IV SA/Po 443/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant sekretarz sąd. Ewa Stawicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 22 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości. IV SA/Po 443/18 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia 09.01.2018r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w Sadach, stanowiącej działkę nr [...]. W jej uzasadnieniu wyjaśniono, że wnioskiem z dnia 21 lipca 2016r. [...]a [...]ek wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w Sadach, stanowiącej działkę nr [...], z powodu unieważnienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3.04.2014r. o sygn. IV SA/Po 844/13. Postanowieniem nr [...] z dnia 14.12.2016r. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w Sadach, stanowiącej działkę nr [...]. Wnioskiem z dnia 28.12.2016r. pełnomocnik [...]y [...]ek wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W związku jednak z tym, że przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie toczyło się postępowanie, związane ze skargą kasacyjną pełnomocnika [...]y [...]ek od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sygn. IV SA/Po 538/15 z dnia 02 grudnia 2015r., którym Sąd oddalił skargę [...]y [...]ek i orzekł, że nie zaistniały okoliczności stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w Sadach, stanowiącej działkę nr [...], postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone. Kolegium uznało, że w tej sprawie ostateczny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego ma istotne znaczenie co do możliwości prowadzenia drugiego postępowania administracyjnego w tej samej sprawie i dlatego postanowieniem nr SKO.GN.4001.1059.2016 z dnia 13.03.2017r. zawiesiło postępowanie w tej sprawie. Na to postanowienie Kolegium została złożona przez [...]ę [...]ek skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 08.06.2017r. uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium z 13.03.2017r. Ponieważ ocena prawna zawarta w wyroku Sądu wiąże ten Sąd jak i organy rozstrzygające w tym postępowaniu Kolegium postanowiło: 1. uchylić postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2016r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w Sadach, stanowiącej działkę nr [...], 2. zawiadomić się o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...] , w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w Sadach, stanowiącej działkę nr [...]. Po przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie Kolegium orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w Sadach, stanowiącej działkę nr [...]. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie wniosła [...]a [...]ek nie podnosząc żadnych zarzutów i nie wskazując żadnej argumentacji. SKO w Poznaniu decyzją z dnia 22.02.2018r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z 20 lipca 2004. dot. podziału nieruchomości poł. w Sadach nr. dz. [...]. Wyjaśniono, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Kolegium w swoim rozstrzygnięciu orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności zakwestionowanej decyzji z 20 lipca 2004 r., podczas gdy z uwagi na prawomocność rozstrzygnięcia w tej kwestii powinno ocenić, czy zachodziły podstawy do wszczęcia kolejnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne, czy też do odmowy wszczęcia. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła w ustawowym terminie [...]a [...]ek, reprezentowana przez [...]a [...]ka nie podnosząc żadnych zarzutów i nie wskazując żadnej argumentacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W dniu rozprawy do akt sprawy radca prawny [...][...] złożył pełnomocnictwo udzielone przez [...]ę [...]ek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że organ odwoławczy wydał decyzję zgodną z prawem. Sąd wskazuje, że postępowanie nieważnościowe polega na badaniu, czy kontrolowana decyzja jest obarczona którąś z wad opisanych w art. 156 § 1 k.p.a., nie polega zaś na ponownym rozpoznaniu sprawy zakończonej tą decyzja. Tylko stwierdzenie wady lub wad decyzji wymienionych w zamkniętym katalogu ww. przepisu pozwala na wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Postępowanie nieważnościowe jest bowiem postępowaniem nadzwyczajnym i dla wzruszenia wprowadzonej skutecznie do obrotu prawnego decyzji administracyjnej wymagane jest spełnienie ściśle określonych przesłanek wynikających z art. 156 § 1 k.p.a., w tym przesłanki rażącego naruszenia prawa. Tylko w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, możliwe jest wzruszenie zasady stabilności, pewności obrotu prawnego, wywodzonej z art. 16 k.p.a. Przeszkodą w merytorycznym rozpoznaniu wniosku [...]y [...]ek z 21 lipca 2016r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości położonej w Sadach, stanowiącej działkę nr [...], jest wyrok WSA W Poznaniu z 2 grudnia 2015 r. IV SA/Po 538/15, od którego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Przedmiotem wyroku WSA W Poznaniu z 2 grudnia 2015 r. IV SA/Po 538/15 była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 maja 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 31 stycznia 2014 roku, nr [...], którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...]. W związku z powyższym Sąd wskazuje, że decyzja Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z dnia 20.07.2004r. nr [...] jest prawomocna, a kwestia jej nieważności została już rozpoznana prawomocnym wyrokiem sądowym. W orzecznictwie i w piśmiennictwie ugruntował się pogląd, że nie jest możliwe stwierdzenie nieważności decyzji prawomocnej, a więc takiej, która wcześniej zaskarżona do sądu administracyjnego została przez ten sąd utrzymana w mocy, jako zgodna z prawem - w rezultacie wydania wyroku oddalającego skargę. Oznacza to, że wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę powoduje niedopuszczalność wszczęcia przez organ administracji publicznej postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. I OPS 6/09, ONSAiWSA 2010, nr 2, poz. 18; wyroki NSA z dnia: 17 lipca 2012, sygn. II OSK 1617/11, Lex nr 1251836, z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. II OSK 1793/11, Lex nr 1298491; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2009, s. 584). Związane jest to z powagą rzeczy osądzonej, ustanowionej w art. 171 P.p.s.a. Wynikający z wyroku sądu administracyjnego, oddalającego skargę, przymiot prawomocności decyzji (postanowienia) determinuje skutki prawomocności, w tym niedopuszczalność ich wzruszenia w administracyjnym trybie stwierdzenia nieważności. Ma to związek z tym, że żadna z przyczyn nieważności nie może powstać po wydaniu decyzji przez organ administracji, a wszystkie mogą zostać ujawnione w postępowaniu przed sądami administracyjnym (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod. red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 881; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 306). Prawomocne orzeczenie Sądu wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy oraz organy administracyjne. Oddalenie skargi przez sąd, a więc uznanie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie była ona wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych, co do zasady zamyka organom drogę do stwierdzenia ich nieważności. W niniejszej sprawie w rozpatrywanym przypadku funkcjonowały w obrocie prawnym dwie decyzje Kolegium: z 29 maja 2015 r. nr [...] oraz wcześniejsza z 31 stycznia 2014 r., nr [...], odmawiające stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z 20 lipca 2004 r. Dlatego Kolegium słusznie uchyliło decyzję z 29 maja 2015 r. nr [...] uznając, że nie ma prawnych podstaw do wszczęcia kolejnego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy Tarnowo Podgórne z 20 lipca 2004 r. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.