IV SA/Po 435/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Walocha po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi R. P., S. P., M. G., K. G., T. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego R. P., S. P., M. G., K. G., T. K. kwotę po [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. 3. zwraca skarżącemu R. P. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem nadpłaconego wpisu od skargi. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096; zwanej dalej "k.p.a.") umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił R. C. pozwolenia na budowę zespołu pięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej - segment A, B, C, D, E na terenie położonym w [...] przy ul. [...] na działce nr [...]. Odwołanie od tej decyzji wnieśli R. P., M. P., S. P., P. W., M. G., K. G., K. D., M. J. i T. K. wskazując, że są właścicielami działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w [...] i nie zgadzają się z powyższym rozstrzygnięciem, ponieważ nie zostali uznani za strony postępowania, a przedmiotowa inwestycja spowoduje wzmożony ruch samochodowy, sprzętu i osób trzecich, hałas w różnych porach dnia, a także zaburzy istniejący krajobraz oraz jego estetykę, ingerując jednocześnie zbyt mocno w środowisko naturalne Jak stwierdził Wojewoda, zgodnie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. 2018 r. poz. 1202; zwanej dalej "p.b.") stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Znajdowanie się nieruchomości w sferze oddziaływania obiektu budowlanego należy rozumieć w ten sposób, iż przez oddziaływanie to naruszone zostaną konkretne normy prawa materialnego, np. przepisy techniczno - budowlane, z których dany podmiot wywodzi swój interes prawny, jako strona postępowania. Zdaniem organu odwoławczego działki których właścicielami są osoby składające odwołanie nie znajdują się w obszarze oddziaływania. Obszar oddziaływania inwestycji zamyka się w granicach działki inwestora tj. na nieruchomości nr [...]. Przedmiotowa inwestycja bezpośrednio graniczy z działkami drogowymi nr [...], [...], [...] oraz działką nr [...], które nie należą do ww. osób. Najbliżej zlokalizowane nieruchomości należące do Skarżących znajdują się w odległości ok. 9 m od działki inwestora (tj. działka nr [...] i [...] należąca do M. i S. P. i działka nr [...] należąca do P. i E. W.). Planowana inwestycja na działce nr [...] znajduje się na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oznaczonej symbolem MN objętej zmianą miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego na obszarze położonym w mieście [...] pomiędzy ulicami [...] i [...], zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lipca 1999 r. Zamierzenie inwestora w projekcie budowlanym zostało sformułowane jako budowa zespołu pięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej - segment A, B, C, D, E, co mieści się w definicji budynku jednorodzinnego zamieszczonej w art. 3 ust. 2a p.b. Planowana inwestycja nie narusza wymogów określonych przepisami § 12, § 13 i § 57 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). Inwestycja nie zalicza się do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71). Planowane przedsięwzięcie nie pozbawia nieruchomości należących do skarżących dostępu do szeroko rozumianych mediów (woda, prąd, telekomunikacja), jak również nie pozbawia dostępu do drogi publicznej. Z projektu budowlanego, w tym z projektu zagospodarowania terenu wynika, iż inwestycja nie spowoduje zmian ukształtowania terenu, zostaną zachowane istniejące spadki terenu i spływu wód powierzchniowych. Wody opadowe zostaną rozprowadzone na terenie biologicznie czynnym na działce inwestora. Ponadto z oświadczeń projektantów wynika, że dokumentacja projektowa dotycząca ww. budowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej, jest wykonana zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. W związku z powyższym ww. przedsięwzięcie nie może powodować negatywnych skutków dla właścicieli sąsiednich nieruchomości np. poprzez ograniczenie możliwości zabudowy ich działek lub negatywne oddziaływanie na środowisko. Skarżący w żaden sposób nie wykazali, iż nastąpiło naruszenie ich interesu prawnego. Nie wskazali zatem żadnego konkretnego naruszenia przepisu prawa materialnego, który ograniczałby w sposób realny i konkretny korzystanie z nieruchomości należących do skarżących pod kątem oddziaływania projektowanego obiektu. Podnoszone przez odwołujących okoliczności wzmożonego ruchu samochodowego, sprzętu i osób trzecich, hałasu w różnych porach dnia, estetyki krajobrazu, nie mogą być uznane za naruszenie ich interesu prawnego, a jedynie interesu faktycznego, ponieważ posadowienie ww. budynku zrealizowane będzie w odległościach przewidzianych obowiązującymi przepisami, a inwestycja zgodna jest z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz wymaganiami ochrony środowiska. W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego R. P., S. P., M. G., K. G. i T. K. (zwani dalej również "Skarżącymi") zarzucili decyzji Wojewody naruszenie: - art. 6 k.p.a. poprzez nieprawidłowego zastosowania przepisów materialnych i proceduralnych; - art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne i nierzetelne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz załatwienie jej bez wzięcia pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli; - art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez prowadzenie sprawy w sposób nadużywający zaufanie uczestników do władzy publicznej oraz odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym; - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. w zw. z art. 140 i 144 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez brak uznania skarżących za stroną postępowania oraz błędne określenie obszaru oddziaływania; - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego przedstawionego w sprawie; - art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę dowodów i uznanie, iż nie została udowodniona okoliczność determinującą wykazywany interes prawny skarżących oraz wpływ zabudowy na nieruchomości sąsiednie; - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji w całości i niewydanie orzeczenia co do istoty sprawy, pomimo istnieniu ku temu przesłanek; - art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego, pomimo nieistnieniu ku temu przesłanek; - § 2 ust. 1 pkt 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lipca 1999 roku w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż planowany budynek spełnia warunki określone jako zabudowa mieszkaniowa niskiej intensywności; - art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. nakazującego poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, pomimo iż interesy takie zaistniały i winny zostać poszanowane. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w wysokości czterokrotności stawki minimalnej przewidzianej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz [...] zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Skarżący, powołując się na orzecznictwo tutejszego Sądu w analogicznych sprawach stwierdzili, że przy ustalaniu kręgu stron postępowania analiza oddziaływania oznaczonej inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może sprowadzać się wyłącznie do badania, czy przyjęte w projekcie budowlanym rozwiązania prowadzą do naruszenia określonych norm. Stronami w sprawie pozwolenia na budowę powinny być nie tylko osoby, których interes prawny zostaje naruszony określonym rozwiązaniem projektowym, ale również takie, na których nieruchomości projektowany obiekt może oddziaływać, nawet jeśli z projektu budowlanego wynika, że spełnione zostały wymagania p.b. oraz przepisów odrębnych. Zdaniem Skarżących organ pominął interes społeczny wyrażający się w prawie do spokojnego sąsiedztwa i krajobrazu, który miał zostać zagwarantowany przez uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla nieruchomości objętej decyzją. Sytuacja taka miała miejsce pomimo licznych protestów mieszkańców oraz powoływania się w postępowaniu administracyjnym na wyraźne nadużywanie prawa przez inwestora. Działanie organu odwoławczego w ocenie Skarżących, godzi w ogólną zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, bowiem nie uchylił on decyzji Starosty pomimo masowego i ustawicznego sprzeciwu mieszkańców sąsiednich nieruchomości, którzy w toku postępowania powoływali się na szereg wad prawnych pierwotnie wydanych decyzji. Zdaniem Skarżących nieruchomości będące ich własnością znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji. Nie można przyjąć, iż zachowanie odległości dla danego rodzaju obiektów, przyjęte w przepisach określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, przesądza o tym, że oddziaływanie tych obiektów nie wykracza poza obszar nieruchomości inwestora, a więc nieruchomości sąsiadujące nie znajdują się w obszarze ich oddziaływania. Przy czym nie ma znaczenia, czy działki objęte oddziaływaniem inwestycji graniczą bezpośrednio z działką, na której zaprojektowano budowę obiektu budowlanego, skoro obszar oddziaływania obiektu może obejmować dalej położone tereny. Zdaniem Skarżących normami prawa materialnego zagrożonymi przez działanie inwestora są art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego. Inwestycja spowoduje wzmożony ruch samochodowy, sprzętu i osób trzecich, hałas w różnych porach dnia, a także zaburzy istniejący krajobraz oraz jego estetykę, ingerując jednocześnie zbyt mocno w środowisko naturalne. Powstanie nowego, niepasującego do otoczenia budynku zdecydowanie obniży wartość nieruchomości Skarżących. Wskazane czynniki składają się na powstanie niedopuszczalnych uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich, które winny być eliminowane w pierwszej kolejności poprzez udział sąsiadów w postępowaniu o wydaniu pozwolenia na budowę. Tym samym, obszar oddziaływania obiektów, w rozpatrywanej sprawie rozciąga się na nieruchomości skarżących. W dalszej części skargi podniesiono zarzuty dotyczące niezgodności planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego panu zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie spór pomiędzy Skarżącymi, a Wojewodą w istocie rzeczy sprowadza się do kwestii, czy Skarżącym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu dotyczącym zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę zespołu pięciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej - segment A, B, C, D, E na terenie położonym w [...] przy ul. [...] na działce nr [...]. W ocenie organu Skarżącym przymiot strony nie przysługiwał, wobec czego uznał on za konieczne umorzyć postępowanie zainicjowane ich odwołaniem na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Skarżący przedstawia stanowisko zgoła odmienne, argumentując, że w okolicznościach sprawy przesłanki ku uznaniu ich za stronę zostały spełnione. Zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przepis ten wymienia dwie przesłanki, od których wystąpienia zależny jest status jednostki jako strony postępowania w sprawie: – po pierwsze, tytuł prawny do nieruchomości; – po drugie, położenie nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu. Wskazany w cytowanym przepisie obszar oddziaływania obiektu został zdefiniowany w art. 3 pkt 20 p.b. i jest to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Z regulacji powyższej wynika, że w sprawie o pozwolenie na budowę na potrzeby konkretnej inwestycji organ administracji architektoniczno-budowlanej powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć obszar w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczenie takiego obszaru w oparciu o powyższe przesłanki powinno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy i konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Oznacza to, że w zależności od indywidualnych cech obiektu budowlanego, jego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych, w otoczeniu tego obiektu wyznaczona zostanie strefa, nazwana przez ustawodawcę obszarem oddziaływania obiektu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2007 r., II OSK 1321/06; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 3 pkt 20 p.b. nie definiuje pojęcia obszaru oddziaływania obiektu wprost, lecz poprzez odesłanie do licznych regulacji, przewidujących m.in. szczegółowe wymagania dla odległości w zabudowie i zagospodarowaniu terenu. Przepisy odrębne, o których mowa w art. 3 pkt 20 p.b., to regulacje prawa powszechnie obowiązującego, które wyznaczają ograniczenia w zagospodarowaniu terenu z powodu istnienia w sąsiedztwie innego obiektu budowlanego. Należą do nich m.in. przepisy rozporządzeń określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy z zakresu ochrony środowiska, ochrony zabytków, ochrony przyrody, prawo wodne. Na potrzeby konkretnej inwestycji organ powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie ustalić możliwość oddziaływania określonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego oraz zakres i zasięg tego oddziaływania. Przejawami takiego oddziaływania są np. hałas, wibracje, zanieczyszczenia powietrza, wody lub gleby bądź też pozbawienie lub ograniczenie możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej, środków łączności czy dopływu światła słonecznego. Jeżeli przepisy prawa materialnego nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, to tym samym właściciel (użytkownik wieczysty, zarządca) tej działki jest stroną postępowania o pozwolenie na budowę i to niezależnie od tego, czy projekt budowlany w ocenie organu spełnia wymagania określone przepisami prawa materialnego oraz aktów wykonawczych i czy zachowane są odległości nakazane stosownymi przepisami prawa (por. wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 23 maja 2019 r. sygn.. akt II OSK 1395/18, z 5 dnia grudnia 2018 r., sygn., akt II OSK 85/17, z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 644/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sam tytuł prawny do nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji nie oznacza więc jeszcze, że właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca takiej nieruchomości, jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Podmioty te muszą bowiem zostać ograniczone w zakresie realizacji prawa do nieruchomości, do której mają tytuł prawny, w wyniku przyjętych w pozwoleniu na budowę lub projekcie budowlanym wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 p.b. Jeżeli zatem dochodzi do wydania decyzji, która daje inwestorowi możliwości szerszego wykonywania prawa związanego z daną nieruchomością (np. poprzez realizację określonej inwestycji) to może to mieć realny wpływ na zakres wykonywania prawa własności przez właściciela nieruchomości leżącej w sąsiedztwie tej nieruchomości. Osoba taka może mieć legitymację strony w postępowaniu w sytuacji, gdy dochodzi do ograniczenia w zakresie realizacji prawa do nieruchomości. Rzetelnej analizy w tym zakresie w ocenie Sądu zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zasadniczo ocenę ewentualnego oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości Skarżących Wojewoda ograniczył do stwierdzenia, że żadna z działek bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji nie stanowi własności Skarżących, a najbliżej zlokalizowane nieruchomości należące do Skarżących - działki o nr [...], [...] i [...] - oddalone są o ok 9m od terenu inwestycji. Ocena interesu prawnego Skarżących nie została jednak poparta wyczerpującą analizą funkcji, formy, konstrukcji projektowanych obiektów, a przede wszystkim skali planowanej inwestycji oraz jej ewentualnego oddziaływania i ewentualnego ograniczenia zagospodarowania nieruchomości znajdujące się w ich sąsiedztwie. Organ nie przeprowadził też oceny, czy realizacja inwestycji może mieć realny wpływ na zakres wykonywania prawa własności przez właścicieli sąsiednich nieruchomości W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda skoncentrował się na próbie wykazania, że brak interesu prawnego Skarżących wynika z faktu, iż planowana inwestycja nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz z przepisów techniczno – budowlanych. Stanowisko to wynika z dokonania błędnej wykładni art. 28 ust. 2 p.b. w związku z art. 3 pkt 20 p.b. Nie jest bowiem tak, jak wskazał to Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że oddziaływanie obiektu budowlanego w rozumieniu art. 28 ust. 2 p.b. należy rozumieć w ten sposób, że przez oddziaływanie to zostaną naruszone konkretne przepisy prawa materialnego. Do obszaru oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. zalicza się bowiem również teren, na którym uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się granicach dopuszczalnych, określonych przez przepisy prawa. Przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 p.b. nie jest zależny od tego, czy oddziaływanie zamierzonej inwestycji na nieruchomości sąsiednie przekracza w tym względzie normy, lecz wynika też z samego faktu oddziaływania na przestrzeń objętą prawem do nieruchomości (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. II OSK 848/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyniku błędnej wykładni art. 28 ust. 2 p.b. co najmniej przedwczesna była ocena Wojewody, iż obszar oddziaływania planowanej inwestycji ogranicza się do nieruchomości będącej własnością inwestora. W konsekwencji zasadna okazała się ta część zarzutów podniesionych w skardze, która dotyczyła błędnego ustalenia kręgu stron postępowania. Sąd nie odniósł się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem na obecnym etapie postępowania oceniana była jedynie formalna kwestia interesu prawnego Skarżących do złożenia odwołania. Kwestia zgodności planowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wykracza poza granice sprawy w przypadku skargi na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego. Ponownie prowadząc postępowanie Wojewoda, uwzględniając stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku, zobowiązany będzie raz jeszcze dokonać odrębnej oceny interesu prawnego każdego ze Skarżących. Na podstawie tak dokonanej oceny Wojewoda wyda stosowne rozstrzygnięcie, a swoje stanowisko w sposób wyczerpujący przedstawi w jego uzasadnieniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 ww. ustawy zasądzając na rzecz każdego ze Skarżących kwotę [...]zł stanowiącą równowartość wpisu od skargi ([...] zł), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa ([...] zł) i wynagrodzenia reprezentującego Skarżących pełnomocnika ([...] zł) ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Jednocześnie mając na uwadze że Skarżący R. P. dwukrotnie uiścił wpis Sąd na podstawie art. 225 ww. ustawy orzekł o zwrocie nadpłaconego wpisu.