IV SA/Po 442/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus NSA Paweł Miładowski Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, oddala skargę /-/P. Miładowski /-/E.Kręcichwost – Durchowska /-/E. Makosz - Frymus Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., [...], działając na podstawie art. 73 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. U. UE. L. z 1971 r., nr 149, poz. 2 ze zm.; Dz. U. UE-sp. z 2005 r., nr 1, poz. 35 ze zm. - dalej jako: rozporządzenie) w związku z art. 21 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm. - dalej jako: uśr), art. 5 ust. 2 uśr, rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 200 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa) Marszałek Województwa W. (dalej jako: Marszałek) nie przyznał G. K. "na dziecko J. K. [...] świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 czerwca 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r.". W uzasadnieniu wskazano, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy Strony, zgodnie z art. 73 cyt. rozporządzenia 1408/71, z którego wynika, że pracownik podlegający ustawodawstwu państwa członkowskiego ma prawo do świadczeń rodzinnych na członków swojej rodziny mieszkających na terytorium innego państwa członkowskiego, zgodnie z ustawodawstwem tego pierwszego państwa tak, jak gdyby członkowie rodziny mieszkali na jego terytorium, uznano, iż państwem właściwym do realizacji świadczeń rodzinnych jest Holandia, gdyż tam właśnie wykonuje pracę mąż zainteresowanej. Ponadto, zgodnie z art. 5 ust. 2 uśr, w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 583 zł. Ponieważ w rodzinie Strony dochód w przeliczeniu na osobę wyniósł 715,94 zł, świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. Odwołując się od powyższej decyzji G. K. wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko J. K. W uzasadnieniu Odwołująca się wskazała, że nie zgadza się z decyzją Marszałka Województwa W., ponieważ Jej mąż, jako osoba zatrudniona na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej tj. Holandii, może tam pobierać świadczenia rodzinne, ale gdy jeden z małżonków jest pracownikiem w Polsce bądź jest zarejestrowany jako bezrobotny w Urzędzie Pracy, nie ma żadnych przeszkód w uzyskiwaniu tych świadczeń w Polsce. Odwołująca się dodała, że organ I instancji w swojej decyzji dokonał błędnej analizy dokumentów zgromadzonych w sprawie i pominął pismo Odwołującej się z dnia 28 stycznia 2008 r., w którym wskazywała, iż w związku z odmową przyjęcia wniosków o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, urzędniczki z MGOPS w W. skierowały Ją do Powiatowego Urzędu Pracy w P. Filia w W. i wskazały, żeby zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego dla Niej i Jej dzieci. G. K. wskazała także, iż od czasu utraty statusu osoby bezrobotnej w dniu 13 grudnia 2007 r. nie posiada żadnego ubezpieczenia. Ponadto Odwołująca się wskazała, iż Marszałek błędnie ustalił, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie Odwołującej się wyniósł 715,94 zł, w związku z czym świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być przyznane, skoro Marszałek, ustalając dochód na osobę w rodzinie brał pod uwagę dochód brutto wynikający z zaświadczenia Urzędu Skarbowego, bez potrąceń składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne w Holandii oraz podatek i inne potrącenia za granicą. Podsumowując powyższe Odwołująca się wskazała, że organ I instancji w swojej decyzji dokonał błędnej analizy spełnienia przeze Nią przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna J. K. na dzień ponownego rozpatrzenia Jej sprawy, a przy rozpatrywaniu uprawnień do przyznania świadczeń rodzinnych, organ I instancji nie uwzględnił przesłanek określonych w uśr, chociaż Odwołująca się spełnia wszystkie wymogi przewidziane w uśr oraz wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej jako: SKO) po rozpoznaniu odwołania G. K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl art. 73 rozporządzenia pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego jest uprawniony, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo tego pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium tego państwa. Z tego wynika zaś, że w przedmiotowej sprawie, skoro J. K. przebywa i pracuje na terytorium jednego Państwa Członkowskiego, a pozostali członkowie Jego rodziny mieszkają w W., a przy tym Jego żona nie pracuje w kraju zamieszkania, to mąż Strony postępowania nabył uprawnienia do ubiegania się o świadczenia rodzinne w Holandii i to właściwa instytucja holenderska powinna ewentualnie przyznać świadczenia rodzinne. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że momentu zaistnienia uprawnienia do świadczeń rodzinnych na terenie innego państwa nie należy w żadnym wypadku utożsamiać ze złożeniem w tym państwie wniosku o świadczenia rodzinne, ani tym bardziej momentem przyznania świadczeń rodzinnych w innym państwie. W skardze na powyższą decyzję G. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 35 § 3, 77 § 1, 2 i 4 oraz art. 80 kpa oraz naruszenie art. 5 ust. 2 i 3 i art. 17 ust. 2 uśr. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że odwołanie od decyzji z dnia 14 lutego 2008 r. złożyła w dniu 25 lutego 2008 r., zaś zaskarżona decyzja SKO o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wydana została w dniu 25 lipca 2008 r., natomiast doręczona została Skarżącej dopiero w dniu 11 sierpnia 2008 r., a całe postępowanie dotyczące przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego toczy się od dnia 5 czerwca 2007 r. Skarżąca wskazała dalej, że niezajmując stanowiska wobec Jej spostrzeżeń i nie podejmując Jej inicjatywy dowodowej, organy rozpatrujące wniosek Skarżącej naruszyły m. in. art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Skarżąca wskazała także na błędne określenie dochodu w Swojej rodzinie przez organ I instancji. Zdaniem Skarżącej w sprawie nie zaszły także materialnoprawne przesłanki uchylenia w całości decyzji z dnia 14 lutego 2008 r. ze względu na toczące się postępowanie wyjaśniające. Skarżąca nie zgodziła się również z uzasadnieniem decyzji SKO z dnia 25 lipca 2008 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, bowiem SKO nie wzięło pod uwagę wyjaśnień Skarżącej związanych z okolicznościami zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. Filia w W. tj. okoliczności, iż "w związku z odmową przyjęcia wniosków o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, urzędniczki z MGOPS w W. skierowały [Skarżącą] do Powiatowego Urzędu Pracy w P. Filia w W. i wskazały, żeby zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego dla mnie i moich dzieci". Podsumowując Swoją skargę G. K. stwierdziła, że kierując się zasadami współżycia społecznego organ I instancji, jak i organ II instancji, powinny wziąć pod uwagę złożone przeze Skarżącą oświadczenia i wyjaśnienia, poprzez uwzględnienie Jej wniosków zawartych w odwołaniach z dnia 15 lipca 2007 i z dnia 25 lutego 2008 r. Odpowiadając na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie i odpowiadając na zarzuty Skarżącej, podtrzymało Swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji jak i decyzja SKO wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Organy obu instancji z dużą starannością zgromadziły materiał dowodowy w sprawie, a w uzasadnieniu decyzji wskazały na fakty i dowody, w oparciu o które uznały, że Skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania Jej wnioskowanego świadczenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala odnieść się do wszystkich okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd podziela i potwierdza twierdzenia SKO i przyjmuje je jako własne. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że stosownie do znajdującego w rozpatrywanej sprawie zastosowanie art. 73 rozporządzenia pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnione, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa. Skoro więc organ I instancji ustalił, iż mąż Skarżącej nabył uprawnienia do ubiegania się o świadczenia rodzinne w Holandii, nie ulega wątpliwości, że w myśl wskazanego wyżej rozporządzenia to właściwa instytucja holenderska powinna ewentualnie, w przypadku spełnienia ogółu przesłanek, przyznać świadczenia rodzinne w oparciu o przepisy holenderskie. Sąd wskazuje, że z powyższego wynika również, iż Marszałek nie jest organem właściwym do przyznania wnioskowanego świadczenia i w związku z tym w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie było żadnych podstaw do rozpoznawania merytorycznie wniosku Skarżącej przez organ I instancji. Odnosząc się do podniesionych w skardze twierdzeń, a w szczególności, tych związanych z okolicznościami zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. Filia w W. tj. okoliczności, iż "w związku z odmową przyjęcia wniosków o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, urzędniczki z MGOPS w W. skierowały [Skarżącą] do Powiatowego Urzędu Pracy w P. Filia w W. i wskazały, żeby zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego dla mnie i moich dzieci", Sąd podkreśla, że na odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia nie miał wpływu ww. fakt zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy, bowiem, jak wskazano już wcześniej, o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia zadecydował fakt pracy męża Skarżącej w Holandii. Sąd w pełni podziela także uwagi SKO, że jak ustaliła Komisja Administracyjna ds. Zabezpieczenia Społecznego Pracowników Migrujących w decyzji nr 207 z dnia 7 kwietnia 2006 r. dotyczącej interpretacji art. 76 i art. 79 ust. 3 rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 oraz art. 10 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 574/72 dotyczących kumulacji świadczeń i zasiłków rodzinnych (Tekst mający znaczenie dla EOG oraz Umowy między UE a Szwajcarią), 2006/442/WE (Dz. U. UE. L. z 2006 r., nr 175, poz. 83) świadczenia rodzinne lub zasiłki rodzinne uważa się za należne "z tytułu wykonywania zawodu" lub "z tytułu wykonywania działalności zawodowej lub handlowej", w szczególności: z racji wykonywania zawodu bądź wykonywania działalności zawodowej lub handlowej, czy to za wynagrodzeniem, czy bez oraz w trakcie jakiegokolwiek okresu czasowego zawieszenia wykonywania zawodu bądź działalności zawodowej lub handlowej m. in. w wyniku choroby, macierzyństwa, wypadku przy pracy, choroby zawodowej lub bezrobocia, o ile w związku z tymi zdarzeniami wypłacane są wynagrodzenia lub świadczenia, z wyłączeniem emerytury lub renty. Z powyższego wynika więc, że kiedy osoba posiadająca status osoby bezrobotnej nie otrzymuje z tego tytułu świadczenia (tj. zasiłku dla bezrobotnych - tak jak miało to miejsce w przypadku Skarżącej), nie jest uznawana dla celów art. 76 rozporządzenia za osobę posiadającą uprawnienia do świadczeń rodzinnych lub zasiłków rodzinnych "z tytułu wykonywania zawodu" lub "z tytułu wykonywania działalności zawodowej lub handlowej". Z powyższego wynika, że G. K. nie można było przyznać wnioskowanego świadczenia także w oparciu o ww. 76 rozporządzenia, a fakt zarejestrowania się jako bezrobotna (ale bez prawa do zasiłku) nie miał wpływu na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Jeśli chodzi o zarzut niepoprawnego wyliczenia dochodu w rodzinie Skarżącej, zdaniem Sądu nie ma to żadnego znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Nawet jeśli rodzina Skarżącej spełniałaby ustawowe kryterium dochodowe wynikające z ustawodawstwa polskiego, organ I instancji nie miał możliwości przyznania wnioskowanego świadczenia. Warto jednak dodać, że organ I instancji w sposób prawidłowy wyliczył ten dochód, bowiem właśnie zaświadczenia urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych są, zgodnie z art. 76 § 1 kpa dowodem tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, a obalenie ich mocy dowodowej jest możliwe tylko w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu. Odnośnie zarzutu przewlekłości postępowania administracyjnego, Sąd wskazuje, że ewentualną przewlekłość - bezczynność organów administracji można zwalczać przed sądem administracyjnym tylko w drodze skargi na bezczynność (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi /Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa/). Aby jednak wnieść taką skargę, Skarżąca powinna w pierwszej kolejności złożyć - zgodnie z art. 37 kpa - zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub ustalonym w myśl art. 36 kpa do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Dopiero w dalszej kolejności jedyną formą dalszego przeciwdziałania bezczynności organu byłoby zaś właśnie wniesienie skargi na bezczynność, o jakiej mowa w przepisach art. 3 § 2 pkt 8 w związku z art. 149 ppsa. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca jednak nie wykorzystała ww. trybu zwalczania bezczynności. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. E. Makosz-Frymus E. Kręcichwost-Durchowska P. Miładowski =