IV SA/Po 445/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości. Decyzją z dnia 17 maja 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania D. S. od decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia 4 kwietnia 2023 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki- B. S. w Domu Pomocy Społecznej w O. , utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium podniosło, że wnioskiem z dnia 6 sierpnia 2022 r. D. S. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. . o zwolnienie jej z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w tymże zakresie decyzją Prezydenta Miasta O. . z dnia 4 kwietnia 2023 r. odmówiono D. S. wnioskowanego zwolnienia. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o pilne przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z D. S. i zebranie materiału dowodowego w postaci: zaświadczenia o stałych, comiesięcznych dochodach wraz z dodatkami, dokumentów potwierdzających miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, dokumentów potwierdzających chorobę i wydatki związane z leczeniem i dokumentów potwierdzających wszelkie miesięczne zobowiązania. W dniu 1 grudnia 2022 r. do organu I instancji wpłynął wywiad środowiskowy przeprowadzony u strony w dniu 25 listopada 2022 r. Na podstawie wywiadu i przesłanej dokumentacji ustalono, że D. S. mieszka sama w P., prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jej mąż mieszka w O. . Strona utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę. Ostatni miesięczny dochód strony z września 2022 r. wynosił [...] zł, natomiast średni miesięczny dochód w okresie od stycznia do września 2022 r. wynosił [...] zł. D. S.- F. ponosi następujące wydatki: opłaty za mieszkanie w P. - [...], za mieszkanie w O. . - [...] (wg oświadczenia), pozostałe wydatki - [...] (5 telefonów średnia od września do listopada 2022 r.), koszty leków i leczenia- [...] złotych (średnia od marca do listopada 2022 r.), raty kredytów-6 160,24 zł. Ustalono, że w okresie od 2009 roku do września 2022 roku strona zaciągnęła 8 kredytów i pożyczek na łączną kwotę [...]. W dniu 5 stycznia 2023 r. do organu wpłynęło drogą mailową pismo strony zawierające uzasadnienie ponoszonych przez stronę wydatków oraz wskazujące na wystąpienie nieprzewidzianych wydatków związanych ze zdarzeniem losowym, tj. wypadkiem, któremu uległa w grudniu 2022 r. i z tym związane koszty leczenia i rehabilitacji, jednak nie przedstawiono żadnego zaświadczenia lekarskiego ani wypisu ze szpitala. W związku z tym organ uznał za nieudowodnione wydatki związane z wypadkiem, Kolejnym pismem z 16 marca 2023 roku, D. S. odniosła się do posiadania 5 telefonów, wobec czego organ dokonał ponownej analizy wydatków i przyjął za koszt utrzymania telefonu kwotę [...]. Wraz z rzeczonym pismem strona przesłała również rachunki za leki i leczenie, których średni miesięczny koszt za okres od grudnia 2022 roku do marca 2023 roku wyniósł [...] Organ zaznaczył, że strona nie przesłała ani orzeczenia o niepełnosprawności, ani zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego fakt długotrwałej choroby, a przesłane rachunki dotyczyły przede wszystkim leków przeciwbólowych. W zakresie kosztów spłacania pożyczek organ wskazał, że wszystkie umowy zawarte zostały przez stronę w okresie od 2009 do 2022 roku bez określenia przeznaczenia, na który pożyczki te zostały zaciągnięte — wyłącznie w jednym dokumencie wskazano typ kredytu jako "kredyt mieszkaniowy konsolidacyjny". Organ zauważył ponadto, że na uposażeniu matki strony - B. S. istnieją zajęcia komornicze, w związku z czym należy domniemywać, że matka spłaca samodzielnie zaciągnięte zadłużenia. Analizując sytuację strony pod kątem przesłanek z art. 64 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji wziął pod uwagę średni miesięczny dochód strony w roku 2022 w wysokości [...] zł. i średnie miesięczne wydatki, w tym z uwzględnieniem kosztów leczenia, w kwocie [...], po odliczeniu których pozostaje kwota [...]. Organ podkreślił, że znaczna kwota wydatków to spłata zaciągniętych kredytów i pożyczek, które zdaniem organu nie znajdują racjonalnego uzasadnienia. Zaciąganie pożyczek o tak wysokich kosztach obsługi w stosunku do kapitału jest w ocenie organu działaniem nieracjonalnym i niezrozumiałym z punktu widzenia gospodarowania budżetem domowym i może wskazywać na marnotrawienie własnych środków. Organ wskazał również, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, że D.S. pozostaje w związku małżeńskim, co powoduje, że spłata zobowiązań nie spoczywa wyłącznie na niej. Mając na uwadze sytuację strony Organ stwierdził, że brak jest podstaw do całkowitego lub nawet tylko częściowego zwolnienia D. S. w trybie art. 64 u.p.s. od ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Od wskazanej decyzji w ustawowym terminie odwołanie wniosła D.S.. SKO w K. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazało, że zasady ustalania odpłatności za pobyt osoby skierowanej do domu pomocy społecznej, jej wysokość oraz krąg podmiotów zobowiązanych do jej ponoszenia zostały określone w art. 60 i następnych ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (dalej "u.p.s."). Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Jak stanowi art. 61 ust. 1 u.p.s., do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej zobowiązani są w kolejności: 1. mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2. małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą (art. 61 ust. 2 u.p.s.): - mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; - małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s.: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; - gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. W kontrolowanej sprawie wysokość odpłatności przypadającej na Odwołującą za pobyt jej matki w Domu Pomocy Społecznej w O. . ustalona została decyzją Prezydenta Miasta O. . z dnia 5 maja 2021 r., zmienioną następnie decyzją ostateczną z dnia 24 sierpnia 2022 r., [...], w ten sposób, że Odwołująca była zobowiązana do uiszczania: - w okresie od dnia 1 lutego 2022 r. do dnia 31 marca 2022 r. kwoty w wysokości [...] miesięcznie oraz - od dnia 1 kwietnia 2022 r. kwoty w wysokości [...] zł miesięcznie. Kolegium zauważyło, że w świetle art. 61 ust. 1, ust. 2 i ust. 2d ustawy o pomocy społecznej decyzja w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności ponoszonej przez podmioty z kręgu wskazanych ustawowo zobowiązanych za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej nie ma charakteru uznaniowego i nie zależy od woli organu pomocowego. Przeciwnie, determinowana jest ona przepisami prawa, co oznacza, że przy spełnieniu określonych warunków ustawowych organ zobowiązany jest do określonego działania. Przepis art. 64 u.p.s., wskazuje na przypadki, gdy osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. SKO podniosło, że z uwagi na brzmienie cytowanego przepisu ("osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty [..,] można zwolnić...") rozstrzygnięcia w przedmiocie samego zastosowania zwolnienia, jego postaci - całkowitej lub częściowej, a jeśli częściowej - to w jakiej wysokości, mają charakter uznaniowy. W przypadku decyzji uznaniowych organ zobowiązany jest więc uwzględnić całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w całości. W odniesieniu do przyznawania pomocy społecznej oznacza to rozważenie tak potrzeb strony, jak i celów i możliwości pomocy społecznej, a następnie wydanie rozstrzygnięcia będącego wyrazem dostosowania formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych warunków strony oraz zadań i możliwości ośrodka pomocy społecznej. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji - uwzględniając miesięczne dochody strony oraz ponoszone przez nią wydatki, a także kwotę środków pozostałych po ich poniesieniu - odmówił zwolnienia odwołującej od ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie to zostało przez organ w sposób wyczerpujący i przekonywujący umotywowane w treści uzasadnienia decyzji, a poczynione przezeń ustalenia faktyczne w zakresie sytuacji dochodowej i wydatków strony, przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, oceniono jako trafne. W ocenie Kolegium organ I instancji w toku wszczętego postępowania dokonał wnikliwej oceny sytuacji materialnej oraz socjalno-bytowej Odwołującej, w tym również- w zakresie podnoszonym przez nią w odwołaniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wyznacznikami orzekania w sprawach dotyczących pomocy społecznej są z jednej strony rozmiar potrzeb i sytuacja wnioskującego, a z drugiej - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Oczywiście osoba uprawniona do uzyskania pomocy nie może oczekiwać, że ta forma pomocy zaspokoi jej wszelkie oczekiwania, jednakże podkreślić należy, że pomoc ta musi realizować ustalone przez ustawodawcę cele społeczne zakreślone w art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej. Nie bez znaczenia pozostają przy tym w sposób oczywisty ograniczone możliwości pomocy społecznej i konieczność gospodarowania nimi z uwzględnieniem celów i zasobów stosownie do treści art. 3 ust. 4 u.p.s. Zdaniem SKO organ pomocowy w sposób prawidłowy wyważył interes społeczny i słuszny