IV SA/Po 482/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Społecznego Komitetu Obrony Małego Szpitala w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Powiatu K. z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] w przedmiocie referendum powiatowego postanawia odmówić prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w dniu 3 października 2012r. wydał wyrok, w którym oddalił skargę Społecznego Komitetu Obrony Małego Szpitala w K. na uchwałę Rady Powiatu K. z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] w przedmiocie referendum powiatowego. W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Społeczny Komitet nie posiada środków finansowych aby opłacić pełnomocnika z wyboru oraz koszty sądowe związane z wniesieniem skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Celem doprecyzowania sytuacji finansowej wnioskodawcy pismem z dnia 13 listopada 2012r. wezwano skarżącego do przesłania regulaminu działalności, sprecyzowania rodzaju i wysokości stałych wydatków ponoszonych przez stowarzyszenie i podania liczby członków stowarzyszenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 19 listopada 2012r. wyjaśnił, że Społeczny Komitet Obrony Małego Szpitala w K. nie jest stowarzyszeniem w rozumieniu ustawy o stowarzyszeniach, nie posiada stałych wydatków a liczba członków wynosi 16 osób. Dodatkowo wskazano, że dotychczasowe koszty działalności pokrywane były z własnych źródeł. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.) Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż Społeczny Komitet Obrony Małego Szpitala w K. nie wykazał, że podjął jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za nie wystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż skarżący nie posiada żadnego majątku i dochodu. Jeżeli bowiem działalność Komitetu związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Społeczny Komitet Obrony Małego Szpitala w K. powinien więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich. Nic nie stoi bowiem na przeszkodzie, aby członkowie komitetu w przypadku braku innych źródeł finansowania, celem skutecznego prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego zebrali środki konieczne do opłacenia wpisu od skargi kasacyjnej i opłacenia pełnomocnika z wyboru. Mając więc na uwadze fakt, iż Społeczny Komitet Obrony Małego Szpitala w K. nie korzysta z żadnej możliwości zdobycia środków finansowych, stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Przyznanie skarżącemu prawa pomocy w sytuacji braku inicjatywy członków komitetu mającej na celu zebranie środków w wyniku dobrowolnych składek członkowskich, stanowiłoby bowiem de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności Społecznego Komitetu Obrony Małego Szpitala w K. na Skarb Państwa, podczas gdy w/w komitet powinien co do zasady we własnym zakresie zabezpieczyć środki na swoją działalność, w tym na występowanie do sądów administracyjnych z pismami, które podlegają opłacie sądowej. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. MZ