IV SA/Po 479/14
PostanowienieWSA w Poznaniu2014-10-21
Skład orzekający: Referendarz sądowy Damian Mataczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna posiadająca oszczędności i dochód z najmu uzyskiwany przez współmałżonka może zostać uznana za osobę niezdolną do poniesienia kosztów postępowania sądowego w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy, w tym posiadane oszczędności oraz dochód żony z najmu, nie uzasadnia stwierdzenia, iż nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego lub ponieść ich w pełnej wysokości bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów przez strony i powinna być stosowana w przypadkach obiektywnej niemożności zdobycia środków.Stan faktyczny
Po wydaniu przez WSA w Poznaniu wyroku oddalającego skargę S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w przedmiocie warunków zabudowy, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawca wskazał na dochód żony z najmu jako główne źródło utrzymania rodziny, własną działalność gospodarczą bez dochodu, posiadanie domu i oszczędności.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 21 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 1 października 2014r. oddalił skargę S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Po wydaniu wyroku skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w którym wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i czwórką dzieci, a źródłem ich utrzymania jest dochód z najmu uzyskiwany przez żonę wnioskodawcy wynoszący [...] zł. (działalność gospodarcza wnioskodawcy nie przynosi żadnego dochodu). W oświadczeniu o stanie majątkowym wnioskodawca oświadczył również, iż posiadaja dom o pow. [...] m2 + [...] m2 oraz oszczędności w kwocie [...] zł.
Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy także podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie pozwala na uznanie, iż znajduje się on w takiej sytuacji, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub też ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żona skarżącego posiada bowiem stały dochód. Ponadto jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Powyższa kwota pozwala na opłacenie zarówno kosztów sądowych jaki i opłacenie pełnomocnika z wyboru.
Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło