IV SA/Po 498/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. i M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 października 2012r. oddalił skargę M.S. i M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, są osobami bezrobotnymi bez stałego dochodu. Opisując swą sytuację materialną wnioskodawcy wskazali, że posiadają dom o pow. [...] m2 a źródłem ich utrzymania są prace dorywcze przynoszące dochód w kwocie [...] – [...] zł. w okresie od marca do października i [...] zł. wzwyż w okresie od października do lutego. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawców, pismami z dnia 14 listopada 2012r. wezwano ich do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących oraz dokumentów dotyczących lokat i kont należących do tych osób, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2010-2011 osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, przedłożenia zestawienia użytkowanych pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energia elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, oświadczenia wykazującego czy skarżący są zarejestrowani jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku oraz oświadczenia wyjaśniającego z jakich środków zaspokajają niezbędne potrzeby w zakresie utrzymania oraz czy korzystają ze środków pomocy społecznej. Na potwierdzenie powyższego należy przedłożyć stosowne dokumenty w tym m.in. ewentualne decyzje o przyznaniu zasiłków. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnili, iż nie posiadają lokat, kont ani kart kredytowych. Wnioskodawcy wskazali, że nie posiadają również kopii zeznań podatkowych, albowiem nie mają stałego dochodu. Ponadto skarżący złożyli oświadczenie, że są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, posiadają 13 letni samochód VOLVO V40 i przedłożyli kopie dowodów wpłat za prąd ([...] zł.), wodę ([...] zł.) i gaz ([...] zł.). W przesłanym piśmie wnioskodawcy oznajmili również, że nie korzystają ze środków pomocy społecznej oraz nie otrzymują zasiłku dla bezrobotnych. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji materialnej i rodzinnej, wysokości dochodów i obciążeń finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji rodzinnej i szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż skarżący w sposób wiarygodny nie wyjaśnili swej sytuacji finansowej. Oświadczenia o wysokości uzyskiwanego dochodu nie można bowiem w żaden sposób uznać za wiarygodne. Skarżący z jednej strony składają bowiem oświadczenie o bezrobociu a z drugiej strony oświadczają o uzyskiwaniu dochodu z pracy dorywczej w kwocie [...] – [...] zł. w okresie od marca do października i [...] zł. wzwyż w okresie od października do lutego, nie dokumentując tego jednak w żaden sposób. Ponadto wskazać należy, że kwota deklarowanego dochodu odpowiada wyłącznie stałym opłatom za gaz, wodę i prąd pomimo, iż skarżący deklarują, że posiadają również samochód marki Volvo v40, którego utrzymanie generuje również koszty nie znajdujące pokrycia w deklarowanym dochodzie, podobnie jak pozostałe koszty bieżącego utrzymania. Z oświadczeń wnioskodawców nie wynika również aby byli oni dłużnikami. Koszty bieżącego utrzymania muszą znajdować więc pokrycie w dochodzie nie zadeklarowanym w ramach niniejszego postępowania. Świadczyć o tym może również fakt, iż skarżący nie zarejestrowali się we właściwym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne. W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawili swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie wyjaśniając wszystkich wątpliwości, przedstawiając swoją sytuację materialną wybiórczo, fragmentarycznie, nie wykazali wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji. ja