IV SA/Po 435/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2016r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu, 2. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. I.Z. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2016r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny. Skarżąca złożyła również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w uzasadnieniu którego podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i trójką dzieci, jej majątek stanowi działka budowlana z budową domu, a źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni i jej męża w łącznej kwocie [...] zł. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni z uzyskiwanych dochodów opłaca wyżywienie ([...] zł.), prąd z podlicznika ([...] zł.), gaz ([...] zł.), wodę i ścieki ([...] zł.), 8 ton opału na sezon ([...] zł./mc.), TV ([...] zł.), Internet ([...] zł.), telefony ([...] zł.), wydatki związane ze szkołą ([...] zł.), odzież i obuwie ([...] zł.), leczenie i rehabilitację ([...] zł.), odzież ortopedyczną ([...] zł.), dojazd do pracy 40 km dziennie ([...] zł.) oraz spłaca kredyt mieszkaniowy ([...] zł.). Wnioskodawczyni oświadczyła także, że korzysta z pomocy finansowej swoich rodziców uzyskujących świadczenia emerytalne w łącznej kwocie [...] zł., mieszka w ich w domu, jednak prowadzą oni "odrębną kuchnię". W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca poinformowała również, że od 2011r. choruje na raka piersi, w związku z czym ma usunięte węzły chłonne (ręka wymaga ciągłe rehabilitacji), kontynuuje leczenie hormonalne i jest pod stalą opieką ginekologa. Z informacji podanych we wniosku wynika również, iż 9 letnia córka wnioskodawczyni choruje przewlekle na astmę oskrzelową, zapalenie zatok i zapalenie biodra z wysiękiem. Na potwierdzenie informacji dotyczących stanu zdrowia własnego i córki wnioskodawczyni przedstawiła dokumentacje medyczną. Zacząć należy od tego, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.), obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji oznacza to, że skarżąca w przedmiotowej sprawie dotyczącej uchylenia decyzji przyznającej zasiłek rodzinny korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. zwolnienia z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznać należy za bezprzedmiotowy, co oznacza, iż wydanie orzeczenia w tym zakresie jest zbędne. Oznacza to, iż zasadnym jest umorzenie postępowania w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie art. 249 a P.p.s.a. orzeczono więc jak pkt 2 sentencji postanowienia. W związku z powyższym stwierdzić należy, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 P.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Ponadto należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, przy uwzględnieniu deklarowanego przez wnioskodawczynię dochodu wynoszącego [...] zł. stanowiącego źródło utrzymania pięcioosobowej rodziny, przy uwzględnieniu znacznych kosztów leczenia i rehabilitacji skarżącej i jej córki, mając również na uwadze okoliczność, że skarżąca korzysta z pomocy rodziców, stwierdzić należy, że wnioskodawczyni zalicza się do osób znajdujących się w sytuacji materialnej uniemożliwiającej opłacenie kosztów pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji postanowienia.