IV SA/Po 48/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant Sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę /-/E. Kręcichwost – Durchowska /-/G. Radzicka /-/E. Makosz - Frymus WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy O. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7, art. 8 ust .1 pkt 1, art. 11, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm., dalej ustawa o pomocy społecznej) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000/98/1071 - j.t. ze zm. - dalej kpa) odmówił B. T. przyznania zasiłku celowego na zakup kopert i znaczka pocztowego bądź biletu kredytowanego. W uzasadnieniu podniesiono, że w przypadku B. T. nie występuje żaden z czynników wymienionych w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Organ podkreślił, iż zgodnie z art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej B. T. nie wykazuje jakiejkolwiek współpracy w rozwiązywaniu Jego trudnej sytuacji życiowej, przejawiającej się niewyrażaniem zgody na zarejestrowanie się w PUP, które umożliwiłoby szybsze zdobycie pracy. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 24.10.2007 r. (po uprzednich nieudanych próbach w dniach 18.10.2007 r. oraz 22.10.2007 r.) oraz przedłożonych dokumentów ustalono, że nie jest on zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, co zmniejsza szanse na poprawę sytuacji. Z oświadczenia wynika, że B. T. utrzymuje się ze zbieractwa. Określił on, że ponosi opłaty związane z utrzymaniem domu, które pomaga mu regulować w miarę możliwości rodzina. W toku wywiadu alimentacyjnego ustalono, że pomocy tej nie udziela matka. B. T. konsekwentnie odmawia zarejestrowania się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a rejestrację uzależnia od wsparcia ze strony GOPS. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W świetle tego przepisu, taką możliwością jest rejestracja w PUP, której B. T. nie wykorzystuje, a tym samym uchyla się od podjęcia działań zmierzających do znalezienia pracy. W ocenie organu wysokość i rodzaj wydatków związanych z utrzymaniem domu, ponoszonych przez B. T. (energia -50 zł, gaz- 40 zł, woda- 18 zł, podatek kwartalnie- 25 zł) w porównaniu z deklarowanym dochodem (miesięcznie 8,42 zł) stanowi rażącą dysproporcję. Zatem koszty utrzymania są znacznie wyższe niż koszt wysłania listu, bądź tez zakup biletu na przejazd do Poznania i zdaniem organu umożliwia jego samodzielna realizację. Od powyższej decyzji Bo. T. wniósł odwołanie, nie podnosząc żadnych konkretnych argumentów. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji szczegółowo wskazano jej przyczyny. Organ zwrócił uwagę, że mimo iż dochody B. T. są prawie żadne w stosunku do ustawowego "kryterium dochodowego", które w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy o pomocy społecznej wynosi 411 zł na miesiąc, to wniosek strony został załatwiony negatywnie, gdyż ustawodawca postawił warunek, że oprócz niskich dochodów "prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje ... przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15". W przypadku B. T. żadna z wymienionych okoliczności nie ma miejsca. Art. 39 ust 1 stanowi, że "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy". Organy natomiast uznały, że znaczek i koperta nie są niezbędną potrzebą, tak samo jak bilet kredytowany celem wzięcia udziału w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. B. T. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zgadzając się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się wad i uchybień przepisów prawa materialnego i procesowego, co przesądziło o oddaleniu skargi. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których osoby te nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jednocześnie potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 1 i 4 ustawy). Stosownie do art. 39 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia ustaleń i argumentów zawartych w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, dlatego w pełni je podzielił. Ustawodawca nie upoważnił organów do udzielania pomocy społecznej, wszystkim wnioskującym o jej przyznanie. Świadczenia z pomocy społecznej dzielą się na obligatoryjne i fakultatywne, przy czym zasiłek celowy należy do świadczeń fakultatywnych. Organy należycie wyjaśniły z jakich powodów nie przyznały skarżącemu pomocy finansowej na wnioskowane cele. Przepis art. 8 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje, gdy spełnione jest kryterium dochodowe, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Powody, o którym mowa w art. 7 pkt 2 - 15 to: sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężkiej choroba, przemoc w rodzinie, potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, brak umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizm lub narkomania, zdarzenie losowe i sytuacja kryzysowa, klęska żywiołowa lub ekologiczna. Organy zasadnie przyjęły, że żadna z powyższych okoliczności nie występowała i nie występuje, powołując się na wywiad środowiskowy przeprowadzony z B. T. w dniu 24 października 2007 r. Wobec skarżącego nie zachodzi którakolwiek z enumeratywnie wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 ustawy o pomocy społecznej przesłanek, w szczególności przesłanka bezrobocia, niepełnosprawności czy długotrwałej lub ciężkiej choroby. W ocenie Sądu organ II instancji trafnie zauważył, że skarżący nie jest osobą bezrobotną. Konsekwentnie odmawia On zarejestrowania się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) przewiduje, że jedną z przesłanek uznania danej osoby za bezrobotną jest jej zarejestrowanie we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy. Stosownie natomiast do treści art. 11 ust. 2 brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, (...), nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Skarżący nie jest także osobą niepełnosprawną - jak wynika z wywiadu środowiskowego nie posiada orzeczenia w tym zakresie. B. T. nie wykazał także, by przyznanie pomocy społecznej było uzasadnione długotrwałą lub ciężką chorobą. Oświadczył jedynie w wywiadzie środowiskowym, że choruje przewlekle (alergia, astma), jednakże Ośrodek nie posiada aktualnego zaświadczenia lekarskiego. W tych okolicznościach Sąd przychyla się do argumentacji organów, iż nie zostały spełnione przesłanki do przyznania Skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. Ponadto jak stwierdziły organy występują rażące dysproporcje odnoszące się do wysokości i rodzaju wydatków ponoszonych przez stronę w konfrontacji z deklarowanymi przez nią potrzebami i źródłem ich pokrywania. Ustalono, że strona zamieszkuje samotnie w domu jednorodzinnym, w którym są 3 pokoje oraz kuchnia. Opłaty ponoszone na koszty jego utrzymania wynoszą, przy odmowie udzielenia informacji na temat kosztów użytkowania telefonu komórkowego 133 zł. W porównaniu z deklarowanym dochodem (8,42 zł miesięcznie, który osiąga ze zbieractwa puszek) stanowi to rażącą dysproporcję. Przy czym posiadanie telefonu komórkowego i korzystanie z niego nie można zaliczyć do pierwszych i niezbędnych potrzeb człowieka zwłaszcza, jeśli znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej. Posiadanie tak dużego mieszkania umożliwia wnioskodawcy uzyskiwanie dochodu z tytułu wynajmu jego części, natomiast zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy nie wymaga żadnych środków finansowych. Sąd zgadza się z tą argumentacją mając na uwadze całokształt okoliczności wynikających nie tylko z niniejszego postępowania, ale także znanych Kolegium i tym samym Sądowi z urzędu w związku z rozpatrywaniem wielu odwołań strony od decyzji wydanych przez organ pierwszej instancji w sprawach o przyznanie zasiłku celowego, w tym głównie w postaci biletu kredytowanego, znaczków pocztowych i kopert. Skarżący nie podejmuje żadnych działań zmierzających do jego życiowego usamodzielnienia się oraz przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazł. W tych okolicznościach organy słusznie zauważyły, że uporczywe uchylanie się od wykazywania gotowości do podjęcia pracy jest faktycznym brakiem zainteresowania jej znalezienia i stanowi wystarczającą przyczynę do odmowy udzielenia wnioskowanej pomocy. Brakiem współdziałania jest także nieudzielanie przez odwołującego pracownikowi socjalnemu pełnych niezbędnych do oceny sytuacji informacji, w szczególności, co do wysokości opłat za korzystanie z telefonu komórkowego. Art. 39 ust 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy". Sąd podziela pogląd organu II instancji, że znaczek, koperta oraz bilet kredytowy nie jest niezbędną potrzebą bytową. W zaistniałych okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, iż B. T. spełnia przesłanki do przyznania mu zasiłku celowego, pomimo że jak wskazuje dochód jego wynosi 8, 42 zł miesięcznie. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ G.Radzicka /-/ E.Makosz-Frymus za nieobecnego sędziego /-/ G. Radzicka JH