IV SA/Po 519/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania skróconego odpisu aktu zgonu oddala skargę IV SA/Po 519/13 Uzasadnienie Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w P. decyzją z dnia [...].01.2013r. nr [...] na podstawie art.7 ust.4 w związku z art4, zwanej dalej Pr.a.s.c.) odmówił P.P. wydan.83 ustawy z dnia 29.09.1986r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (j.t. Dz.U. z 2011r., Nr 212, poz.126ia odpisu skróconego aktu zgonu J.M.D. zarejestrowanego pod [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w/w dokument był niezbędny wnioskodawcy w celu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, której stroną był spadkodawca wnioskodawcy W.G. oraz m.in. M.D. w związku z koniecznością wskazania pozostałych uczestników postępowania oraz ich spadkobierców. Organ podkreślił, że do wniosku nie dołączono dokumentów potwierdzających istnienie interesu prawnego wnioskodawcy do otrzymania powyższego dokumentu. Wnioskodawca złożył m.in. dokumenty potwierdzające, że jest on spadkobiercą strony postępowania wywłaszczeniowego W.G. i podał, że żądany dokument jest niezbędny do ustalenia stron lub ich spadkobierców w/w postępowania wywłaszczeniowego. Złożył też odpis orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...].11.1953r. nr [...] o wywłaszczeniu. Jego analiza doprowadziła organ do wniosku, że stroną postępowania wywłaszczeniowego nie był J.M.D., lecz M.D. Wobec wątpliwości co do tego, czy jest to ta sama osoba zobowiązano pełnomocnika wnioskodawcy do wyjaśnienia rozbieżności imienia w/w. Dalej organ zauważył, że z analizy złożonych dokumentów wynika, że są to dwie różne osoby, gdyż wniosek dotyczył M.D. zamieszkałego w P., który był w 1953r. współwłaścicielem nieruchomości położonej w P. oraz studentem chemii. Natomiast J.M.D. został uznany za zmarłego w dniu 09.05.1946r. Wobec powyższego Kierownik USC w P. w trybie art. 10 Kpa poinformował pełnomocnika wnioskodawcy o prawie do wglądu do zgromadzonej dokumentacji i wypowiedzenia się w sprawie. Pełnomocnik ów już po upływie terminu do złożenie wyjaśnień złożył pismo, którym podtrzymał wniosek, lecz nie wskazał nowych okoliczności. Organ przyjął, że wnioskodawca nie wykazał uprawnienia do otrzymania aktu zgonu J.M.D. Kierownik podkreślił, że wnioskodawca nie wykazał, by był osobą wymienioną w art.83 Pr.a.s.c., który wymienia podmioty uprawnione do wydania im aktów stanu cywilnego. Organ wskazał, że wnioskodawca nie wykazał również, by był inną osobą, która ma interes prawny w otrzymaniu przedmiotowego aktu zgonu. W ocenie organu interes prawny w uzyskaniu odpisu ma miejsce wówczas, gdy stwierdzenie zdarzeń z zakresu stanu cywilnego dotyczące osoby, której dotyczy akt ma istotne znaczenie dla rozstrzygania w postępowaniu sądowym lub administracyjnym o prawach i obowiązkach osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia. Wykazanie interesu prawnego do uzyskania odpisu aktu stanu cywilnego polega na wskazaniu okoliczności, które w świetle przepisów prawa materialnego ten interes kreują. Interes prawny musi być aktualny i konkretny, a obowiązek jego wykazania ciąży na wnioskodawcy. W rozpatrywanym przypadku w ocenie organu wnioskodawca nie wykazał, by J.M.D. uznany za zmarłego [...].05.1946r. i M.D. wskazany jako strona decyzji wydanej w dniu [...].11.1953r. to ta sama osoba. Organ podkreślił, że zebrany materiał dowodowy wręcz temu zaprzecza, bowiem M.D. żył zarówno w dacie zgonu J.M.D., jak i w 1953r., gdy był stroną postępowania wywłaszczeniowego. Organ zauważył, że niedopuszczalne jest wydanie aktu stanu cywilnego tylko z uwagi na zbieżność nazwiska i jednego z imion. Odwołanie od powyższej decyzji w ustawowym terminie wniósł P.P. wnosząc o jej uchylenie i wydanie skarżącemu wnioskowanego aktu zgonu Nr-[...]