IV SA/Po 469/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-10-22
Skład orzekający: Tomasz Grossmann, Józef Maleszewski, Maria Grzymisławska-Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, której nieruchomość sąsiaduje z terenem planowanej inwestycji, oddzielona od niego drogą publiczną i rowem, posiada interes prawny do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Sąd uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy. Uznał, że okoliczności faktyczne, w tym bliskość nieruchomości skarżącej do terenu inwestycji oraz skala i charakter planowanej inwestycji, wskazują na konieczność wszczęcia postępowania w celu oceny, czy skarżąca posiada interes prawny jako strona. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest dopuszczalna tylko w przypadkach oczywistych, nie wymagających postępowania wyjaśniającego.Stan faktyczny
L. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy W. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynków rekreacji indywidualnej i usługowo-mieszkalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że L. Z. nie wykazała interesu prawnego do występowania w sprawie jako strona. Wcześniejszy wyrok WSA w Poznaniu uchylił postanowienie SKO z powodu braku wezwania do uzupełnienia wniosku. L. Z. argumentowała, że jej sąsiadująca nieruchomość jest negatywnie oddziaływana przez planowaną inwestycję poprzez hałas, zanieczyszczenia i zmiany krajobrazu. SKO ponownie odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że droga i rów oddzielające działki wykluczają interes prawny, a podnoszone przez L. Z. kwestie wskazują jedynie na interes faktyczny.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie w całości i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski (spr.) WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Roman Sukhyi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi L. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie w całości; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej L. Z. kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygn. akt IV SA/Po [...]
U Z A S A D N I E N I E
Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO, organ) po rozpatrzeniu sprawy dotyczącej wszczęcia na wniosek L. Z. (dalej także: skarżąca) postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy W. nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie 24 wolno stojących budynków rekreacji indywidualnej z wiatami w formie zespolonej oraz jednego budynku usługowo-mieszkalnego, planowanej na działce nr [...] położonej w miejscowości K., gmina W. na podstawie art. 61a, art. 28 oraz art. 156 § 1 i art. 157 § 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy W. nr [...] z dnia [...] października 2014 r. (dalej: decyzja o warunkach zabudowy).
W uzasadnieniu SKO wskazało, że pismem z dnia [...] listopada 2019 r. L. Z. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy W. nr [...] z dnia [...] października 2014 r. o warunkach zabudowy W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że przedmiotowa decyzja została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, a także w punkcie 3. dotyczy sprawy już uprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną. SKO postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że L. Z. nie jest legitymowana do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, gdyż nie wykazała interesu prawnego do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze strony. W następstwie skargi L. Z. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 listopada 2020 r. sygn. akt IV SA/Po 433/20 uchylił zaskarżone postanowienie w całości. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że we wniosku o stwierdzenie nieważności L. Z. nie naprowadziła żadnych okoliczności uzasadniających istnienie po jej stronie interesu prawnego, ale brak ten nie został przez SKO usunięty poprzez stosowne wezwanie - tym samym skarżąca nie miała możliwości wykazania swego umocowania w sprawie. Zdaniem Sądu postanowienie Kolegium nie zawiera wystarczającego uzasadnienia, które pozwoliło by poddać kontroli prawidłowość rozstrzygnięcia.
SKO zważyło co następuje.
W myśl art. 6la § 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Stosownie do art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie przyjmuje się, że pojęcie interesu prawnego musi być rozumiane jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny a nie ewentualny. Oczywistym jest, że tylko przepisy prawa materialnego, stanowią podstawę interesu prawnego, stwarzając określonemu podmiotowi legitymację procesową strony, który to podmiot - zgłaszając żądanie wszczęcia postępowania - powinien ten interes wykazać.
W piśmie z dnia [...] marca 2021 r. L. Z., reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wskazała, że nieruchomość należąca do niej sąsiaduje z działką nr [...] położoną w K. (obecnie uległa podziałowi na działki nr [...]). Zabudowa przedmiotowej nieruchomości oddziałuje bezpośrednio na nieruchomość wnioskodawczym przede wszystkim poprzez emisję nadmiernego hałasu i zanieczyszczeń, a także zmiany krajobrazu w postaci wysokiej zabudowy, przysłonięcia dotychczasowych widoków na pola i las. Według wnioskodawczyni, inwestycja ma bezpośredni wpływ na jej nieruchomość również poprzez immisje.