interes strony. Odmowa zwolnienia Odwołującej się od ponoszenia odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej została w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji w dogłębny i przekonujący sposób umotywowana, ważąc na miesięczny dochód strony oraz analizując jej wydatki, co świadczy o braku dowolności przy rozpoznaniu sprawy. Kolegium wskazało, że analiza akt sprawy, w szczególności protokołu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz dokumentów dotyczących dochodów i wydatków Odwołującej, prowadzi do wniosku, że brak jest podstaw do zwolnienia strony od ponoszenia kosztów pobytu matki w domu pomocy społecznej i scedowania obowiązku ich ponoszenia na gminę. Sytuacja majątkowa Odwołującej nie uzasadnia wszak w żaden sposób twierdzenia, że ustalona odpłatność stanowi dla niej obciążenie o charakterze nadmiernym. Postawa prezentowana przez Odwołującą oraz jej oczekiwania pozostają w sprzeczności z jedną z ogólnych zasad udzielania pomocy społecznej, zgodnie z którą rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.). Udzielanie świadczeń z pomocy społecznej nie może opierać się bowiem wyłącznie na oczekiwaniach i żądaniach zainteresowanego (tak co do rodzaju, formy, jak i zakresu tej pomocy), lecz na jego rzeczywistych potrzebach i sytuacji życiowo-bytowej. Skargę na powyższą decyzję wywiodła do Sądu D.S. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Zaskrzonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie art. 140 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak szczegółowego, merytorycznego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów odwołania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz całkowity brak oceny, co do okoliczności dotyczących relacji z matką - mieszkanką DPS, w kontekście przesłanek z art. 64 ustawy o pomocy społecznej dotyczących zwolnienia z odpłatności, - naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i mimo to uznanie, że przesłanki zwolnienia z odpłatności za DPS określone w art. 64 u.p.s. nie znajdują zastosowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy zwolnienia skarżącej z opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm., dalej jako "u.p.s."). Zgodnie z art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Brzmienie przywołanego powyżej art. 64 u.p.s. potwierdza uznaniowy charakter wydawanego na jego podstawie rozstrzygnięcia o zwolnieniu osoby z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w całości lub w części. Oznacza to, że wybór sposobu załatwienia tego rodzaju wniosku zależy wyłącznie od woli organu właściwego do ustalenia tej opłaty, co nie może jednak oznaczać dowolności wydanego w wyniku jego rozpatrzenia rozstrzygnięcia. Wyjaśnić przy tym należy, że sądowa kontrola decyzji w sprawie zwolnienia z przedmiotowej opłaty, a więc opartych na uznaniu administracyjnym, jest ograniczona wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W wypadku postępowań prowadzonych w oparciu o art. 64 u.p.s. wydanie rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu powinno być bowiem poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji rodzinnej i dochodowej wnioskodawcy, w szczególności zaś przesłanek wymienionych w pkt 1-7 tego przepisu, oraz jej analizą z zachowaniem wymogów proceduralnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ powinien zatem szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Dokonując kontroli decyzji Organu Sąd musi ocenić, czy dokonana przez organ ocena przedstawionych przez Skarżącą okoliczności mieści się w granicach swobodnego uznania i czy nie jest dowolna. W przedmiotowej sprawie Skarżąca nie podała na jakiej konkretnie podstawie domaga się zwolnienia od opłat za pobyt matki w DPS, przywołując ogólnikowo treść art. 64 u.p.s. Skarżąca wskazała na trudną sytuację materialną i socjalno-bytową, a w kolejnych kierowanych do Organu pismach, na zły stan zdrowia. O wyjątkowości sytuacji Skarżącej ma świadczyć, w jej ocenie, trudna sytuacja majątkowa wynikająca z wysokości dochodów i zaciągniętych kredytów oraz koszty związane z leczeniem po przebytym wypadku. Przy ocenie wystąpienia przesłanki zwolnienia z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej związanej z długotrwałą chorobą, konieczna jest analiza tej okoliczności w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia. Ponieważ uiszczanie opłat na dom pomocy społecznej stanowi dla osoby zobowiązanej obciążenie finansowe, głównym powodem zastosowania zwolnienia powinna być sytuacja materialna zobowiązanego. Zwolnienie nie powinno nastąpić, jeżeli pomimo zaistnienia wskazanych okoliczności osoba jest w stanie płacić za pobyt w placówce. Stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. Wydanie decyzji uwzględniającej wniosek o zwolnienie z opłaty za pobyt w DPS powinno mieć charakter wyjątkowy, wyłącznie w takim skonfigurowaniu, w którym sytuacja zdrowotna, rodzinna, życiowa i losowa wnioskującego reprezentuje taki ładunek aksjologiczny, który przełamuje fiskalizm państwa. W ocenie Sądu żadna z okoliczności wskazanych we wniosku, które zdaniem skarżącej miały uzasadniać zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, nie wskazuje na szczególną okoliczność, której skarżąca, nawet przy użyciu największego wysiłku, nie może pokonać. Niewątpliwie sytuacja skarżącej jest trudna, ale nie jest szczególnie trudna, szczególnie uzasadniona, stąd nie ma podstaw do uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie z odpłatności. Wymienione w art. 64 pkt 2 u.p.s. pojęcie "uzasadnionych okoliczności" nie zostało przez ustawodawcę sprecyzowane. Jednak wymienione w nim przykłady zdarzeń uzasadniające zwolnienie z opłat wskazują, że zamiarem ustawodawcy było objęcie jego zakresem zastosowania okoliczności związanych ze stanem zdrowia zobowiązanego lub członków jego rodziny, jak również sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli zobowiązanego. Za takim rozumieniem pojęcia przemawiają wskazane w tym przepisie okoliczności uzasadniające zwolnienie z opłaty: długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Długotrwała choroba co do zasady eliminuje daną osobę z rynku pracy pozbawiając zdolności zarobkowania, podobnie bezrobocie, z tym, że w tym przypadku nie można abstrahować od sytuacji na rynku pracy, tylko bowiem niezawinione bezrobocie może usprawiedliwiać wniosek o zwolnienie, także niepełnosprawność z oczywistych względów kształtuje możliwości finansowe zobowiązanego, podobnie śmierć członka rodziny, zwłaszcza w sytuacji gdy był żywicielem rodziny może mieć zasadniczy wpływ na ocenę dochodów, tak samo klęska żywiołowa czy inne zdarzenie losowe trudne do przewidzenia w finansach wnioskodawcy. Wszystkie wymienione okoliczności muszą jednocześnie oddziaływać na sytuację finansową, od której bezpośrednio zależy zdolność płatnicza wnioskodawcy. Zwolnienie z opłaty powinno zawsze znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach, w przeciwnym razie może dojść do nieuzasadnionego przerzucania obowiązku na pozostałych obywateli. Skarżąca ma problemy zdrowotne, przedstawiła również orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, niemniej nie wynika z niego, iż skarżąca nie może pracować. Także sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia w żaden sposób twierdzenia, że ustalona odpłatność stanowi dla niej obciążenie o charakterze nadmiernym. Ponadto podkreślić też należy, że D.S. pozostaje w związku małżeńskim, co powoduje, że spłata zobowiązań nie spoczywa wyłącznie na niej. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 6 ust. 14 ustawy o pomocy społecznej, rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Dochodem rodziny jest zaś suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Nie kwestionując trudnej sytuacji Skarżącej, należy zgodzić się z oceną organów, że sytuacja Skarżącej nie usprawiedliwia skorzystania z wnioskowanej formy pomocy tj. zwolnienia z ponoszenia opłat za pobyt matki w DPS. Skarżąca nie wykazała by poza wymienionymi przez nią kosztami ponosiła inne nadzwyczajne koszty związane czy to z pogorszeniem stanu zdrowia, konieczną hospitalizacją czy rekonwalescencją związaną z nagłym wypadkiem, a tylko tego rodzaju sytuacje świadczyć mogłyby o wyjątkowości. Skarżąca nie jest również bezrobotna, pobierane wynagrodzenie wystarcza na pokrycie ustalonej przez Organy odpłatności. Sąd z urzędu stwierdza, że większość kontrolowanych decyzji w tym również ustalających odpłatność za pobyt w DPS wskazuje na zbliżone sytuacje wnioskodawców. Gdyby w każdej z tych spraw przychylić się do wniosku o zwolnienie stałoby się ono zasadą, a nie wyjątkiem. Pogorszenie sytuacji majątkowej z powodu obciążenia odpłatnością za pobyt matki w DPS również nie może być podstawą do zwolnienia z tej opłaty. Oczywistym jest bowiem, że stanowi ona znaczny uszczerbek w comiesięcznych wydatkach. Skarżąca nie może jednak zapominać, że jest to opłata związana z opieką nad jej matką i stanowi rekompensatę za sprawowanie tej opieki przez jednostki samorządowe. Opieka ta nie jest bezpłatna. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Stan faktyczny w odnośnym zakresie został ustalony prawidłowo. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.