. Skarżący zarzucił organowi: 1/ naruszenie art.83 ust.2 Pr.a.s.c. polegające na bezpodstawnym uznaniu, że osoba wskazana we wniosku nie jest osobą wskazaną w dokumentach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, 2/ naruszenie art.8 Kpa polegające na stwierdzeniu, że dane osoby, której dotyczy wniosek – udostępnione skarżącemu w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie danych osobowych przez Urząd Miasta P. Wydział Spraw Obywatelskich - nie dotyczą osoby, której dotyczy żądany przez wnioskodawcę skrócony odpis aktu zgonu. Skarżący podkreślił, że w myśl art.83 ust.2 Pr.a.s.c. odpisy aktów stanu cywilnego mogą być wydane również na wniosek osób, które wykażą w tym interes prawny. Dalej wskazał, że nie można stwierdzić, że może zaistnieć interes prawny w danej sprawie, ale nie w odniesieniu do konkretnej osoby. Odmienny pogląd oznaczałby zdaniem skarżącego, że interes prawny nie musi się charakteryzować konkretnością, a jedynie istnieć w sensie abstrakcyjnym. Skarżący podkreślił, że organ I instancji przyznał, że nie kwestionuje uprawnień skarżącego do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Tym samym przyznał, iż istnieje interes prawny skarżącego w uzyskaniu odpisu aktu zgonu wskazanej we wniosku osoby. Dalej skarżący podkreślił, że dane J.M.D. uzyskane zostały na skutek wniosku o udostępnienie danych z ewidencji ludności, a dotyczących M.D. (k.23-24) To organ wskazał numer aktu zgonu uznając, że skarżący ma interes prawny w uzyskaniu takiej informacji. A skoro wówczas przyjęto, że skarżący posiada interes prawny, to w jego ocenie posiadał on ten interes również w uzyskaniu przedmiotowego aktu zgonu. Skarżący zarzucił nadto organowi I instancji naruszenie zasady zaufania (art.8 Kpa). Ponadto stwierdził, że istniała techniczna możliwość wydania zarówno decyzji wywłaszczeniowej, jak i uznania J.M.D. za zmarłego. Podniósł, że nawet gdyby przyjąć, iż Wydział Spraw Obywatelskich błędnie przyjął, że skarżący posiada interes prawny, to fakt taki nie może wpływać negatywnie na jego interes w niniejszym postępowaniu. Wojewoda W. decyzją z dnia [...].03.2013r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania odwoławczego zwrócił się do skarżącego o złożenie dokumentów potwierdzających, że J.M.D. i M.D. to ta sama osoba. Strona nie złożyła jednak w tym zakresie ani dodatkowych dokumentów, ani wyjaśnień. Dalej wskazał, że organ I instancji wydał decyzję zgodnie z art. 83 ust.2 Pr.a.s.c., gdyż skarżący nie wykazał interesu prawnego do otrzymania przedmiotowego aktu zgonu i nie wykazał, że J.M.D. i M.D. to ta sama osoba. Zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, że nie jest to ta sama osoba. Skarżący nie brał czynnego udziału w postępowaniu. Organ odwoławczy podkreślił, że Kierownik USC nie udostępnił skarżącemu danych osobowych J.M.D. zamiast M.D. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego do uzyskania aktu zgonu J.M.D. tylko ze względu na zbieżność jednego z imion i nazwiska jest niemożliwe. Tym samym organ I instancji nie naruszył art. 8 Kpa. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w ustawowym terminie wniósł P.P. wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu I i II instancji. Skarżący zarzucił: 1/ naruszenie art.83 ust.2 ustawy z dnia 29.09.1986r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (j.t. Dz.U. z 2011r., Nr 212, poz..1264., zwane dalej Pr.a.s.c.) poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie polegające na bezpodstawnym uznaniu, że osoba wskazana we wniosku nie jest osobą wskazaną w dokumentach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, przy jednoczesnym błędnym stwierdzeniu, że strona nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu żądanego dokumentu oraz przy uwzględnieniu faktu, że dane osoby, której odpisu aktu zgonu domagał się skarżący pochodzą z Urzędu Miasta P. – Wydziału Spraw Obywatelskich, 2/ naruszenie art.8 Kpa polegające na stwierdzeniu, że dane osoby, której dotyczy wniosek – udostępnione skarżącemu przez Urząd Miasta P. – Wydział Spraw Obywatelskich - nie dotyczą osoby, której dotyczy żądany przez wnioskodawcę skrócony odpis aktu zgonu, gdy w odpowiedzi na wniosek skarżącego udzielona została informacja, dotycząca J.M.D. ze wskazaniem numeru aktu zgonu. W uzasadnieniu skarżący powtórzył treść uzasadnienia odwołania. Dodał, że argumentacja organu, iż skoro z aktu zgonu wynika, że J.M.D. został uznany za zmarłego w dacie wcześniejszej, to późniejsza decyzja wywłaszczeniowa nie mogła dotyczyć tej samej osoby jest niezasadna. Istniała bowiem techniczna możliwość wydania zarówno decyzji wywłaszczeniowej, jak i wcześniejszego aktu uznania J.M.D. za zmarłego, za życia tej osoby. Dalej zaakcentował, że nawet błędne uznanie przez Wydział Spraw Obywatelskich interesu prawnego skarżącego w uzyskaniu danych osobowych J.M.D. nie może negatywnie wpływać na interes skarżącego w tym postępowaniu. Strona skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji prawnych ewentualnych zaniedbań ze strony organu prowadzącego postępowanie administracyjne. W tym zakresie skarżący powołał się na zasadę zaufania i wskazał, że niedopuszczalne jest przerzucanie na stronę skutków błędów organu. Wojewoda W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne organów obu instancji, czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych. Przedmiotem dokonywanej przez Sąd administracyjny w niniejszej sprawie kontroli legalności były opisane wyżej decyzje Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. oraz Wojewody W. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowi art.83 ust.2 Pr.a.s.c. stanowiący, że odpisy aktów stanu cywilnego mogą być również wydane na wniosek osób innych niż wymienione w ust.1 (tj. osoby, której stan cywilny został w akcie stwierdzony, jej wstępnego, zstępnego, rodzeństwa, małżonka lub przedstawiciela ustawowego), które wykażą interes prawny. W świetle treści powyższego przepisu zasadnicze znaczenie dla niniejszego orzeczenia determinujące zasadność bądź bezzasadność skargi miało rozstrzygnięcie, czy skarżący posiadał interes prawny w rozumieniu art.83 ust.2 Pr.a.s.c. Przyjmuje się, że aby być stroną w postępowaniu administracyjnym wystarczy, że postępowanie dotyczy interesu prawnego danego podmiotu, nie musi być nawet naruszony ten interes.(tak wyrok NSA z dnia 16.08.2012r. o sygn. II OSK 832/11, LEX nr 1248472) Ustawa z dnia 29.09.1986r. – Prawo o aktach stanu cywilnego nie zawiera unormowania odnoszącego się do pojęcia strony w sprawach objętych tą ustawą, co oznacza, że ma tu zastosowanie przepis art. 28 Kpa. Niewątpliwie więc istnienie interesu prawnego skarżącego w tym przypadku należało oceniać na podstawie treści art.28 Kpa. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Postępowanie dotyczy interesu prawnego określonego podmiotu wówczas, gdy rozstrzygnięcie w sprawie oddziałuje na sytuację prawną tego podmiotu. Obowiązkiem organu jest zbadanie, czy taki interes strona wykazuje, czy też zainteresowanie sprawą wynika z interesu faktycznego, a nie interesu prawnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to znaczy, ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby lub żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art.28 kpa). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (wyrok NSA z dnia 27 września 1999r, sygn. akt IV 1258/98). Należy zatem stwierdzić, że interes prawny ma charakter materialnoprawny. Oparty jest on na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu prawnego (vide wyrok NSA z dnia 27 września 2001 roku, w sprawie o sygn. akt I SA 2326/00, opublikowany: LEX nr 54528). Pojęcie interesu prawnego może być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes ten musi być osobisty, własny, indywidualny i konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny. Musi zatem rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (vide: wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 1998 roku, w sprawie o sygn. akt IV SA 1106/97, opublikowany: LEX nr 43360; wyrok NSA z dnia 13 marca 2002 roku, w sprawie o sygn. akt IV SA 2085/98, opublikowany: LEX nr 55752). W rozpatrywanym przypadku Sąd nie podziela poglądu skarżącego, że skoro organy administracji nie kwestionują uprawnień skarżącego do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, to tym samym przyznały, iż istnieje interes prawny skarżącego w uzyskaniu odpisu aktu zgonu wskazanej we wniosku osoby. Mówiąc wprost jedno nie musi przesądzać drugiego. Sąd podziela pogląd skarżącego, że jako spadkobierca uczestnika postępowania wywłaszczeniowego ma on co do zasady interes prawny w uzyskaniu aktów stanu cywilnego osób będących uczestnikami tegoż postępowania w celu prowadzenia postępowania zmierzającego do unieważnienia decyzji wywłaszczeniowej. Dokumenty te mogą być bowiem niezbędne do wykazania następstwa prawnego po dotychczasowym uczestniku takiego postępowania, a w rezultacie do ustalenia kręgu uczestników postępowania zmierzającego do unieważnienia decyzji wywłaszczeniowej. Jednak wbrew twierdzeniu skarżącego ta konstatacja (co do zasady) nie oznacza, że organ jest zobligowany do wydania skarżącemu aktów stanu cywilnego każdej osoby, którą skarżący wskaże. Organ musi mieć bowiem pewność, że skarżący domaga się wydania aktu zgonu właściwej osoby, tzn. tej, która faktycznie była uczestnikiem postępowania wywłaszczeniowego, a tym samym, że skarżący ma interes prawny w wydaniu takiego dokumentu. Tak więc problem w niniejszej sprawie sprowadzał się do tego, czy J.M.D., syn M. i E. (tak wynika z aktu zgonu, k.50 akt adm.) oraz M.D. syn M. i E. (tak wynika z wniosku o udostępnienie danych na k.24 ak adm.) to ta sama osoba. Jedynie bowiem w razie zaistnienia takiej tożsamości istniały przesłanki do wydania żądanego przez skarżącego aktu zgonu. Wydanie wadliwego, tj. dotyczącego innej osoby niż uczestnik postępowania wywłaszczeniowego, aktu zgonu doprowadziłoby bowiem do wydania aktu stanu cywilnego osoby nie mającej związku z przedmiotowym postępowaniem wywłaszczeniowym. Interes prawny skarżącego obejmuje zaś jedynie żądanie wydania aktów stanu cywilnego osób będących uczestnikami wspomnianego postępowania wywłaszczeniowego lub postępowania zmierzającego do unieważnienia decyzji wywłaszczeniowej. Niewątpliwie słusznie organy wskazały, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego do uzyskania aktu zgonu J.M.D. tylko ze względu na zbieżność jednego z imion i nazwiska jest niewystarczające. Tym bardziej, że z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych nie wynika, by były to te same osoby. Wprawdzie w przypadku obydwu tych osób zbieżne jest jedno imię i nazwisko, a także imiona rodziców. Jednak ta zbieżność nie jest wystarczająca. Istnieje bowiem rozbieżność co do drugiego imienia. Skarżący nie wskazał daty i miejsca urodzenia M.D., tak więc nie wiadomo, czy te dane są zbieżne z datą i miejscem urodzenia J.M.D.. Ponadto skarżący wskazał, że M.D. był nie tylko adresatem decyzji wywłaszczeniowej, jak wynika z tejże decyzji wydanej w dniu [...].11.1953r., i współwłaścicielem nieruchomości. Skarżący w sporządzonym w lipcu 2012r. wniosku skierowanym do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta P. wskazał również, że M.D. był studentem chemii w 1953r. (k.24 akt administracyjnych) Tym samym nie mógł on być J.M.D., który został uznany za zmarłego w dniu [...].05.1946r., a najprawdopodobniej zginął w obozie w K. w 1940r. Skoro bowiem J.M.D. nie żył od 1946r., to choć mógł nadal figurować w niezaktualizowanej księdze wieczystej jako współwłaściciel nieruchomości, to nie mógł być uczestnikiem późniejszego postępowania wywłaszczeniowego, a tym bardziej nie mógł w 1953r. studiować chemii. Z powyższego należy wnioskować, że J.M.D. i M.D. to dwie różne osoby. Nie zasługuje na aprobatę pogląd skarżącego, że skoro Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta P. w odpowiedzi na wniosek skarżącego dotyczący udostępnienia danych M.D. wskazał akt zgonu J.M.D., to pomimo istnienia wyżej opisanych poważnych wątpliwości prowadzących do wniosku, że w/w nie są tożsamymi osobami, Urząd Stanu Cywilnego był zobligowany do wydania skarżącemu aktu zgonu J.M.D. Taki tok rozumowania prowadziłby do ewentualnego powielenia pomyłki jednego organu, przez kolejny organ administracji, a w konsekwencji do działań niezgodnych z prawem. Wydział Spraw Obywatelskich w oparciu o posiadaną bazę danych najprawdopodobniej podał skarżącemu informację dotyczącą aktu zgonu osoby najbardziej zbliżonej personaliami ze wskazanym we wniosku M.D. Jednak skoro z przyczyn wskazanych wyżej nie jest to osoba tożsama z J.M.D., to Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego nie miał uprawnienia do wydania skarżącemu odpisu aktu zgonu J.M.D. Zgodzić się należy z poglądem, że organ ewidencji ludności i Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego to odrębne organy, które dysponują odrębnymi bazami danych. Oczywistym jest, że organ I instancji opierał się na własnej bazie danych i na jej podstawie oceniał, czy skarżący posiada interes prawny w wydaniu aktu zgonu J.M.D. Analiza dokonana przez organy administracji zasadnie doprowadziła do wniosku, że skarżący nie posiada w tym zakresie interesu prawnego. Podkreślić także należy, że skarżący kilkakrotnie był wzywany przez organy administracji do wykazania, że wyżej wymienieni są tą samą osobą. Pomimo tego skarżący, mimo że reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, nie złożył żadnych dokumentów mogących rozwiać wątpliwości dotyczące tożsamości w/w osób. Nie domagał się również, by organ przeprowadzał jakiekolwiek dowody zmierzające do wykazania do tożsamości w/w osób. Wobec powyższego, organ I instancji zobligowany zgodnie z art.6 Kpa do działania na podstawie przepisów prawa dokonał prawidłowej wykładni art.83 ust.2 Pr.a.s.c. przyjmując - w oparciu o własną bazę danych, i uwzględniając brak reakcji skarżącego na wezwania do złożenia dokumentów wyjaśniających tożsamość J.M.D. - że J.M.D. nie był uczestnikiem w/w postępowania wywłaszczeniowego, a w konsekwencji, iż skarżący nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art.83 ust.2 Pr.a.s.c. Brak interesu prawnego skarżącego w świetle w/w przepisu w wydaniu aktu zgonu J.M.D., a także fakt, że skarżący nie był wobec J.M.D. żadną z osób określonych w art. 83 ust.1 Pr.a.s.c. skutkował przyjęciem przez Sąd orzekający, że skarżący nie był uprawniony do domagania się wydania odpisu aktu zgonu J.M.D. Tym samym kontrolowane decyzje organów administracji okazały się prawidłowe. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 Ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.