznaczonych do robót przymusowych różniły się od warunków, w jakich przebywały tam osoby będące więźniem obozu koncentracyjnego. Zważyć przy tym należy, iż umocowanie w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o kombatantach (...) w jej brzmieniu pierwotnym, dało Kierownikowi Urzędu uprawnienie do określenia miejsc odosobnienia, a nie do różnicowania pod względem podmiotowym uprawnień osób tam przebywających, a to oznacza, że stwierdzony fakt pobytu danej osoby w konkretnym podobozie obozu koncentracyjnego, w przypadku gdy podobóz ten funkcjonował w strukturach obozu koncentracyjnego, kwalifikuje się do uznania, iż dana osoba pozostawała w dyspozycji władz obozu koncentracyjnego. Istotnym brakiem w materiale dowodowym niniejszej sprawy jest nadto pominięcie przeprowadzenia dowodu z tłumaczenia na język polski pisma Archiwum Miejskiego w Dortmundzie, co jest tym bardziej ważkie, że Kierownik Urzędu w swojej argumentacji odwołuje się do treści tego pisma. Dokument ten nie został przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego i nie mógł być skutecznie przywoływany w postępowaniu toczącym się w oparciu o polską ustawę procesową ( por.: art. 27 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r.- Dz. U. z 1997 r., nr 78, poz. 483; art. 4 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim- Dz. U. z 1999 r., nr 90, poz. 999 ze zm.). Zważyć należy, iż z art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim wynika, że organy administracji publicznej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim, a do czynności urzędowych zalicza się również zbieranie i analizowanie materiału dowodowego. Niedopuszczalne jest więc, w świetle ww. przepisów, dokonywanie analizy obcojęzycznego tekstu bez jego fachowego przetłumaczenia (por.: wyrok NSA z dnia 9 lutego 2001 r.- III SA 2339/99, wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2004 r.- III SA 2719/02). W konsekwencji w oparciu o akta sprawy Sąd nie miał możliwości zweryfikować treści tego pisma. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących niezapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, w tym z opinią komisji weryfikacyjnej, Sąd podzielił argumentację Kierownika Urzędu, iż wskazane uchybienia nie miały wpływu na wynik sprawy, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte w oparciu o materiał dowodowy w całości znany stronie, a w sprawie nie zachodził obowiązek uzyskania opinii komisji, o której mowa w nieobowiązującym już art. 21 ust. 4 ustawy o kombatantach (...). W ocenie Sądu wskazane uchybienia proceduralne uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm.. O kosztach orzeczono w oparciu o przepis art. 200 tej ustawy. Rozpoznając sprawę ponownie, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych winien przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe dla szczegółowego ustalenia faktu pobytu strony w obozie w Dortmundzie oraz charakteru tego obozu w kontekście dochodzonych przez stronę uprawnień. /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/E. Makosz-Frymus /-/E.Kręcichwost-Durchowska jf

Powołane przepisy

art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawyart. 3 pkt 2art. 25 ust. 2 pkt 2art. 4 ust. 1 pkt 1art. 1 ust. 2 pkt 6art. 2 pkt 2 ustawyart. 1 ust. 2art. 2 ustawyart. 4art. 25 ust 2 pkt 2 ustawyart. 3 pkt 2 ustawyart. 4 ustawy

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło