IV SA/Po 435/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-08-20
Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Tomasz Grossmann, Maciej Busz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając, że osoby wnoszące odwołania nie posiadają przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, mimo że organ pierwszej instancji przyznał niektórym z nich status strony, a następnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze oraz poprzedzające ją decyzje organów administracji, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 7 i 77 § 1 K.p.a., poprzez arbitralne i nieuzasadnione przyznanie przymiotu strony niektórym odwołującym, a odmowę innym. Brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i zasięgu oddziaływania inwestycji uniemożliwił prawidłowe ustalenie kręgu stron postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. umarzającą postępowanie odwoławcze w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie pawilonu usługowo-handlowego. Organ pierwszej instancji ustalił warunki zabudowy, jednak organ odwoławczy, po rozpoznaniu części odwołań, uchylił decyzję organu pierwszej instancji, a w stosunku do pozostałych odwołań umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie posiadają przymiotu strony. Skarżący zarzucili organowi odwoławczemu naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. umarzającą postępowanie, a także poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. w przedmiocie warunków zabudowy. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie WSA Tomasz Grossmann WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2014 r. ze skarg A. R., D. R., I. P.-G., I. H., T. H., A. C., M. C., J. E., P. E., E. K., E. K., G. K.-M., D. M., J. J.-R., A.R., A. M. i R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia (...) r. nr (...) (nr sprawy (...)) w przedmiocie warunków zabudowy; 3) określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu; 4) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżących koszty postępowania i to na rzecz: a) I. H. i T. H. – kwotę (...) (słownie: (...)) złotych; b) A. C. i M. C. – kwotę (...) (słownie (...)) złotych; c) I. P.-G. – kwotę (...) (słownie (...)) złotych; d) J.E. i P. E. – kwotę (...) (słownie: (...)) złotych; e) E. K. i E. K. – kwotę (...) (słownie (...)) złotych; f) G. K.-M. i D. M. – kwotę (...) (słownie (...)) złotych; g) J. J.-R. i A.R. – kwotę (...) (słownie: (...)) złotych; h) A. M. – kwotę (...) (słownie: (...)) złotych; i) A. R. i D. R. – kwotę (...) (słownie : (...)) złotych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia (...) r. nr (...) umorzyło postępowanie odwoławcze - od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. nr (...) nr (...) z dnia (...) r., ustalającej na wniosek L. Spółki z o. o. z siedzibą w Ł. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie pawilonu usługowo - handlowego z zapleczem socjalnym, parkingiem, towarzyszącą infrastrukturą techniczną i totemem reklamowym na terenie działki nr geodezyjny (...) położonej w S. przy ul. A. i R. – na skutek odwołań wniesionych przez: M. C., A.C., J. C., J. E., P. E., J. G.-Ł., K. Ł., E. K., E.K., G.K.-M., D.M., A. M., M. M., W. M., J. P., A.R., D. R., A.R., J. R.-J., R.R., W. S., M. S., J. S., H.W., L.W., B. R., I. P.-G., El. L., A. L., T. H., I. H., R.D., H.M., K.G., J. G., K. K., P. K., M. K., A. K., A. J., M. N., M. B., J. P.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano co następuje:
Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją nr (...) nr sprawy: (...) z dnia (...) r. ustalił na wniosek L. Spółka z o. o. z siedzibą w Ł. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie pawilonu usługowo - handlowego z zapleczem socjalnym, parkingiem, towarzyszącą infrastrukturą techniczną i totemem reklamowym nas terenie działki nr geod. (...) położonej w S., ul. A. i R. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskowana inwestycja znajduje się na terenie nie objętym planem – bowiem miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta S. (uchwalony uchwałą (...) Rady Miejskiej w S. z dnia (...) r. stracił ważność z dniem 01 stycznia 2003 r. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w toku którego wykonano analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu na obszarze wyznaczonym wokół terenu, którego dotyczy wniosek, stwierdzono, że spełnione są przesłanki do ustalenia warunków zabudowy, określone w art. 61 ust. 1 - 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym to jest: art. 61 ust. 1 - w zakresie kontynuacji funkcji, gdyż tereny przy ul. A. łączy tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i mieszkaniowo - usługowej, natomiast sama ulica stanowi jedną z ważniejszych arterii komunikacyjnych tej części miasta. W bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji znajdują się budynki mieszkalne jednorodzinne, budynki mieszkalno – usługowe i usługowe (usługi oświaty). Wzdłuż ul. R. natomiast przeważa zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna.
Odnosząc się do kontynuacji parametrów zabudowy (formy zabudowy) organ I instancji wskazał, że: w obszarze analizowanym występują budynki mieszkalne jednorodzinne, jedno- i dwukondygnacyjne, o dachach płaskich i stromych, dwu- i wielospadowe, budynki gospodarcze, jednokondygnacyjne, o dachach płaskich i stromych, oraz budynki usługowe, dwu- i trzykondygnacyjne, o dachach płaskich i stromych. Organ I instancji uznał, iż w przypadku terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową obiekty usługowe (handel, usługi) stanowią funkcję uzupełniającą , służącą zaspokajaniu potrzeb mieszkańców. Dlatego te, jak i inne obiekty usługowe mogą, a nawet powinny być lokalizowane w sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej, i takie ich sytuowanie nie narusza zasady kontynuacji funkcji terenu, o ile proponowane parametry inwestycji nie naruszą ładu przestrzennego terenu. Ze względu na specyfikację inwestycji (pawilon usługowo – handlowy z zapleczem socjalnym, parkingiem, towarzyszącą infrastrukturą techniczną i totemem reklamowym) odstąpiono od ustalania obowiązujących linii zabudowy, gdyż stwierdzono możliwość odsunięcia budynku w głąb działki, co będzie korzystne dla sąsiadujących terenów zabudowy mieszkaniowej.
Organ I instancji ustalił ponadto, że teren ma dostęp do drogi publicznej - przewiduje się obsługę komunikacyjną z ul. A. i ul. R., istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego - na terenie znajduje się sieć elektroenergetyczna, wodociągowa, gazowa i kanalizacyjna, działka stanowiąca teren inwestycji uzyskała zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1. Nadto organ stwierdził, że decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi.
Organ I instancji odniósł się do protestu mieszkańców sąsiednich ulic, wskazując, że poinformowanie ich o inwestycji nie sprawia, że uzyskują oni status stron postępowania.
Ponadto wskazał, że "analiza zgromadzonego materiału oraz wnioski z przeprowadzonej analizy urbanistycznej wskazały na możliwe do zaistnienia uciążliwości wynikające z ruchu pojazdów dostawczych dla nieruchomości przy ul. R. na długości tej ulicy od skrzyżowania z ul. A. do planowanego przez inwestora wjazdu z tej ulicy na teren planowanej inwestycji. W ocenie organu dopuszczenie ruchu ciężarowego dostawczego wzdłuż ul. R. byłoby rozwiązaniem złym. Ul. R. jest ulicą wąską o charakterze dojazdowym, bez wydzielonych pasów chodnikowych, z której często korzystają dzieci idące do szkoły. Wydanie decyzji administracyjnej w takim kształcie mogłoby mieć wpływ na sytuację prawną mieszkańców posiadających swoje nieruchomości przy ul. R. i A. w bezpośredniej bliskości planowanej inwestycji. Wówczas interes tych mieszkańców byłby rzeczywiście zagrożony, bezpośredni, konkretny realny i znajdowałby potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniałyby uczynienie tych osób stronami niniejszego postępowania. Organ I instancji podkreślił, że mając na względzie interes obywateli mieszkających na wcześniej określonych nieruchomościach doprowadził do zmiany wniosku inwestora, zgodnie z którym inwestor ostatecznie zaplanował obsługę planowanej inwestycji wyłącznie z ul. A.. Ul. A. jest ulicą o charakterze zbiorczym. Szerokość jej pasa drogowego wynosi obecnie 20 m, a więc jest prawie 3-krotnie szerszą od ul. R.. Linie regulacyjne zabudowy istniejącej jednorodzinnej oraz planowanej usługowej są od siebie oddalone 40m.Ul. A. jest powiązana z innymi ulicami o charakterze zbiorczym miasta i w strukturze komunikacyjnej Z. pełni istotną funkcję obsługującą przylegające tereny inwestycyjne (mieszkaniowe usługowe). W ocenie organu I instancji lokalizacja projektowanej funkcji usługowej w taki sposób, że jej obsługa komunikacyjna odbywać się będzie od strony tej właśnie ulicy na zasadach ogólnych uzasadnia tezę, że zagrożenie interesu mieszkańców ruchem dostawczym w sposób szczególny nie będzie występowało. Mając więc na uwadze wyżej wymienione okoliczności organ I instancji odstąpił od uczynienia grupy mieszkańców posiadających swoje nieruchomości przy ul. A. P. i ul. R. w bezpośredniej bliskości planowanej inwestycji stronami postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a. (Dz. U. 2013.267 j.t.), ponieważ na podstawie zgromadzonego materiału organ I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości, o których jest mowa w piśmie 47 mieszkańców nieruchomości przy ul. A., R., P., K. i okolic. Organ I instancji ograniczył się do powiadomienia tych mieszkańców w trybie podania do wiadomości o planowanej na działce 1951/2 inwestycji.
Pismami z dnia (...), (...),(...) i (...) r. M. K., E. K., E. K., A. R., A. J., J. P., M. N., B. R., M. B., W. i M. S., D. M., J. C., M. C., H. W., L. W., J. P., T. H. wnieśli o uznanie ich za stronę i przywrócenie terminu do składania wniosków. Ponieważ odwołania przez wyżej wymienione osoby zostały jednak złożone w terminie, wnioski o przywrócenie terminu uznano za bezprzedmiotowe.
Odwołanie od wyżej opisanej decyzji złożyli nadto: T. C., Z. F., J. F., S. F., H. G., W. K., P. K., E. B., G. B., W. R. i W R., A. C, J. E., P. E., J.G.-Ł, K. Ł., G.K.-M., A. M., M.M., W. M., A. R., D. R., J. J.-R., R. R., J. S., I. P.-G., E.L., A. L., I. H., R. D., H.M., K. G., J. G., K. K., P. K., A. K.
W wyniku odwołań złożonych przez T. C., Z. F., J. F., S. F., H. G., W.K., P. K., E. B., G.B, W. R. i W. R. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr (...) z dnia (...) r. decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. nr (...) nr sprawy: (...) z dnia (...) r. została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Natomiast w przypadku pozostałych odwołań Kolegium uznało, że osoby składające odwołania nie mają przymiotu strony w postepowaniu administracyjnym w przedmiocie wydania decyzji o ustalenie warunków zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że z utrwalonej pod rządami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym linii orzecznictwa wynika, że ochronę interesów osób trzecich należy oceniać w kategoriach obiektywnych. Odnosi się ona do uprawnień wynikających z przepisów ustawowych (por. wyrok z dnia 27 października 1999 r., IV SA 1731/97, LEX nr 48740). Subiektywne przekonanie osoby trzeciej o naruszeniu jej własnego interesu, nie może ograniczać prawa właścicieli lub innych podmiotów uprawnionych do zagospodarowania własnego terenu w zakresie określonym przez prawo i zasady współżycia społecznego. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 02 kwietnia 1998 r. (sygn. akt: IV SA 1035/97, publ. LEX nr 45736), w którym wskazane zostało, że "wśród podstawowych elementów podlegających ocenie organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, należy (...) wziąć pod uwagę ochronę interesów osób trzecich, które należy rozumieć jednak jako ochronę interesów prawnych, a nie interesów faktycznych. Nie zawsze zakresy tych pojęć pokrywają się, co w praktyce rodzi nieporozumienia i niezadowolenia stron. Najczęściej interesy faktyczne stron są szersze niż interesy prawnie chronione".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że uprawnienie do bycia stroną postępowania administracyjnego w sprawie warunków zabudowy nie jest sztywno i bezwzględnie zastrzeżone wyłącznie dla właścicieli (użytkowników wieczystych) działek graniczących z działką, której dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy. Stroną postępowania w sprawie warunków zabudowy, a także postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji, może być nie tylko właściciel (użytkownik wieczysty) działki bezpośrednio graniczącej z działką, której dotyczy postępowanie w sprawie warunków zabudowy, ale również innej działki w granicach obszaru analizowanego w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tak: np. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 02 grudnia 2009 r., sygn. akt: II OSK 1880/08 LEX 555221). Stronami postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być - w zależności od okoliczności sprawy - także właściciele nieruchomości niesąsiadujących bezpośrednio z terenem zaplanowanej inwestycji, o ile zamierzona inwestycja wywołuje dla nich uciążliwe skutki. Oznacza to, że przymiot strony i wystąpienie przesłanek z art. 28 K.p.a. właściciel sąsiedniej nieruchomości może wykazywać w konkretnej sprawie i w konkretnych okolicznościach sprawy, z wszystkimi tego konsekwencjami.
Zdaniem organu odwoławczego nieruchomości odwołujących się nie graniczą z terenem inwestycji przez ul. A. i ul. R.. Na działkach, stanowiących ich własność istnieje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. W bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji znajdują się budynki mieszkalne jednorodzinne, budynki mieszkalno-usługowe i usługowe (usługi oświaty). Wzdłuż ul. R. natomiast przeważa zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna.
W niniejszej sprawie strony wymienione w decyzji (...) wskazywały, że ich interes prawny wynika z położenia działek stanowiących ich własność w bliskim sąsiedztwie planowanej inwestycji, co sprawi, że znajdą się one w sferze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, a także dotyczyć ich będą uciążliwości związane z intensyfikacją ruchu pojazdów, zarówno osobowych, jak i dostawczych. W ocenie Odwołujących się inwestycja będzie generowała i nadmierny hałas, ruch i zanieczyszczenia, ze względu na produkowane na jej terenie odpady, śmieci, ścieki itp.
Jednak Kolegium nie doszukało się oddziaływania planowanej inwestycji poza nieruchomościami, które sąsiadują z terenem planowanej inwestycji przez ul. A.. i ul. R. W ocenie Kolegium nieruchomości dalej położone nie znajdują się już w sferze oddziaływania inwestycji, zaś opisywany przez nich interes do wzięcia udziału w charakterze strony w niniejszym postępowaniu ma charakter faktyczny, nie zaś prawny. W ocenie Kolegium fakt położenia nieruchomości w obszarze analizowanym oraz w pewnej bliskości z terenem inwestycji nie uzasadnia przyznania odwołującym się statusu strony. Także uciążliwości opisywane przez odwołujących się mają charakter faktyczny, nie zaś prawny.
Z tych względów w związku ze stwierdzeniem, że osoby wnoszące odwołanie wymienione w decyzji (...) nie mają przymiotu strony - organ odwoławczy wydał decyzję o umorzeniu postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.
Natomiast rozpoznając odwołania T.C., Z. F., J.F., S.F., H. G., W. K., P. K., E.B., G. B., W. R., i W.R. organ odwoławczy uznał, że wymienione wyżej osoby mają przymiot strony.
Uchylając decyzję organu I instancji, w wyniku rozpoznania części odwołań - osób wymienionych w decyzji (...) organ odwoławczy stwierdził, że budowa pawilonu usługowo - handlowego z zapleczem socjalnym, parkingiem, towarzyszącą infrastrukturą techniczną i totemem reklamowym na działce (...) w S. przy ulicach A. i R. o powierzchni 1920 m2 oraz świadczenie usług i handlu w szerokim zakresie wśród zabudowy jednorodzinnej powoduje, że oddziaływanie tej zabudowy będzie wykraczać poza nieruchomość, na której wznoszony jest obiekt, wpływa na interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiednich nieruchomości i nie kontynuuje funkcji mieszkaniowej istniejącej w sąsiedztwie. Kolegium nie przeczyło, że funkcja planowanej inwestycji jest uzupełniająca do zabudowy mieszkaniowej, jednak w ocenie organu właściciele nieruchomości sąsiednich, oddzielonych jedynie pasem drogowym posiadają w świetle art. 28 K.p.a. i art. 144 K.c. prawo do ochrony interesu prawnego.
Ponadto stwierdzono, że w sprawie nie ustalono, jaka jest powierzchnia sprzedaży planowanego obiektu, mimo że art. 64 ust. 2 u.p.z.p. wymaga, by w przypadku planowanej budowy obiektu handlowego wniosek o ustalenie warunków zabudowy zawierał określenie powierzchni sprzedaży.
Organ odwoławczy wskazał, że wniosek inwestora nie spełniał przepisów art. 52 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., a analizę sporządzono bez zachowania wymogów z art. 61 ust. 6 w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26.08.2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2003 nr 164 poz. 1588).
Organ odwoławczy wskazał na nieścisłości w wyliczeniach, co jego zdaniem może sugerować, że powierzchnia sprzedaży przekroczy 2000 m2, wadliwe określenie górnej krawędzi elewacji, czy wreszcie dopuszczenie kondygnacji podziemnych, mimo że inwestor takiego wniosku nie składał. Poddano w wątpliwość fakt uznania wystarczającego uzbrojenia terenu. Zdaniem Kolegium organ I instancji po ustaleniu niezbędnych danych inwestycji winien rozważyć, czy inwestycja może potencjalnie wpłynąć znacząco na środowisko, a tym samym, czy wymagane jest przeprowadzenie postępowania w sprawie decyzji środowiskowej.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) uchylająca decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. nie (...) nie została zaskarżona.
Natomiast skargę od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) r. nr (...) umarzającej postępowania wnieśli: A. R. i D. R., I.H. i T. H., I. P.-G., A. C. i M.C, J.E. i P. E., E. K. i E. K., G.K.-M. i D. M., J.J.-R. i A. R., A.M. i R. M.
Postanowieniem z dnia (...) r. na podstawie art. 111 § 2 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej P.p.s.a. zarządzono połączenie spraw o sygn. IV SA/Po 435/14, IV SA/Po 436/14, IV SA/Po 445/14, IV SA/Po 446/14, IV SA/Po 447/14, IV SA/Po 448/14, IV SA/Po 449/14, IV SA/Po 450/14 i IV SA/Po 451/14 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a sprawę prowadzono pod sygnaturą IV SA/Po 435/14.
W skargach zarzucono organowi odwoławczemu, iż nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego i wbrew treści art. 7 K.p.a. mimo zgłaszanych wniosków dowodowych, pochopnie uznano, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony.
Wskazano także naruszenie prawa materialnego, a to art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego.
W odpowiedzi na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skargi zasługiwały na uwzględnienie, jakkolwiek z innych powodów niż to podnoszono w skargach i w oparciu o inną podstawę prawną.
Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie musi, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale ma obowiązek z urzędu uwzględnić wadliwość kontrolowanego aktu.
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.).
W świetle ogólnych zasad postępowania administracyjnego organ jest zobowiązany każdorazowo dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 K.p.a.). W tym celu powinien, w pierwszej kolejności, w sposób wyczerpujący zebrać cały niezbędny dla prawidłowego załatwienia sprawy materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), by następnie na tej podstawie ustalić i ocenić, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla jej końcowego rozstrzygnięcia (art. 80 K.p.a.).
W ocenie Sądu w kontrolowanej sprawie organ odwoławczy nie wyjaśnił w dostatecznym stopniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a przyznanie części odwołującym się od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. nr (...) z dnia (...) r. (...) przymiotu strony (art. 28 K.p.a.), a innym odwołującym odmawiając przymiotu strony, nie zostało w żaden sposób uzasadnione i nosi cechy arbitralności, czy wręcz dowolności.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, w myśl którego stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich, a także, w zależności od okoliczności, właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji, gdyż o interesie prawnym tych osób przesądza zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (vide: wyrok NSA z 24.01.2012 r. II OSK 2105/20; CBOSA).
W świetle przywołanego poglądu, dla prawidłowego ustalenia kręgu stron takiego postępowania niezbędne jest poczynienie przez organy ustaleń odnośnie sposobu i zasięgu oddziaływania danej inwestycji na otoczenie.
Organ I instancji wydając decyzję o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji w ogóle nie badał przymiotu strony osób zajmujących nieruchomości sąsiednie, skoro doręczył decyzję wyłącznie inwestorowi (działka (...)) i właścicielce nieruchomości bezpośrednio przyległej do planowanej inwestycji (działka (...)) A. Z.-C.
