IV SA/Po 440/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus NSA Paweł Miładowski (spr.) Protokolant sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lutego 2009 r. sprawy ze skargi Z. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus W dniu 6 czerwca 2008r. Z. Ś.i złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na leki i zasiłku celowego na żywność. Skarżący dołączył między innymi zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w T. i dwie kopie faktur VAT sprzedaży leków z 26 maja 2008r. na kwotę 171,94 zł i z 29 maja 2008r. na kwotę 64,21 zł. Decyzją nr [...] z 24 czerwca 2008r. na podstawie art. 3, art. 8 i art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: u.p.s.) przyznał skarżącemu zasiłek celowy na leki w wysokości 200 zł i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że dochód rodziny skarżącego wynosi 883,06 zł co w przeliczeniu na osobę stanowi kwotę 294,35 zł, a więc spełnione są kryteria dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej. Dalej organ wskazał, że wysokość pomocy przyznawanej w ramach zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od potrzeb wnioskodawcy, ale także od możliwości finansowych organu. Podkreślono, że w pierwszej kolejności przyznawana jest ona osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Biorąc pod uwagę ważny interes strony organ nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że przyznana mu kwota 200 zł jest sprzeczna z przepisami ustawy o pomocy społecznej, a nadto że ustawa ta nie jest dostępna w całości dla obywateli. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koninie decyzją nr [...] z 25 lipca 2008r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący prowadzi gospodarstwo rodzinne wraz z U. Ś. i M. Z.. U. Ś. legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności, a jej syn M. Z. jest uczniem szkoły zawodowej. Łączny dochód rodziny wynosi 883,06 zł miesięcznie i jest niższy od kryterium wskazanego w art. 8 ust. 1 u.p.s. o 105,30 zł. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji co do zasadności przyznania skarżącemu pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup leków. Przy czym podtrzymał także zapatrywanie, że wysokość tej pomocy nie musi odpowiadać wysokości wnioskowanej przez stronę. Wskazano także na uznaniowy charakter pomocy w postaci zasiłku celowego. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia podjętego w II instancji i zarzucił mu naruszenie prawa. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości; jak również zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Z przepisów art. 3 ust. 3 u.p.s. i art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika ponadto, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wobec powyższego Sąd wskazuje, że dopiero ustalenie, że dana osoba przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości, nie jest w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych, daje podstawę do rozważenia dalszych kryteriów uzasadniających przyznanie konkretnych środków, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej. Skoro w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania było przyznanie świadczenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, to mógł on zostać przyznany po spełnieniu dodatkowych warunków określonych w art. 39 ust. 1 u.p.s. Oznacza to, że środek ten mógł zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej przy wcześniejszym wyczerpaniu założeń ustawodawcy wyrażonych w art. 2 ust. 1 u.p.s. i art. 3 ust. 1 u.p.s. Przedmiot niniejszej sprawy stanowi świadczenie pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego, który zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Brzmienie przepisu art. 39 ust. 1 u.p.s. wskazuje jasno, że przyznanie tego zasiłku leży w granicach tzw. uznania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ – działając w ramach uznania – winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie świadczenia w takiej, a nie innej wysokości, obliguje organ do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 k.p.a.), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Zebrane w toku postępowania administracyjnego dokumenty świadczą o trudnej sytuacji życiowej skarżącego. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny uznając, że uzyskiwany przez rodzinę skarżącego dochód jest niższy od ustawowego kryterium ustanowionego w art. 8 ust. 1 u.p.s. Ustalenia te jednak nie obligują jeszcze organu do przyznania zasiłku celowego w wysokości wnioskowanej przez skarżącego. Wnioskowana przez skarżącego pomoc dotyczyła w niniejszej sprawie pokrycia kosztu zakupu leków. Z faktur dołączonych przez skarżącego wynika, że kwota ta wyniosła w sumie 236, 15 zł. Dlatego też mając na uwadze przepisy ogólne ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art.2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s., nie sposób uznać pomoc udzieloną na ten cel w wysokości 200zł, za sprzeczną z przepisami szczególnymi regulującymi przyznawanie zasiłku celowego. Uzasadnienia rozstrzygnięć obu instancji nie w pełni odpowiadają wymogom stawianym przez art. 107 § 3 k.p.a., organy bowiem w uzasadnieniach decyzji nie wskazały faktycznego stanu funduszy przeznaczonych na świadczenia pomocy społecznej oraz nie przedstawiły liczby wniosków, które zostały rozstrzygnięte pozytywnie i na podstawie których udzielono pomocy innym uprawnionym. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy, stanowią jednak wystarczającą podstawę uzasadniającą stanowisko organów wyrażone w decyzjach I i II instancji. Podnieść należy, że zasiłek celowy zgodnie z art. 39 ust. 1 u.p.s. może być udzielany w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Biorąc pod rozwagę otwarty katalog potrzeb z art. 39 ust. 2 u.p.s. stwierdzić należy, że przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu leków stanowi niezbędną potrzebę życiową. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) /-/ P. Miładowski /-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ E. Makosz-Frymus za nieobecnego sędziego /-/ E. Makosz-Frymus JH