Stwierdzenie istnienia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a, wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym pomiędzy obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyroki NSA z dnia 11 grudnia 2002 r. II SA 4000/01 oraz z 17 czerwca 2011 r. I OSK 883/10 - orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreśla się w orzecznictwie, że interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego.
Interes prawny w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, mają właściciele, użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji oraz właściciele i użytkownicy wieczyści gruntów dalej położonych w zależności od zasięgu i stopnia uciążliwości planowanej inwestycji na ich grunty. Tym samym w przypadku nieruchomości nie przylegających w sposób bezpośredni do nieruchomości objętej decyzją o warunkach zabudowy pomimo pozostawania nieruchomości w granicach obszaru analizowanego, możliwość ewentualnego bycia stroną tego postępowania jest w sposób ścisły uzależniona od wykazania się interesem prawnym, czyli wykazania popartego normą prawną szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie (tak: WSA w Gdańsku z dnia 10 listopada 2011 r. II SA/Gd 653/11, WSA w Bydgoszczy z dnia 2 czerwca 2011 r. II SA/Bd 318/11, z dnia 2 czerwca 2011 r. II SA/Bd 328/11).
Jak wynika z akt sprawy, działka nr [...], stanowiąca własność L. Z., jest oddzielona od terenu inwestycji drogą publiczną (ul. L. ) oraz działką, na której znajduje się rów. Nieruchomość L. Z. położona jest w kompleksie działek rekreacyjnych i jest skomunikowana z innej drogi publicznej (ul. P. ). Od strony ul. [...] znajduje się również front działki nr [...]. Zważywszy na powyższe okoliczności, a w szczególności na fakt, że komunikacja terenów inwestycyjnych odbywać się będzie z innej drogi publicznej, należy uznać, że L. Z. nie ma interesu prawnego do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze strony. Podnoszona przez nią okoliczność, że w jej ocenie zaskarżona decyzja spowoduje immisje, a ponadto emisję nadmiernego hałasu i zanieczyszczeń, a także zmiany krajobrazu w postaci wysokiej zabudowy, przysłonięcia dotychczasowych widoków na pola i las, nie świadczy o istnieniu interesu prawnego wnioskodawczyni w rozumieniu art. 28 k.p.a., lecz może wskazywać co najwyżej na jej interes faktyczny w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy.
Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu L. Z. reprezentowana przez fachowego pełnomocnika.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
I. Naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:
a) art. 7, 8, 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w szczególności poprzez niedokonanie wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału, w tym argumentacji skarżącej zawartej w piśmie z dnia 8 marca 2021 r., przeprowadzenie oględzin nieruchomości ewentualnie analizy terenów objętych inwestycją i położenia nieruchomości skarżącej i w konsekwencji wydanie postanowienia z pominięciem słusznego interesu skarżącej poprzez nieuwzględnienie wpływu przedmiotowej inwestycji na nieruchomość skarżącej,
b) art. 80 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w trakcie prowadzonego postępowania materiału dowodowego i w konsekwencji przyjęcie, że żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną postępowania,
c) art. 156 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 28 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wystąpiły ku temu przesłanki uznania skarżącej za stronę postępowania
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że droga i niewielki rów o szerokości zaledwie kilku metrów nie mogą stanowić podstawy do uznania, iż przedmiotowa nieruchomość nie oddziałuje na nieruchomość skarżącej. Planowana, a faktycznie istniejąca inwestycja, swoimi rozmiarami, rodzajem zabudowy i wykorzystywaniem terenu, znacznie odbiegającego od rekreacyjnego, zasadniczo wpływa na nieruchomość skarżącej poprzez emisję nadmiernego hałasu i zanieczyszczeń, a także przysłonięciem dotychczasowych widoków. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. posiada również właściciel działki sąsiadującej z inwestycją, bowiem znajduje się na obszarze oddziaływania inwestycji. Niewątpliwie działka skarżącej znajduje się w sąsiedztwie działki nr [...] (obecnie po podziale działki nr [...]). Zarówno działka skarżącej, jak i działka objęta inwestycją mają charakter rekreacyjny, jednakże działkę nr [...] zabudowano domami o pow. przekraczającej 150 m2. Ponadto przewidziano budowę budynku usługowo-mieszkalnego. Charakter działki jako rekreacyjnej określa sposób zabudowy - niska zabudowa o małej powierzchni użytkowej. Tymczasem przedmiotową decyzją Wójt Gminy W. zezwolił na zabudowę o dużej powierzchni użytkowej, jak również budowę budynku usługowo-mieszkalnego co pozostaje w sprzeczności z przeznaczeniem gruntu i dotychczasową zabudową sąsiednich terenów. W tych okolicznościach należy uznać, że de facto nieruchomości te będą służyły nie tylko stałemu pobytowi ludzi, ale również aktywacjom zawodowym wobec usługowego charakteru nieruchomości, co nie odpowiada rekreacyjnemu przeznaczeniu terenu objętego inwestycją i terenów sąsiednich. Organ nie uwzględnił także bezpośredniego wpływu immisji na nieruchomość skarżącej, chociaż wysoka i liczna zabudowa inwestycji, a także związana z nią działalność ludzi będzie stanowić obciążenie dla nieruchomości L. Z., która pozostanie pod znacznym negatywnym wpływem zagospodarowania terenu zgodnie z decyzją Wójta Gminy W. z dnia [...] października 2014 r. .
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ustawodawca wskazuje enumeratywny katalog form działalności, a także bezczynności i przewlekłości działania organów administracji publicznej, wyrażony w art. 3 § 2 pkt 1-9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., decyzje administracyjne wpisują się w kognicję sądów administracyjnych, zatem kontrola sądowa podejmowana przez Sąd jest sprawowana zgodnie z zakreśloną właściwością rzeczową. Ponadto, w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Art. 61a § 1 k.p.a. może znaleźć zastosowanie w sytuacji gdy nie trzeba w sprawie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego po to, by stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn formalnych. Przepis ten wskazuje dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszej z przesłanek nadaje wymiar podmiotowy (wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną), a drugiej wymiar przedmiotowy (zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania).
Odnośnie przyczyn podmiotowych odmowy wszczęcia postępowania wskazać trzeba wskazać trzeba, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego – np. gdy podmiot żądający wszczęcia postępowania nie powołuje się na własny interes prawny. W innych przypadkach tylko w toku wszczętego postępowania można dokonać niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego, odnoszącego się do praw podmiotu wnoszącego żądanie, a załatwienie takiego żądania następować powinno w drodze wydania decyzji. Niewykluczone przy tym, że wynik przeprowadzonego postępowania będzie uzasadniał wydanie decyzji o umorzeniu postępowania.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 sierpnia 2018 r. w sprawie I OSK 2574/16 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA) wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku. Zastosowanie instytucji określonej w art. 61a § 1 k.p.a. powinno być zatem ograniczone do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której organ w każdym, nawet najbardziej skomplikowanym, przypadku musiałby odmówić wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji, bez możliwości wykorzystania reguł dowodowych przewidzianych przepisami k.p.a. lub do takiej, w której organ prowadziłby postępowanie dowodowe i wyjaśniające na podstawie o art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., jednocześnie odmawiając jego wszczęcia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej okoliczności powołane przez skarżącą jako takie, które uzasadniają istnienie po jej stronie interesu prawnego wykluczają zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Okoliczności te bowiem w żaden sposób nie wskazywały na oczywistość braku przymiotu strony. Bliskość położenia nieruchomości skarżącej względem działki inwestycyjnej oraz skala i charakter inwestycji wskazywały jednoznacznie na konieczność wszczęcia postępowania i dopiero w jego toku dokonania oceny legitymowania się przez skarżącą przymiotem strony. Jak bowiem wskazał NSA w wyroku z dnia 26.06.2019 r. w sprawie II OSK 2116/17 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: CBOSA): "Podejmowanie czynności wyjaśniających poza postępowaniem w sprawie narusza konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego, z której wynika prawo jednostki do obrony interesu prawnego na drodze prawa, a zatem na drodze regulowanej przepisami prawa procesowego, w których ustanowione są zasady prawa obrony. Zastosowanie art. 61a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w przypadkach gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności wyjaśniających narusza prawa jednostki do obrony na drodze prawa. Przyznanie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zażalenia, a następnie skargi do sądu administracyjnego nie stanowi dostatecznej gwarancji ochrony. Materiał dowodowy zgromadzony bez udziału jednostki, która domaga się przyznania jej ochrony nie daje podstaw do oceny, czy w danym stanie faktycznym przysługuje jej interes prawny."
W ocenie Sądu okoliczności sprawy ustalone przez SKO nie mogą uzasadniać konkluzji o braku przymiotu strony skarżącej. Sąd w pełni podziela rozważania zawarte w uzasadnieniu wyżej powołanego wyroku NSA, gdzie m. in. wskazano, że przyznanie jednostce statusu strony w postępowaniu reguluje art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowiąc: "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Artykuł 28 Kodeksu postępowania administracyjnego wyznacza przesłanki, od których spełnienia uzależniony jest status jednostki jako strony postępowania w sprawie. Jednostka ma status strony jeżeli w sprawie ma interes prawny lub obowiązek prawny. Wyznaczone w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłanki wymagają wyprowadzenia w oparciu o przepisy prawa materialnego, które są podstawą materialnoprawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przepisy prawa materialnego nie ustanawiają wprost przyznania interesu prawnego w sprawie. Do wyjątkowej regulacji należy regulacja ustanawiająca expressis verbis zakres podmiotów, którym przysługuje interes prawny. Takiej jednak regulacji nie przyjmuje art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podstawą do wprowadzenia interesu prawnego w sprawie ustalenia warunków zabudowy zawiera reguła ogólna zawarta w art. 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi "Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą do: 1) zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeśli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich; 2) ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych". Artykuł 6 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przyznaje interes prawny jednostkom, którym przysługuje tytuł prawny do nieruchomości w zagospodarowaniu tej nieruchomości, ale też interes prawny przy zagospodarowaniu nieruchomości położonej w sąsiedztwie nieruchomości, do której przysługuje im tytuł prawny. Ten interes prawny ma nadto oparcie w obronie przy ustaleniu spełnienia przesłanek dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Podobne stanowisko wyrażono w wyroku NSA z dnia 2.10.2019 r. w sprawie II OSK 2395/18 (CBOSA). Podkreślić przy tym należy daleko idące podobieństwo stanów faktycznych w obu powołanych wyżej sprawach Naczelnego Sądu Administracyjnego do realiów sprawy niniejszej: obie dotyczyły odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej warunki zabudowy w sytuacji, gdy nieruchomości wnioskodawców oddzielone były od działki inwestycyjnej drogą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – i tę ocenę Sąd orzekający w pełni podziela – takie oddzielenie nie może niweczyć interesu prawnego. W sprawie niniejszej odległość pomiędzy działką skarżącej a terenem inwestycji wynosi zaledwie kilka metrów i odcinek ten stanowi droga oraz rów. W tej konkretnej jednostkowej sytuacji uzasadnione jest twierdzenie, że wynik oceny po jej stronie przymiotu interesu prawnego nie powinien się różnić istotnie od wyniku oceny interesu prawnego właścicieli nieruchomości graniczących bezpośrednio z terenem inwestycji – przy ocenie tej bowiem mieć należy także na uwadze rodzaj (znacząco zmieniający dotychczasowy sposób zagospodarowania terenu) oraz dużą skalę inwestycji.