W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej stwierdzono, że organ mając na uwadze interes mieszkańców mieszkających w pobliżu planowanej inwestycji doprowadził do zmiany wniosku inwestora, w którym inwestor zaplanował obsługę planowanej inwestycji wyłącznie z ul. A.. Jednak w pkt III decyzji o warunkach zabudowy wynika, że dostęp samochodów osobowych będzie zarówno z ul. A. jak i R. (pkt III ppkt 1.1 lit. b decyzji), a także że dopuszcza się w celach manewrowych dostawę towarów przez wjazd na ul. R..
Skoro organ II instancji niektórym z odwołujących zamieszkałym przy ul. A., R., P. przyznał przymiot strony i uwzględniając ich odwołanie uchylił decyzję pierwszoinstancyjną kwestionując jej prawidłowość w zakresie analizy, kompleksowości wniosku inwestora, prawidłowości mapy użytej do analizy, wskazując na sprzeczności dotyczące obsługi komunikacyjnej; oraz innych wad - to odmowa przymiotu strony osobom wymienionym w zaskarżonej decyzji wydaje się co najmniej przedwczesna. Zdaniem Sądu organy muszą w sposób rzetelny zweryfikować krąg uczestników postępowania i wyjaśnić, dlaczego określonej personalnie osobie przyznają przymiot strony upatrując, iż ma ona interes prawny, natomiast inne osoby mają tylko interes faktyczny. Jednak dla prawidłowego ustalenia kręgu stron takiego postępowania niezbędne jest poczynienie przez organy ustaleń odnośnie sposobu i zasięgu oddziaływania danej inwestycji na otoczenie.
Sąd nie podzielił zarzutu skarg, że organ II instancji naruszył przepisy art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego.
Realizacja inwestycji może naruszać prawa do korzystania z rzeczy podmiotów uprawnionych wobec nieruchomości, znajdujących się w kręgu oddziaływań inwestycji. Nie zmienia to faktu, że sama decyzja stanowiąca o możliwości zagospodarowania terenu, na którym nie obowiązuje plan miejscowy, nie stanowi aktu naruszającego te prawa i nie jest ona rozstrzygnięciem, które ma moc ograniczenia cudzych praw do nieruchomości. Ograniczenie to może nastąpić w fazie realizacyjnej, w związku z wydaniem pozwolenia na budowę.
Kontrolowana przez Sąd decyzja podjęta została w szczególnej sekwencji procesowej. Jest rozstrzygnięciem formalnym stwierdzającym, że odwołania nie mogły być rozpoznane, bowiem osoby je składające nie mają przymiotu strony w sprawie, stąd umorzenie postępowania odwoławczego.
Sąd kontrolując powyższą decyzję nie mógł pominąć tego, że w drugiej decyzji uchylającej decyzję pierwszoinstancyjną organ odwoławczy wskazał na liczne wady decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i poddał w wątpliwość rozmiary inwestycji i jej ewentualnego oddziaływania na nieruchomości sąsiednie. Braki w określeniu charakteru i rozmiaru inwestycji uniemożliwiają rozważanie kwestii kto ma, a kto nie ma przymiotu strony, co zrobiono "a priori" w zaskarżonej decyzji. Samo uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej spowodowałoby procesową przeszkodę w rozpoznaniu odwołań, stąd Sąd kontrolujący niniejszą sprawę zastosował art. 135 P.p.s.a., który stanowi, że "Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia".
Wspomniany przepis normuje tzw. "głębokie orzekania" i daje podstawę sądowi administracyjnemu do objęcia kontrolą wszystkich aktów podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy (vide: wyrok NSA z 17.04.2008 sygn. II OSK 413/07 i z 01.06.2010 sygn. II GSK 591/09).
W świetle treści art. 135 P.p.s.a. Sąd orzekający w sprawie uznał, że poza uchyleniem zaskarżonej decyzji należy uchylić również decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia (...) r. nr(...), jak i decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S.nr (...) z dnia (...) r.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy architektoniczno - budowlane winny wyegzekwować od inwestora informacje dotyczące faktycznych rozmiarów inwestycji, sprawdzić warunki, o których mowa w art. 61 u.p.z.p., a także prawidłowo określić oddziaływanie planowanej inwestycji na nieruchomości sąsiednie, co pozwoli na określenie, jakie osoby fizyczne i prawne mają w rozpoznawanej sprawie przymiot strony. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c", art. 135, art. 152 i art. 200 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło