IV SA/Po 473/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Maciej Dybowski(spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 05 lutego 2009 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń pielęgnacyjnych oddala skargę /-/P.Miładowski /-/J.Stankowski /-/M.Dybowski Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2004 r. nr akt [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej Powiatowy Zespół) zaliczył S. M. do osób niepełnosprawnych, stwierdzając konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna osoby niepełnosprawnej w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie wydano do ukończenia 16 roku życia tj. do [...] lipca 2007 r. (k. 63 akt administracyjnych). Ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] (dalej Burmistrz) przyznał B. M. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad dzieckiem – S. M., na okres od dnia 01 września 2006 r. do dnia [...] lipca 2007 r. (k. 25 akt administracyjnych) Dnia [...] sierpnia 2007 r. do Urzędu Miejskiego w [...] wpłynęły wnioski B. M. , na urzędowych formularzach, dotyczące przyznania świadczeń rodzinnych, w tym wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad S. M. Wnioski dotyczą okresu od dnia 01 sierpnia 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. Do wniosków zostały załączone oświadczenia, że S. M. otrzymała orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, w związku z czym Wnioskodawczyni zapowiedziała odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. organ administracji zawiesił postępowanie (k. 33-36, 49 akt administracyjnych). Prawomocnym wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2008 r.- IV U 09/08 Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (dalej wyrok Sądu Rejonowego), po rozpoznaniu odwołania S. M. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego B. M. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Wielkopolskim z dnia [...] października 2007 r. znak [...], zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zaliczył Odwołującą się do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, począwszy od 07 lutego 2008 r. na okres 2 lat; nadto zmienił punkt 7 zaskarżonego orzeczenia w ten sposób, że ustalił dla Odwołującej konieczność długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji od dnia 07 lutego 2008 r. na okres 2 lat. Wyrok Sądu Rejonowego stał się prawomocny w dniu 20 maja 2008 r. (k. 66 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Burmistrz podjął zawieszone postępowanie w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na okres zasiłkowy 2006/2007 (k. 70). Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr[...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...], na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. 139/2006/992 ze zm.- dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych bądź uśr), art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 98/2000/1071 ze zm.- dalej kpa) odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 01 sierpnia 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. W uzasadnieniu napisał, że Strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dnia [...] sierpnia 2007 r., ponieważ wcześniej przyznane prawo ustało z dniem [...] lipca 2007 r., kiedy to S. M. ukończyła 16 lat. Do wniosku zostało załączone zaświadczenie wystawione przez Powiatowy Zespół, potwierdzające złożenie wniosku o wydanie nowego orzeczenia. Na tej podstawie zawieszono postępowanie. W dniu [...] czerwca 2006 r. Strona przedłożyła odpis wyroku Sądu Rejonowego. Organ I instancji wskazał na treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponieważ Strona ukończyła 16 lat w dniu [...] lipca 2007 r. a zaliczona została do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym od dnia 07 lutego 2008 r., w miesiącu sierpniu 2007 r. nie spełniała przesłanek kwalifikujących do świadczenia pielęgnacyjnego (k. 90 akt administracyjnych) W odwołaniu od decyzji napisano, że Strona od 6 do 16 roku życia legitymowała się orzeczeniami ze wskazaniami kwalifikującymi do otrzymania świadczeń. Dopiero Sąd Rejonowy, na podstawie analizy zgromadzonej dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia, wyników badań przeprowadzonych przez biegłych lekarzy i psychologa stwierdził, że Strona kwalifikuje się do znacznego stopnia niepełnosprawności. Lekarz zaznaczył, że z przyczyn neurologicznych badane dziecko niewątpliwie kwalifikuje się do znacznego stopnia niepełnosprawności, na okres przynajmniej 2 najbliższych lat, licząc od daty badania uzasadniając, że padaczka uogólniona z napadami maksymalnymi jest jedną z ciężkich postaci padaczki. W dodatku jest padaczką oporną na leczenie i towarzyszą jej zaburzenia psychiczne, a dziecko wymaga intensywnego wielopostaciowego leczenia przy konieczności stałego wsparcia matki. Dziecko nie jest zdolne do samodzielnej egzystencji, wymaga stałej i prawdopodobnie długotrwałej opieki matki. Z tego wynika, że córka była niepełnosprawna w stopniu znacznym również od [...] lipca 2007 r. do 06 lutego 2008 r., a Strona nie wie, czym kierował się Sąd umieszczając w treści wyroku datę badania tj. 07 luty 2008 r. Niedopatrzenie Sądu w zapisie treści wyroku nie powinno stanowić podstawy do niekorzystnej interpretacji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako SKO), na podstawie art. 130 §1 i 2, art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO powtórzyło argumenty organu I instancji wskazując, że dokumentem kończącym sprawę ustalenia niepełnosprawności jest wyrok Sądu Rejonowego i brak jest podstaw do uchylenia kwestionowanej decyzji. W skardze do Sądu Skarżąca napisała, że przyznanie wyrokiem Sądu Rejonowego znacznego stopnia niepełnosprawności, ze wskazaniami kwalifikującymi do świadczeń stanowi kontynuację świadczenia w rozumieniu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niemożliwe jest, aby dziecko z tego typu zespołem chorobowym mogło wyzdrowieć na okres 6 miesięcy i ponownie być niepełnosprawnym, w stopniu znacznym. Interpretacja treści wyroku Sądu Rejonowego w ten sposób, jest niewątpliwie krzywdząca. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/2002/1270 ze zm.- dalej ppsa) sądowa kontrola decyzji administracyjnej polega wyłącznie na ocenie jej legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej w danym postępowaniu. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeśli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ppsa). Materialnoprawną podstawę analizowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Poza sporem jest, że Skarżąca spełniała warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i to zarówno w okresie przed ukończeniem przez S. M. 16 roku życia, jak i później. Skarżąca kwestionuje natomiast zasadność odmówienia przez organy administracji przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 01 sierpnia 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r., to jest do końca okresu zasiłkowego 2006/2007, pomimo wydania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego stwierdzającego znaczny stopień niepełnosprawności S. M. W myśl art. 17 ust. 1 uśr, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem które: 1. legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: - konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz - konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo 2. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego poza sporem jest, że orzeczenia dotyczące rozpoznawanej sprawy, wydane zarówno przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (z dnia [...] września 2007 r.) jak i przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (z dnia [...] października 2007 r.) okazały się, w części, wadliwe. Uprawomocnienie się wyroku spowodowało równocześnie i to, że S. M. legitymuje się obecnie orzeczeniem zaliczającym Ją do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, począwszy od dnia 07 lutego 2008 r. na okres 2 lat. Uprawomocnienie się wyroku Sądu Rejonowego spowodowało również i to, że wobec Sary Michalskiej została orzeczona konieczność długotrwałej opieki lub pomocy ze strony innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, od dnia 07 lutego 2008 r. na okres 2 lat. Wymienione zmiany wcześniej wydanego orzeczenia o niepełnosprawności nastąpiły ze skutkiem ex tunc, z chwilą uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego. Zatem organy administracji, orzekające w tej sprawie, respektując prawomocne orzeczenie Sądu powszechnego, musiały się do tych zmian ściśle dostosować, zarówno w aspektach korzystnych z punku widzenia Skarżącej jak i w aspektach dla Skarżącej niekorzystnych. Wyrazem tego dostosowania się było przyznanie praw do wnioskowanych świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego, ale dopiero od dnia 07 lutego 2008 r. (k. 81 akt administracyjnych). W ocenie Sądu z uzasadnionych powodów, o których poniżej, organy administracji odmówiły przyznania prawa do świadczenia za okres, o którym mowa w zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu organy administracji trafnie ustaliły, że aktualnie obowiązujące orzeczenie o niepełnosprawności S. M., zmienione prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, nie stanowi kontynuacji w rozumieniu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, orzeczenia o niepełnosprawności, które ustało z chwilą ukończenia przez S. M. 16 roku życia. Sądy pracy i ubezpieczeń społecznych orzekają, na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 43/1964/296 ze zm.- dalej kpc). Zgodnie z art. 365 §1 kpc prawomocne orzeczenie, wydane w postępowaniu cywilnym, wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (W. Siedlecki: Orzeczenia konstytutywne w postępowaniu cywilnym [w:] Księga pamiątkowa ku czci Kamila Stefki, Warszawa-Wrocław 1967, s. 305; na gruncie wcześniej obowiązującego kpc z 1930 r. L. Peiper: Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego (część pierwsza), t. I, Kraków 1934, s. 792-793). Z nieistotnymi tu wyjątkami, dopiero z momentem uprawomocnienia się wyroku wywiera on swój skutek "na zewnątrz" prowadzonego postępowania i z tym momentem muszą jego istnienie i treść brać pod uwagę wskazane w art. 365 § 1 kpc podmioty. Inną kwestią jest skutek wyroku sądu w zakresie istnienia uprawnienia, którego ów wyrok dotyczy. Wyrok ten, nie wnikając głębiej w analizę charakteru prawnego orzeczeń sądowych, należy zakwalifikować jako orzeczenie wywierające skutki prawne ex tunc ( K. Korzan: Orzeczenia konstytutywne w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1972, w szczególności s. 82-83; tenże [w:] Z. Resich (red.): System prawa procesowego cywilnego, t. II, Ossolineum 1987, s. 314, 321). Art. 365 § 1 kpc oznacza, że zarówno sąd administracyjny orzekający w sprawie, jak i wcześniej działające w sprawie organy administracji nie mogą zignorować treści prawomocnego wyroku sądu powszechnego i z bezspornie stwierdzonych okoliczności wyprowadzać, wysnuwać własne, odmienne ustalenia. Związanie prawomocnym wyrokiem dotyczy treści sentencji orzeczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2008 r.- III CSK 284/07, LEX nr 380931). W świetle prawa S. M. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności dopiero od dnia 07 lutego 2008 r. i na ten pogląd nie może mieć wpływu wiedza, że przed dniem [...] lipca 2007 r. S. M., mocą orzeczenia o niepełnosprawności również była uznana za osobę niepełnosprawną, a brak informacji, aby w międzyczasie nastąpiło poprawienie stanu Jej zdrowia. Przeciwnie, prawomocnym wyrokiem, poprzedzonym badaniem wykonanym przez biegłych sądowych, S. M. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże dopiero od dnia 7 lutego 2008 r. Powyższe ustalenia, zdające się samorzutnie wypływać z akt sprawy, nie mogą jednak zmienić tego, że inne sądy, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekający w niniejszej sprawie, oraz organy administracji publicznej, w tym organy rozpoznające wniosek i odwołanie Skarżącej, są związane prawomocnym wyrokiem na podstawie art. 365 kpc. Moc wiążącą prawomocnego orzeczenia Sądu należy rozważać w dwóch aspektach: - pierwszy odnosi się do faktu istnienia prawomocnego orzeczenia, drugi - przejawia się w mocy wiążącej rozstrzygnięcie zawartego w treści orzeczenia. Prawomocne orzeczenie powoduje tę konsekwencję prawną, że nikt nie może negować zarówno faktu istnienia orzeczenia jak i określonej treści tegoż orzeczenia, w tym daty, od której S. M. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Takie związanie prawomocnym wyrokiem oznacza również, że tak organy administracji jak i sąd administracyjny nie mogą wnikać, jakimi przesłankami kierował się Sąd Rejonowy wydając przedmiotowy wyrok, a czego zdawała się domagać Skarżąca w odwołaniu oraz w skardze do sądu administracyjnego. Zagadnienie to mogło być przedmiotem kontroli jedynie w postępowaniu apelacyjnym od wyroku Sądu Rejonowego. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ppsa Sąd skargę oddalił. /-/ P. Miładowski /-/ J. Stankowski /-/ M. Dybowski JH