IV SA/Po 520/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy H. R. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wraz ze skargą skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego, który w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy został poszerzony do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i trójką dzieci, a ich jedyny dochód stanowi dochód z gospodarstwa rolnego wynoszący [...] zł. miesięcznie. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy jego majątek stanowi dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz samochód dostawczy [...] i samochód osobowy [...]. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że ubiegłoroczna susza spowodowała brak opłacalności produkcji w uprawach roślinnych, co wiąże się ze spadkiem dochodu z gospodarstwa rolnego. Zgodnie z wyjaśnieniami wnioskodawcy cały dochód jest przeznaczany na opłaty, środki produkcji , podatki, telefony, środki czystości, odzież, lekarstwa, wyżywienie i utrzymanie domu. We wniosku skarżący poinformował także, że posiada żadnych oszczędności, dzieł sztuki i kosztowności oraz udziałów w spółkach i obligacji. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 21 czerwca 2017r. (odebranym w dniu 26 czerwca 2017r.) wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącej i jego żony (w tym związanych z prowadzonym gospodarstwem rolnym), wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, wskazania rodzaju produkcji rolnej, jego skali oraz ilości zwierząt, oraz przedłożenia kopii decyzji przyznających dopłaty do produkcji rolnej za lata 2016 i 2017r. Jak wynika z akt sprawy wnioskodawca nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.– dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 P.p.s.a., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wyjaśnił w pełni sytuacji finansowej, gdyż wbrew wezwaniu nie przedłożył dokumentacji pozwalającej na ustalenie swej sytuacji finansowej, w tym nie przedłożył wyciągów bankowych i nie udokumentował faktycznych dochodów z prowadzonego gospodarstwa rolnego, w tym wysokości ewentualnych dopłat. Powyższe uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy. Brak rzeczywistej współpracy wnioskodawcy skutkować musiało zatem odmową przyznania tego prawa, gdyż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.