IV SA/Po 511/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.T. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] w przedmiocie kary za usunięcie drzew bez zezwolenia. Wraz ze skargą złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu w/w wniosku wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie ma żadnego majątku ani dochodu i utrzymuje się wyłącznie dzięki pomocy rodziny i przyjaciół. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 12 czerwca 2013r. wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 3 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych, podania informacji dotyczących osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe w tym uzyskiwanych przez nich dochodów, nadesłania kopii zeznań podatkowych podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2011 i 2012 złożonego przez skarżącego i osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe, wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym, określenia tytułu prawnego do nieruchomości wskazanej jako adres zamieszkania, przedłożenia wyjaśnień dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej w tym przedłożenie aktualnego wyciągu z rejestru działalności gospodarczej, dokumentacji księgowej za ostatnie 3 miesiące w tym: ksiąg przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji VAT, raportów kasowych; aktualnej ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności, wyjaśnienia czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, przedłożenia informacji czy jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna (w przypadku rejestracji należało przedłożyć stosowne zaświadczenie), podania nazwisk osób udzielających wsparcia materialnego wraz z podaniem stopnia pokrewieństwa oraz wysokości i formy uzyskanej pomocy, oraz nadesłania dokumentów obrazujących poziom przeciętnych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się. Wykonując w/w zobowiązanie skarżący pismem z dnia 25 czerwca 2013r. przesłał w załączeniu wyciąg z rachunku bankowego oraz wyjaśniał, iż obecnie nie posiada żadnych innych rachunków bankowych, a ten który ma jest zajęty przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w Sz. Wnioskodawca poinformował również, że nie prowadzi gospodarstwa domowego z innymi osobami, nie posiada rachunków za media, prąd gdyż opłaca je systemem przedpłatowym, wszystkie inne rachunki opłaca zaś wyłącznie dzięki pomocy przyjaciół i to też nieregularnie, w związku z tym powstaje zadłużenie. Skarżący wyjaśnił także, iż nie posiada, ani nie użytkuje pojazdu mechanicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej od kilku lat, zaś mieszkanie z którego korzysta jest mieszkaniem komunalnym opłacanym na zasadzie najmu. Wnioskodawca przesyłał również kopię zeznań podatku dochodowego za lata 2011 i 2012. Skarżący wyjaśnił, iż pomocy udziela mu córka K.T. oraz znajomi (T.B. i A.T.). Powyższa pomoc polega na opłaceniu rachunków, zrobieniu zakupów i kupnie leków. Ponadto wnioskodawca poinformował, że nie otrzymuje świadczeń z opieki społecznej, był zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie posiada dokumentów obrazujących przeciętne wydatki związane z utrzymaniem się. Wnioskodawca oświadczył również, iż w związku z brakiem środków żyje bardzo skromnie a utrzymanie to wydatek rzędu kilkuset złotych (ok. [...] zł.) pozwalający na skromne wyżywienie i zakup jedynie podstawowych leków. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej ppsa) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 ppsa, zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 ppsa - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 ppsa., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył żądanych dokumentów w tym w szczególności dotyczących źródeł utrzymania i wysokości wydatków. Jak wynika z oświadczeń skarżącego nie uzyskuje on żadnego dochodu a jego jedynym źródłem utrzymania jest pomoc rodziny i osób trzecich. Skarżący pomimo wezwania nie uprawdopodobnił jednak w żaden sposób wysokości uzyskiwanej pomocy finansowej. Skarżący nie przedstawił również żadnych dokumentów dotyczących wydatków związanych w utrzymaniem się, w tym z umową najmu mieszkania komunalnego. Brak tych dokumentów uniemożliwia ustalenie terminowości i formy dokonywanych płatności. Wyjaśnień skarżącego nie sposób uznać również za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Poza tym niepodanie wysokości ewentualnie otrzymywanej pomocy uniemożliwia określenie rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego, a także wielkości środków, którymi dysponuje każdego miesiąca. Brak odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej, oznacza więc że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.