IV SA/Po 44/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Ref. staż. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 grudnia 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi T. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] w części przyznającej zaliczkę alimentacyjną na S.Ł. 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...] w części nieprzyznającej zaliczki alimentacyjnej na E. Ł. na miesiąc wrzesień 2006r. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski Wnioskiem z 27 września 2006r. (data wpływu do Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym 2 października 2006r.) T. Ł. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla Eugeniusza. Ł. (ur.17.09.1989r.) i Stanisława. Ł. (ur. 26.07.1992r.) Decyzją nr [...] z 17 października 2006r., na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 , art.8 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 oraz art. 10 ust. 1, 5, 6 ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postepowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r., nr 86, poz. 732 ze zm., dalej: p.d.a.z.a.), przyznano zaliczkę alimentacyjną na Eugeniusza Ł. i Stanisława Ł. w kwocie po 250 zł miesięcznie na każdego z nich, na okres od 1 października 2006r. do 31 sierpnia 2007r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dzieci wnioskodawczyni uprawnione są do świadczeń alimentacyjnych na podstawie tytułu wykonawczego, natomiast z zaświadczenia komornika sądowego wynika, że egzekucja z tytułu świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna. Mając na uwadze spełnienie warunków finansowych określonych w art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 p.d.a.z.a., świadczenie przyznano w kwocie 250 zł, na okres zasiłkowy zgodnie z art. 10 ust. 6 p.d.a.z.a. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 10 ust. 1 p.d.a.z.a., prawo do zaliczki alimentacyjnej ustala się od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skarżąca wskazała, że wniosek do Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym, nadała w placówce pocztowej w dniu 27 września 2006r., na dowód czego dołączyła kopię potwierdzenia nadania. Powołując się na treść art. 57 §5 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) T. Ł. wniosła o zmianę decyzji poprzez przyznanie zaliczki alimentacyjnej na synów Eugeniusza i Stanisława od dnia 1 września 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z 22 listopada 2006r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 10 p.d.a.z.a. prawo do zaliczki alimentacyjnej ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zaś na wniosku widnieje prezentata Komornika z datą 2 października 2006r., to październik należało uznać za pierwszy miesiąc, od którego mogło zostać przyznane świadczenie. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 2 p.d.a.z.a., przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w sprawach nie uregulowanych ustawą, wobec czego skarżąca nie może się skuteczne powoływać na treść art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Składając do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję drugoinstancyjną, skarżąca podtrzymała argumenty podniesione w odwołaniu. W szczególności zaś stanowisko uzasadniające stosowanie w niniejszej sprawie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 2 p.d.a.z.a. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie ze względów podniesionych w uzasadnieniu decyzji odwoławczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Przepis art. 134 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) ustanawia zakaz reformationis in peius, a więc zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego. Przy czym Sąd nie jest związany tym zakazem, gdy orzekając w granicach sprawy stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że w zakresie w jakim organy administracji orzekły o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na rzecz Stanisława Ł., doszło do rażącego naruszenia prawa. Jak wynika z art. 2 pkt 5 p.d.a.z.a., przez osobę uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej należy rozumieć osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Tytułem egzekucyjnym zgodnie z art. 776 k.p.c. jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, w myśl art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c. Tytułami egzekucyjnymi jest między innymi orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem. W aktach administracyjnych znajduje się wyrok Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu, Ośrodka Zamiejscowego w Pile z dnia 1 grudnia 1998r. sygn. akt [...], który rozwiązał małżeństwo T. Ł. z J. Ł. i zasądził od J. Ł. na rzecz małoletnich Katarzyny, Joanny, Eugeniusza i Jana rodzeństwa Ł. rentę alimentacyjną w kwocie 150 zł. Tytułem wykonawczym, na podstawie którego prowadzono egzekucję renty alimentacyjnej był prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z 19 grudnia 2002r. sygn. akt [...]. Wyrokiem tym zasądzono od pozwanego J. Ł. na rzecz małoletnich Katarzyny, Joanny, Eugeniusza i Jana rodzeństwa Ł. podwyższone renty alimentacyjne w kwotach po 250 zł miesięcznie na każdego z nich, w miejsce renty ustalonej wyrokiem z dnia 1 grudnia 1998r. sygn. akt [...]. Zaświadczenie Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym z 2 października 2006r. wskazuje na bezskuteczność egzekucji należności alimentacyjnych na rzecz Joanny, Eugeniusza i Stanisława Ł.. Wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej T. Ł. obejmował jej ustalenie na rzecz Stanisława Ł. Sąd wskazuje, że dla organów administracji podstawowe znaczenie dla ustalenia osób uprawnionych w rozumieniu art. 2 pkt 5 p.d.a.z.a. ma tytuł wykonawczy. Wyrok Sądu Rejonowego z 19 grudnia 2002r. nie wymieniał Stanisława Ł. jako uprawnionego do renty alimentacyjnej. Organy I i II instancji przyznając zaliczkę alimentacyjną na Stanisława Ł. – osobę niewskazaną w tytule wykonawczym, a wymienioną jedynie we wniosku skarżącej i zaświadczeniu Komornika Sądowego, dopuściły się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na to rażące naruszenie prawa złożyło się nie tylko pominięcie literalnego brzmienia przepisu prawa materialnego - art. 2 pkt 5 p.d.a.z.a., ale również naruszenie zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów szczególnych regulujących postępowanie dowodowe. Podnieść należy, że na gruncie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej organ nie jest uprawniony do ustalania osoby uprawnionej, gdyż tą wskazuje tytuł wykonawczy – w niniejszej sprawie wyrok Sądu Rejonowego z 19 grudnia 2002r. sygn. akt [...]. Prawo do zaliczki alimentacyjnej jest ściśle związane z prawem do renty alimentacyjnej ustalonej wyrokiem Sądu, wobec czego przyznanie go innej osobie należy potraktować jako rażące naruszenie prawa. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w punkcie 1 wyroku zgodnie z art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. Drugą kwestią istotną w niniejszej sprawie jest ustalenie okresu przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej. Zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1 p.d.a.z.a. prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego. Wyjaśnienia wymaga określenie momentu złożenia wniosku. Przepis art. 18 ust. 2 p.d.a.z.a. określa, że w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą, a także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu organy bezpodstawnie przyjęły, że w niniejszej sprawie do określenia chwili złożenia wniosku nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca prawidłowo wskazała, że kwestię terminu złożenia wniosku do organu za pośrednictwem poczty reguluje art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., z którego wynika, że termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjęty i akceptowany jest pogląd, zgodnie z którym datę nadania pisma w urzędzie pocztowym uważa się za datę złożenia do organu. Skoro w niniejszej sprawie skarżąca przedstawiła kopię potwierdzenia nadania wniosku do komornika w placówce pocztowej w Ostrowie Wielkopolskim w dniu 27 września 2006r., to ta data powinna zostać uznana za chwilę złożenia wniosku w rozumieniu art. 10 ust. 1 p.d.a.z.a. i art. 57 §5 pkt 2 k.p.a. w zw. 18 ust. 2 p.d.a.z.a. Na marginesie Sąd wskazuje, że data 2 października 2006r. wynikająca z prezentaty Komornik, jako data doręczenia wniosku strony, określa chwilę wszczęcia postępowania zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. Czym innym jest data wszczęcia postępowania, a czym innym data złożenia wniosku, do określenia której zgodnie z powyższymi wywodami winien mieć zastosowanie art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 2 p.d.a.z.a. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 wyroku uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w części nieprzyznającej zaliczki alimentacyjnej na Eugeniusza Ł. na miesiąc wrzesień 2006r. /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ P. Miładowski KB/ Zarządzenie: 1.notować, 2. odpis wyroku z uzasadnieniem i pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej doręczyć: - skarżącej wraz z pouczeniem o prawie pomocy, - organowi 3.. przedłożyć za 30 dni, lub ze skargą kasacyjną. Poznań, .........................2007r. /-/ E. Makosz-Frymus