IV SA/Po 461/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska(spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie skierowania do domu opieki społecznej, uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus Decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 3 ust. 4, art.7 pki 2-15, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 54 ust. 1 i 3, art.107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (tj. Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa ) odmówił M. N. skierowania do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych na ul. S. [...] w P.. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2008r. wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni zamieszkuje na terenie Zakładu Opiekuńczo Leczniczego w P., gdzie ma zapewnioną opiekę. W zakładzie M. N. została umieszczona w 2007 roku ze względu na długoletnie leczenie psychiatryczne , stany depresyjne. Ze względu na stan zdrowia strona wymaga całodobowej specjalistycznej opieki, którą świadczy personel na terenie Zakładu Opiekuńczo Leczniczego w P. ul. G., który jest samodzielnym zakładem opieki zdrowotnej o profilu psychiatrycznym. Zakład świadczy usługi osobom dorosłym, nie kwalifikującym się do hospitalizacji w oddziałach szpitalnych, ale wymagających całodobowej pielęgnacji i opieki. Na oddziale, na którym przebywa wnioskodawczyni udziela się całodobowych świadczeń medycznych zapewniając opiekę przewlekle chorym w formie długoterminowej. Jest to długookresowa, ciągła, profesjonalna pielęgnacja i rehabilitacja oraz kontynuacja leczenia farmakologicznego. W ramach świadczeń zakład zapewnia: środki farmakologiczne, materiały medyczne, konsultacja specjalistów i zlecone badania diagnostyczne. Oddział posiada sprzęt i wyposażenie wymagane w zakładach opieki długoterminowej, niezbędne do pielęgnacji i kontynuacji leczenia. Strona ma zapewnioną opiekę lekarza specjalisty pierwszego stopnia w zakresie psychiatrii, lekarza specjalisty w zakresie chorób wewnętrznych, pielęgniarek posiadających kwalifikacje w zakresie pielęgnowania przewlekle chorych i niepełnosprawnych, psycholodzy kliniczni, terapeuci zajęciowi, pracownik socjalny, technik fizykoterapii, masażysta. Jak wynika z przedstawionego wniosku, M. N. nie odpowiadają warunki na trenie ZOL, nie spełniają Pani oczekiwań tj. jednoosobowego pokoju. Zgodnie z art. 54 ust 1, ustawy o Pomocy społecznej "Osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnie niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo umieszczenia w domu pomocy społecznej". Natomiast "Osoba wymagająca wzmożonej opieki medycznej kierowana jest do zakładu opiekuńczo leczniczego" (art. 54 ust. 3 cyt. ustawy). Zgodnie z powyższym ze względu na stan zdrowia wnioskodawczyni przebywa na terenie ZOL, ul. G. [...] w P.. Domy pomocy społecznej dzielą się na domy w zależności od tego, dla kogo są przeznaczone np. dla osób w podeszłym wieku, osób przewlekle somatycznie chorych, osób przewlekle psychicznie chorych, dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie, osób niepełnosprawnych fizycznie. W trybie kierowania, przyjmowania osób ubiegających się o przyjęcie do domu pomocy uwzględnia się indywidualne potrzeby i możliwości psychofizyczne mieszkańców domów oraz osób kierowanych do domów pomocy społecznej. Stan psychofizyczny wnioskodawczyni uniemożliwia skierowanie jej do Domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2009r. złożyła M. N. i wniosła o uchylenie ww. decyzji i skierowanie M. N. do Domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych należącego do Domu Pomocy Społecznej na ul. S. [...]w P. prowadzonego przez Siostry M.. Ewentualne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej P. – G. ul. M. [...] w P.. W uzasadnieniu M. N. wskazała, że jest zupełną sierotą, ponieważ rodzice jej zmarli, a rodzeństwa nie ma. Ma wysoką rentę rodzinną z dodatkiem w kwocie 2.761 zł, a więc ma ona odpowiednie środki ażeby przebywać w odpowiedniej placówce zdrowotnej to jest w Domu Pomocy Społecznej prowadzonej przez Siostry M.. Kierownictwo tego Domu w osobie siostry przełożonej E. M. wyraziło zgodę na przyjęcie i tylko czeka na skierowanie jej do tego Domu. Obecnie M. N. przebywa w czteroosobowym pokoju o powierzchni około 15 m2 w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym przy ul. G. [...] w P. . Nie jest osobą ubezwłasnowolnioną może przebywać w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Siostry M.. Odwołująca wraz ze swoim kuratorem S. T. jest w trakcie załatwiania sprawy spadkowej po rodzicach. Do spadku należy dom przy ul. O. [...] w P., którego już jest w części właścicielką. M. N. chce przebywać w jakimś Domu pomocy społecznej w P. i nie chce przebywać dłużej w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym na ul. G. [...] w P. w fatalnych warunkach, w których oprócz lekarstwa nie otrzymuje ona świadczeń zdrowotnych, o których mowa w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2009 r. Do wniosku została dołączona opinia psychiatryczna lekarza psychiatry Dr J. B., która od wielu lat zna odwołującą i ją leczy. Wydała ona opinię, że M. N. może przebywać w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Siostry M.. W decyzji MOPR-u nie ma mowy o powyższej opinii psychiatrycznej, a gołosłowne jest stwierdzenie zawarte w decyzji, iż M. N. musi przebywać nadal w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym na ul. G. [...]. W decyzji nie podano jaki lekarz wydał opinię, że M. N. nie może przebywać w takim Domu pomocy społecznej. Jeśli są jakieś wątpliwości to M. N. żąda powołania biegłych lekarzy psychiatrów, którzy wydadzą stosowną opinię czy może ona być umieszczona w Domu Pomocy Społecznej prowadzonym przez Siostry M. ul M. w P.. M. N. nie sprawia kłopotów w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym na ul. G. [...], nie jest agresywna, jest spokojna, a jej stany depresyjne mogą być leczone w Domu pomocy społecznej. Decyzję z dnia [...] marca 2009r. odwołująca uważa za krzywdzącą. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania M. N. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...].03.2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych przy ul. S. [...] w P. działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.) art. 127 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 54 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji powtórzył argumenty zawarte w decyzji organu I instancji. W zakreślonym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję wniosła M. N. wnosząc o skierowanie M. N. do Domu Pomocy Społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych w P., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazała, że organy obu instancji wadliwie przyjęły, iż M. N. nie może przebywać w Domu pomocy społecznej z uwagi na jej stan psychofizyczny. Stanowisko to jest sprzeczne z obowiązującym prawem i z ustawą o pomocy społecznej. M. N. ma 52 lata. Ma średnie wykształcenie ogólnokształcące z maturą. Jest całkowitą sierotą, zmarli rodzice byli znanymi lekarzami w P.. Nie jest ubezwłasnowolniona i od 2 lat przebywa w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym przy ul. G. [...] w P.. W zakładzie tym przebywa w fatalnych warunkach w pokoju 4 osobowym, nie ma tam ogrodu tylko skwerek, w którym pacjenci spacerują i dłużej przebywają. Została w tym Zakładzie umieszczona z powodu zaburzeń depresyjnych, a nie choroby psychicznej wymagającej stałego pobytu w szpitalu psychiatrycznym. M. N. obecnie nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, ale jest samodzielna w czynnościach samoobsługi i dlatego przysługuje jej prawo do umieszczenia w Domu pomocy społecznej według art. 54 ust .1 ustawy o pomocy społecznej. MOPR i Kolegium Odwoławcze wadliwie przyjęli, że M. N. wymaga wzmożonej opieki medycznej i dlatego musi przebywać w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym na ulicy G. [...] i nie może być skierowana do Domu pomocy społecznej. Stanowisko to stoi w rażącej sprzeczności z opinią specjalisty psychiatry lek. med. J. B. i psychologa mgr. I. S., których opinie znajdują się w aktach sprawy . Psycholog Zakładu przy ul. G. stwierdził w opinii z [...] listopada 2008r., że M. N. jest spokojna, a nie agresywna na oddziale i nie ujawnia ostrych objawów psychotycznych potwierdził, że skarżąca jest samodzielna w codziennych czynnościach. Dodatkowo dr J. B. w opinii z [...] listopada 2008r. i [...] marca 2009r. podkreśla, że M. N. wymaga tylko okresowego leczenia psychiatrycznego i dlatego może przebywać w Domu Pomocy Społecznej przy ul.S. lub M. w P.. Wobec powyższych opinii specjalistów należy stwierdzić, że dalsze przebywanie M. N. w warunkach Zakładu Opiekuńczo Leczniczego na ul. G. w P. jest nie tylko niekorzystne dla zdrowia skarżącej ale również rokuje negatywnie na przyszłość nie dając żadnej poprawy wyjścia chorej z depresji w otoczeniu, w którym przebywa . Podkreślenia wymaga to , że nie zapadła żadna opinia specjalisty psychiatry choćby sugerująca konieczność dalszego leczenia psychiatrycznego w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym na ul. G. w P.. Przeciwne ustalenia w dotychczasowym postępowaniu zakończonym odmownymi decyzjami są dowolne i nie znajdują oparcia w materiale zgromadzonym w sprawie. M. N. jest gotowa do czekania na miejsce w Domu Pomocy Społecznej w P. żyjąc nadzieją, że to w końcu uwolni ją od traumatycznych przeżyć związanych ze śmiercią jej matki i da jej szanse na wyjście z choroby. W świetle powyższych okoliczności skarga niniejsza jest uzasadniona dobrem skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za uzasadnioną. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa). Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów, które miało wpływ na wynik sprawy. Badając zgodność z prawem wydanych decyzji administracyjnych Sąd bada, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Należy także wskazać, iż zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie wydane w sprawie o umieszczenie w domu pomocy społecznej musi, tak jak każde inne, odpowiadać ogólnym kryteriom procedury administracyjnej i opierać się na sprawdzalnych, a więc zobiektywizowanych przesłankach. Zdaniem Sądu organ I instancji prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie nie zebrał i rozpatrzył materiału dowodowego w takim stopniu, aby dokładnie ustalić stan faktyczny, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodatkowo, Sąd miał na uwadze, że uzasadnienie decyzji winno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa, oraz wskazać, jaki zachodzi związek między tą oceną, a treścią rozstrzygnięcia, czego zabrakło w niniejszej sprawie. W szczególności organ w żaden sposób nie uzasadnił dlaczego nie zgadza się z opiniami psychiatry lek. med. J. B.r i psychologa mgr I. S.. Konsekwencją błędów w postępowaniu organu I instancji były także uchybienia w pracy organu odwoławczego, który oparł się w pełni na twierdzeniach zawartych w uzasadnianiu decyzji organu I instancji, mimo że dokonując kontroli rozstrzygnięcia organu niższej instancji, powinien w toku postępowania administracyjnego wszechstronnie i wnikliwie zebrać materiał dowodowy i ocenić go stosownie do wymogów art. 80 kpa, co winno następnie znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonało jednak tej kontroli w sposób prawidłowy i w uzasadnieniu decyzji, z obrazą art. 107 § 3 kpa, nie przedstawiło motywów, jakimi kierowało się przy wydawaniu nieprzychylnej dla strony decyzji. Z wywodu nie wynika, dlaczego utrzymano w mocy decyzję organu I instancji i nie wskazano jasno, dlaczego nie dano wiary opiniom lekarskim. Organ w sposób wyczerpujący wskazuje jakie usługi medyczne i inne oferuje Zakład Opiekuńczo Leczniczy przy ul. G. w P., nie ustala jednak czy skarżąca faktycznie z nich korzysta ( skarżąca wskazała, iż w ramach pobytu otrzymuje jedynie leki.) Zdaniem Sądu, jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z podstawowych warunków skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem Sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. W opinii Sądu, skoro organ odwoławczy nie ustosunkował się w zaskarżonej decyzji do argumentów przedstawionych w odwołaniu, ani nie uzasadnił w pełni swojego rozstrzygnięcia, to zaskarżoną decyzję uznać trzeba za dowolną i wydaną z przekroczeniem granic swobodnego uznania. W niniejszej zaś sprawie, jak już wskazywano, uzasadnienie zaskarżonej decyzji w zasadzie sprowadza się do powtórzenia argumentów organu I instancji. Organ w żaden sposób nie odniósł się do zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu. Niewyjaśnienie zaś wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz brak prawidłowego uzasadnienia decyzji, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Konkludując należy uznać, że w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji miały miejsce mające wpływ na wynik sprawy uchybienia proceduralne, w tym związane z przekroczeniem granicy swobodnego uznania orzekających organów administracji. Tak więc, wobec wykazanych powyżej uchybień proceduralno-prawnych, należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa. W szczególności ponownie dopuścić dowód z opinii biegłego lekarza psychiatrii, który po zbadaniu skarżącej oraz po zapoznaniu się z pełną dokumentacja medyczną leczenia skarżącej wyda opinię odpowiadającą na pytanie czy ze względu na stan zdrowia skarżącej można ją umieścić w Domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Skoro zaskarżone decyzje naruszały prawo procesowe i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/ M. Dybowski /-/E. Makosz-Frymus mb