W wyroku z dnia 8.09.2021 r. w sprawie II OSK 1604/21 (CBOSA) NSA zwrócił z kolei uwagę, że "w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd prawny, iż prawo własności może stanowić źródło interesu prawnego podmiotu jako strony postępowania administracyjnego. W skardze kasacyjnej nie podważono zaś oceny, zgodnie z którą charakter oraz rozmiar planowanej inwestycji, choćby związany z ruchem samochodowym i związanymi z tym immisjami spowoduje zwiększenie uciążliwości dla właścicieli działek sąsiednich. Mamy bowiem do czynienia z inwestycją polegającą na budowie sześciu budynków mieszkalnych wielorodzinnych w ramach zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej oraz dwudziestu siedmiu garaży, co niejako z istoty tego rodzaju inwestycji może powodować uciążliwości dla terenów sąsiednich. (...) także w postępowaniu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy przy ustaleniu kręgu stron ma znaczenie kwestia oddziaływania planowanej inwestycji na sąsiednie nieruchomości. Uwzględnienie interesów wynikających z prawa własności w procesie planowania przestrzennego wynika z art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oczywiście w procesie stosowania prawa nie ma przy tym miejsca na automatyzm polegający na stwierdzeniu, że właściciel działki sąsiedniej zawsze uzyskiwać będzie przymiot strony takiego postępowania w sprawie warunków zabudowy, albowiem nie można z góry wykluczyć takich okoliczności sprawy, gdy ze względu na charakter inwestycji, jej usytuowanie na działce wynikające z ustalonych linii zabudowy, wielkość terenu objętego decyzją, czy też specyfikę działki sąsiedniej i jej usytuowanie względem terenu inwestycji, planowana zmiana sposobu zabudowy lub zagospodarowania terenu nie będzie w żaden sposób oddziaływać na sferę praw i obowiązków właścicieli nieruchomości sąsiedniej. Taka zaś ocena w odniesieniu do inwestycji znacznych rozmiarów, a z taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie (aktualnie ustalony wskaźnik zabudowy umożliwia zagospodarowanie ponad 2200 m2 powierzchni działki), powoduje, że dla przeciwstawienia się uznaniu właścicieli sąsiednich nieruchomości za strony postępowania administracyjnego nie wystarczy li tylko argumentowanie na samą okoliczność braku bezpośredniego sąsiedztwa." Także te rozważania zachowują aktualność w sprawie niniejszej. Realizacja inwestycji polegająca na budowie 25 budynków o powierzchni do 140 m2 na obszarze przekraczającym 2,5 ha w bezpośrednim sąsiedztwie jeziora i działek rekreacyjnych o niewielkiej powierzchni oznacza istotna zmianę dla właścicieli nieruchomości położonych w tak bliskim sąsiedztwie jak działka skarżącej.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. W myśl pierwszego z wymienionych przepisów, w razie uwzględnienia skargi skarżącemu przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a., niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez adwokata obejmują także jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisami odrębnymi, o których mowa wyżej, są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 r., poz. 1800 ze zm.). W myśl § 15 tegoż rozporządzenia:
1. Opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego i kosztów adwokackich ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4.
2. Opłatę w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej.
3. Opłatę w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości przewyższającej stawkę minimalną, która nie może przekroczyć sześciokrotności tej stawki, ani wartości przedmiotu sprawy, jeśli uzasadnia to:
1) niezbędny nakład pracy adwokata, w szczególności poświęcony czas na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu;
2) wartość przedmiotu sprawy;
3) wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie;
4) rodzaj i zawiłość sprawy, w szczególności tryb i czas prowadzenia sprawy, obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów, o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności.
Mając na względzie powyższe, Sąd określił wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej wedle stawek minimalnych, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy wynagrodzenie w takiej wysokości będzie adekwatne w szczególności do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika oraz jego przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. W rezultacie na zasądzoną kwotę kosztów postępowania złożyły się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanego rozporządzenia ([...] zł), równowartość wpisu ([...] zł) oraz uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa ([...] zł), łącznie – [...] zł.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni uwagi zawarte w niniejszym uzasadnieniu i merytorycznie rozpozna sprawę, podejmie rozstrzygnięcie należycie (zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.) je uzasadniając.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło