IV SA/Po 449/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 05 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 09 marca 2022r., Nr [...] Decyzją z dnia 5 maja 2022 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 9 marca 2022 roku nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego dla R. W.. Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 24 lutego 2022 r. R. W. zwrócił się do Prezydenta Miasta K. o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego w związku z jego zamieszkiwaniem przy ul. [...] w K.. Do rzeczonego wniosku wnioskodawca dołączył deklarację o wysokości dochodów gospodarstwa domowego, umowę użyczenia lokalu mieszkalnego, decyzję o waloryzacji renty z ZUS z dnia [...] marca 2021 r., upoważnienie do przekazania ryczałtu na kontro zarządcy budynku oraz potwierdzenie składników wydatków na lokal mieszkalny w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku. Decyzją z dnia 9 marca 2022 r. Prezydent Miasta K. na podstawie art. 2, art. 3, art. 5, art. 6, art. 6a, art. 7 ust. 1, 1a, 2, 5, 7, 7a i 8, a także art. 8 ustawy z 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2021r., poz. 2021) orzekł o przyznaniu dodatku mieszkaniowego na okres od 1 marca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Na podstawie art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) odstąpiono od uzasadnienia decyzji gdyż uwzględniała ona w całości żądanie strony. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. W. wskazując, że 14 marca 2022 roku otrzymał decyzję przyznającą mu dodatek mieszkaniowy w kwocie [...]zł. Przyznana kwota jego zdaniem znacznie odbiega od dodatków przyznawanych wcześniej. Wniósł zatem o skorygowanie i prawidłowe naliczenie należnej mu kwoty dodatku. Z uwagi na to, że zaistniała sytuacja ma miejsce po raz drugi wniósł również o wyczerpujące i rzetelne podanie przyczyn powstania nieścisłości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło argumentacji odwołania i decyzją z dnia 5 maja 2022 r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 9 marca 2022 roku. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał na przebieg postępowania w sprawie. Następnie wskazał na przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2017 r. o dodatkach mieszkaniowych, a konkretnie na art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 3, 4, 4a tej ustawy. Dalej organ odwoławczy podał, że wysokość 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej wynosiło [...] zł, a średni miesięczny dochód wnioskodawcy w okresie rozliczeniowym tj. listopada i grudnia 2021 r. oraz stycznia 2022 r. wyniósł [...] zł, co znaczy, że nie przekraczał wyżej wymienionej kwoty. Następnie organ podał treść art. 6 ust. 1 i 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i wskazał, że równowartość 15% dochodów R. W. stanowi kwotę [...]zł. Na podstawie przywołanych przepisów i ustaleń SKO stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo wyliczył kwotę przysługującego R. W. dodatku mieszkaniowego na kwotę [...]zł. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył R. W.. W uzasadnieniu wskazał, że od kilku lat jest beneficjentem dodatku mieszkaniowego. Jest osobą niepełnosprawną, w trudnej sytuacji materialnej, utrzymującą się z renty oraz pomocy socjalnej. Następnie podał, że co 6 miesięcy składa w Urzędzie Miasta K. wniosek o dodatek mieszkaniowy i do 31 sierpnia 2020 roku otrzymywał go w prawidłowej wysokości, jednak po raz pierwszy decyzją o nr [...] orzeczono przyznać dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Skarżący podał jednak, że decyzją z dnia 9 grudnia 2021 roku w Urząd Miasta w całości uchylił własną decyzję z dnia 27 sierpnia 2021 roku i przyznał mu dodatek mieszkaniowy na starych zasadach, w wysokości [...] zł. Dalej Skarżący relacjonował, że w miesiącu lutym 2022 roku, złożył wniosek na kolejny okres. Otrzymał następnie decyzję z dnia 9 marca 2022 roku, w której orzeczono ponownie kwotę [...]zł. Skarżący podał, że spełnia wszystkie kryteria niezbędne do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu (umowa użyczenia zawarta miedzy członkami rodziny), spełnia kryterium dochodowe i zajmuję lokal o powierzchni normatywnej (około 30 m2). Z uwagi na to powinien mu zostać przyznany dodatek mieszkaniowy w wyższej wysokości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację podniesioną w treści swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym wskazać należy, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami i powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2021, dalej jako: "u.d.m") oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021r., poz. 735, dalej jako: "k.p.a."). Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 5 maja 2022 r., utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 9 marca 2022 roku przyznającej skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres 1 marca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.d.m. dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem. W niniejszej sprawie Skarżący posiada tytuł prawny do lokalu znajdującego się w K. przy ul. [...], którym jest umowa użyczenia lokalu mieszkalnego (k. [...] akt adm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.m. dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o którym mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o jego przyznanie średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego wnioskodawcy nie przekroczył w gospodarstwie: 1) jednoosobowym - 40%, 2) wieloosobowym - 30% - przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, obowiązującego w dniu złożenia wniosku, z uwzględnieniem art. 6 ust. 8 i art. 7 ust. 6. Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2021 r. wyniosło [...] zł (zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2021 r.). Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, więc do jego sprawy ma zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.m. Zatem wysokość 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej wynosiło [...] zł. Z kolei stosownie do art. 3 ust. 3 u.d.m. za dochód uważa się dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1162). Przepis art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie - oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1387, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (...). W świetle ustaleń organu ustalony średni miesięczny dochód wnioskodawcy prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo w okresie rozliczeniowym, tj. listopada i grudnia 2021 r. oraz stycznia 2022 r. w kwocie [...]zł miesięcznie wprawdzie nie przekraczał 40% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ale zauważyć jednak należy, że organ nie wyjaśnił z czego ta kwota dochodu wynika. W aktach sprawy na k. [...] zawarto, bowiem wyliczenia dochodu Skarżącego. Z kolei na k. [...] akt administracyjnych znajduje się decyzja z dnia [...] marca 2021 r. o waloryzacji renty z ZUS. Wskazano w niej, że od 1 marca 2021 r. podstawę opodatkowania stanowi miesięcznie kwota [...]zł. Od 1 marca 2021 r. zaliczka na podatek dochodowy odprowadzana do urzędu skarbowego wynosi [...] zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi łącznie [...] zł., wysokość renty do wypłaty wynosi [...] zł miesięcznie. Organ wyliczył, że łączny dochód wnioskodawcy w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wynosił [...] zł, co miesięcznie daje kwotę [...]zł. Organ nie wyjaśnił ustalonej kwoty miesięcznego dochodu Skarżącego, gdy odbiega ona od kwoty wynikającej z decyzji ZUS oraz zadeklarowanej przez Skarżącego (k. [...] akt adm.). Sądowi wiadome jest jednak, że sposób obliczenia dochodu przez organ w niniejszej sprawie wynika z ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz.1265, z późn. zm). Podwyższono w 2022 r. miesięczną kwotę zmniejszającą podatek do [...] zł z [...] zł obowiązującej w 2021r. i ograniczono zaliczkę do kwoty 0 zł dla miesięcznego dochodu opodatkowanego poniżej [...] zł. Z uwagi na to dochód Skarżącego w miesiącu styczniu 2022 r. wyniósł [...] zł. Mimo prawidłowego wyliczenia w tym zakresie nie zostało to dostatecznie wyjaśnione Skarżącemu w decyzji. Ostatecznie jednak kwestia ta nie miała wpływu na wynik postępowania. Przechodząc jednak dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.s.m. wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym. Wysokość 15% dochodów Skarżącego stanowi kwota [...]zł. Jednakże według art. 6 ust. 9 u.d.m., jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni, dodatek mieszkaniowy ustala się w wysokości różnicy między wydatkami ponoszonymi za ten lokal a odpowiednią kwotą wymienioną w ust. 1 pkt 1-3. Tak jest w niniejszej sprawie, albowiem powierzchnia mieszkania Skarżącego wynosi 29,66 m2 (k. [...] akt adm.). Dla poprawnego ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego dla R. W. należało od ponoszonych przez niego wydatków na cele mieszkaniowe odjąć kwotę [...]zł. Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że wysokość dodatku mieszkaniowego zależała nie tylko od prawidłowego ustalenia dochodów Skarżącego, co organ uczynił, ale również od prawidłowego ustalenia wydatków ponoszonych przez Skarżącego ubiegającego się o dodatek mieszkaniowy o jakich mowa w art. 6 ust. 4 u.d.m. W tym miejscu Sąd stwierdza, że organy nieprawidłowo, wbrew przepisom ustawy, ustaliły wysokość wydatków mieszkaniowych ponoszonych przez R. W. i z tego powodu ich decyzje podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego. Wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (art. 6 ust. 3 u.d.m.). Zgodnie z ust. 4 tego przepisu wydatkami, o których mowa w ust. 3, są: czynsz; koszty, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 2195 oraz z 2021 r. poz. 11, 1177, 1243 i 1535); opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej; zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną; odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego; inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego; opłaty za energię cieplną, wodę, ścieki, odpady i nieczystości ciekłe; wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Nie stanowią wydatków, o których mowa w ust. 4, wydatki poniesione z tytułu: ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów; rocznych opłat przekształceniowych, o których mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r. poz. 2040); opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) na cele bytowe. Z wniosku Skarżącego z dnia 24 lutego 2022 r. wynika, że łączna kwota wydatków na lokal mieszkalny ponoszonych w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku wynosi [...] zł (k. [...] akt adm.). Również w załączonym do wniosku potwierdzeniu składników wydatków na lokal mieszkalny w miesiącu poprzedzającym dzień złożenia wniosku (k. [...] akt adm.) Skarżący wskazał, że zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną wyniosły [...] zł, opłata za ogrzewanie wyniosła [...] zł, opłata za wodę wyniosła [...] zł, opłata za odbiór nieczystości stałych wyniosła [...] zł, opłata za podgrzanie wody wyniosła [...] zł, opłata za wodomierz główny wyniosła [...] zł, opłata na fundusz remontowy wyniosła [...] zł, a abonament za wodomierze radiowe wyniósł [...] zł. Łącznie dało to kwotę [...]zł, tożsamą jak w treści wniosku. Stwierdzić również należy, że wszystkie wskazane przez Skarżącego wydatki stanowią wydatki w rozumieniu art. 6 u.d.m. Z uwagi na powyższe niezrozumiałe jest określenie przez organ odwoławczy w decyzji wysokości wydatków Skarżącego na kwotę [...]zł. Decyzja organu I instancji nie zawiera żadnego wyliczenia w tym zakresie, a organ II instancji zaakceptował przyjętą kwotę wydatków na poziomie [...] zł bez wyjaśnienia z jakich danych ta kwota wynika. Z obliczeń wskazanych na k. [...] akt administracyjnych wynika, że organ, wbrew przepisom ustawy, nie uwzględnił w nich wskazywanej przez Skarżącego opłaty na koszty zarządu nieruchomością wspólną (pkt 3), opłaty na fundusz remontowy (pkt 5) oraz abonamentu za wodomierze radiowe (6), które to wydatki należą do wskazanych w art. 6 ust. 4 u.d.m. W konsekwencji powyższego błędnego określenia wydatków R. W. organ nieprawidłowo wyliczył wysokość przysługującego mu dodatku mieszkaniowego. Przy czym, Sąd zauważa, że w sprawie zastosowanie znajduje także przepis art. 6 ust. 10 u.d.m., zgodnie z którym "wysokość dodatku mieszkaniowego, łącznie z ryczałtem, o którym mowa w ust. 7, nie może przekraczać, z zastrzeżeniem ust. 11, 70% wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego lub 70% faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny, jeżeli powierzchnia tego lokalu jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. i w zw. z art. 6 ust. 3, 4 i 9 u.d.m. uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 9 marca 2022 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozpoznanie wniosku Skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego winno nastąpić po ustaleniu wydatków strony zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wydane w tym zakresie przez organy rozstrzygnięcie powinno zawierać pełne uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, w tym w szczególności stosowne wyliczenia matematyczne, w tym wyjaśnienie jakiego rodzaju dochody, w jakiej wysokości i z jakich względów zostały wliczone do dochodu Skarżącego oraz szczegółowe ustalenie wydatków Skarżącego związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego i ostateczne ustalenie w oparciu o te dane wysokości dodatku mieszkaniowego przysługującego Skarżącemu. W tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z 20 lipca 2022r. na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm., obowiązującej na dzień wydania zarządzenia) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (k. [...] akt sąd.). Stronom umożliwiono złożenie dodatkowych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które miałyby być podnoszone na rozprawie (k. [...] i nast.).