IV SA/Po 497/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżone postanowienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako Kolegium lub SKO) decyzją z dnia 23.01.2024 r., znak: [...] uchyliło od dnia 01.01.2024 r. decyzję własną z dnia 25.04.2023 r., znak: [...], przyznającą K. O. (dalej jako skarżący) prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wywiódł skarżący. Skarżący wyjaśnił, że zwrócił się do organu z wnioskiem o rezygnację ze świadczenia pielęgnacyjnego z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego i uzyskania korzystniejszych środków finansowych z tego tytułu. W ocenie skarżącego powinien on otrzymać świadczenie pielęgnacyjne do dnia osiągnięcia wieku emerytalnego, tj. za 19 dni stycznia 2024 r. Tymczasem Kolegium zadecydowało o uchyleniu przedmiotowego świadczenia z dniem 01.01.2024 r., co zdaniem skarżącego jest działaniem nieprawidłowym. Ponadto skarżący wyjaśnił, że w styczniu i lutym 2024 r. chorował, a to spowodowało, że nie zwrócił uwagi na termin do złożenia środka odwoławczego. Postanowieniem z dnia 26.04.2024 r., znak: [...], SKO stwierdziło, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że zgodnie z art. 127 § 3 w zw. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.) wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja zostało ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia. W razie nieskorzystania przez strony z ww. środka zaskarżenia w powyższym terminie decyzja w myśl art. 16 § 1 k.p.a. staje się ostateczna. Następnie organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 26.01.2024 r., a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem tej decyzji złożył w dniu 22.02.2024 r. (data nadania na poczcie). Zdaniem Kolegium termin na złożenie środka odwoławczego upłynął z dniem 09.02.2024 r., a zatem skarżący uchybił temu terminowi. Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wyjaśniając, że nie zgadza się ze stanem faktycznym decyzji SKO z dnia 23.01.2024 r. i podnosząc argumenty jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wykonaniu zarządzenia Sędziego sprawozdawcy drogą elektroniczną wezwał Kolegium do przedłożenia zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z dnia 23.01.2024 r. przez skarżącego. Wezwanie to dotarło do adresata w dniu 05.09.2024 r. Kolegium odpowiedziało na nie dopiero pismem z 16.09.2024r. (które wpłynęło do Sądu w dniu 19.09.2024 r.) i załączając, uzyskaną już po wydaniu zaskarżonej decyzji oraz niniejszego wyroku, odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację braku zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego decyzji SKO w K. z 23.01.2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a"). W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena prawidłowości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26.04.2024 r. znak: [...], stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji tego organu z dnia 23.01.2024 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżone postanowienie ma charakter wyłącznie formalny, a zatem należało dokonać oceny jego prawidłowości z perspektywy art. 134 k.p.a., stanowiącego podstawę prawną jego wydania. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W myśl art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, czy też wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Przekroczenie terminu ustawowego nawet o jeden dzień obliguje do uznania, że dokonana przez stronę czynność jest bezskuteczna, a organ ma obowiązek - stosownie do art. 134 k.p.a., wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004). Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, że w decyzji z 23.01.2024 r. zamieszczono pouczenie, że zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. stronie służy prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Skarżący został więc prawidłowo pouczony o terminie złożenia środka odwoławczego. Jak wynika z akt sprawy skarżący wniósł wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 22.02.2024 r. Według twierdzeń organu przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 26.01.2024 r. Jednak analiza akt administracyjnych sprawy doprowadziła Sąd do wniosku, że twierdzenia SKO o doręczeniu skarżącemu decyzji z dnia 23.01.2024 r. w dniu 26.01.2024 r. nie znajdują odzwierciedlania w tychże aktach, bowiem brak jest w nich zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej decyzji. Nie można wobec tego można ustalić kiedy nastąpiło doręczenie decyzji, a tym samym nie sposób ustalić kiedy rozpoczął bieg termin na wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazać ponadto należy, że Kolegium w żaden sposób nie zareagowało do chwili rozprawy i wydania niniejszego wyroku na wezwanie tut. Sądu do przedłożenia zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji z 23.01.2024 r. W konsekwencji ocena, czy skarżący dochował 14-dniowego terminu na dokonanie tej spornej czynności w chwili wyrokowania nie była w ówczesnym stanie sprawy możliwa. Dokonywanie określonych czynności procesowych w postępowaniu administracyjnym, ograniczone jest ustalonym w przepisach terminem. Od zachowania tego terminu uzależniona jest skuteczność dokonanej czynności. Kwestia ta wymaga wyjaśnienia, co będzie rolą organu ponownie rozpatrującego sprawę. Na podstawie akt sprawy nie można było ustalić (brak zwrotnego potwierdzenia odbioru), kiedy skarżący odebrał decyzję SKO w K. z dnia 23.01.2024 r., a tym samym nie można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nadając w dniu 22.02.2024 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uczynił to z uchybieniem terminu. Na marginesie wskazać należy, że w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26.04.2024 r. SKO argumentuje, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy "został złożony z uchybieniem terminu z art. 141 § 2 k.p.a., a ustawowy termin do prawidłowego wniesienia ww. odwołania upłynął w dniu 9 lutego 2024 r." Błędem było powołanie się na art. 141 § 2 k.p.a., ponieważ mówi on o 7-dniowym terminie do wniesienia zażalenia, podczas, gdy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy dotyczące wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni przedstawione stanowisko tut. Sądu, eliminując stwierdzone nieprawidłowości i mając na uwadze, że dowodem na fakt doręczenia decyzji jest dokument urzędowy w postaci prawidłowo wypełnionego zwrotnego potwierdzenia odbioru. Dopiero dysponując tym dokumentem organ jest w stanie wykazać kiedy nastąpiło doręczenie decyzji z dnia 23.01.2024 r., a w konsekwencji jest w stanie ocenić, czy złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło w terminie określonym w art. 129 § 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. Mając to na uwadze Kolegium ponownie oceni sprawę uwzględniając, uzyskaną już po wydaniu zaskarżonej decyzji oraz niniejszego wyroku, odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację braku zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącego decyzji SKO w K. z 23.01.2024 r.