IV SA/Po 528/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi R.W., B.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę w całości Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Prezydent M. L. na podstawie art. 262 § 1 pkt. 2 i art. 264 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257; zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 152 Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz.U. 2017 r., poz. 459 ze zm.; zwanej dalej "k.c."): 1. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie [...]zł; 2. zobowiązał do uiszczenia należności z tytułu tych kosztów R. i B. W. w kwocie [...]zł, B. W. w kwocie [...]zł, R. i A. M. w kwocie [...]zł, 3. ustalił termin uiszczenia należności w terminie 7 dni od daty otrzymania postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte zostało na wniosek R. i B. W. w stosunku do nieruchomości stanowiącej ich własność oraz nieruchomości sąsiednich tj. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] arkusz mapy [...], stanowiącej własność małżeństwa R. i A. M., zapisanej w księdze wieczystej nr [...] w celu ustalenia przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenia tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenia odpowiednich dokumentów. Organ ustalił, że na koszty przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego składają się koszty wykonania geodezyjnych czynności technicznych, które nie należą do ustawowego obowiązku organu administracji publicznej i zostały zlecone odpłatnie uprawnionemu geodecie. Na poczet ustalonych należności strony postępowania nie uiściły żadnych kwot. Zdaniem organu strony powinny zostać obciążone kosztami w taki sposób, że za odcinek granicy pomiędzy poszczególnymi nieruchomościami wyrażonej w postaci linii prostej, której końce stanowią punkty graniczne, strony uiszczają należność po połowie. Wobec powyższego ustalono że kosztami rozgraniczenia pomiędzy nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] arkusz mapy [...], a nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] arkusz mapy [...], składającej się z jednego odcinka obciążono: - małżeństwo R. i B. W. w kwocie [...]zł zgodnie z posiadanym udziałem wynoszącym [...] części w prawie własności do nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencyjnym jako działka nr [...] ark. mapy [...] - B. W. w kwocie [...]zł zgodnie z posiadanym udziałem wynoszącym [...] części w prawie własności do nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencyjnym jako działka nr [...] ark. mapy [...] - małżeństwo R. i A. M. w kwocie [...]zł zgodnie z posiadanym prawem własności nieruchomości oznaczonej w operacie ewidencyjnym jako działka nr [...] ark. mapy 8, do wspólności ustawowej małżeńskiej. Zażalenie na ww. postanowienie złożyli [...] i B. W. zarzucając mu naruszenie art. 7, art. 9 i art. 11 k.p.a. polegające na braku wyjaśnienia w treści uzasadnienia postanowienia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego, co na te koszty się składa oraz jakie były koszty poszczególnych czynności dokonanych przez geodetę. Zażalenie na postanowienie Prezydenta [...] złożyli również R. M. i A. M. zaskarżając je w części dotyczącej pkt 2 i 3 i wnosząc o jego zmianę w ten sposób, że ustalonymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego zostanie w całości obciążony wnioskodawca tj. R. W., ewentualnie R. i B. W.. Zarzucili postanowieniu naruszenie art. 262 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 264 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez obciążenie stron kosztami postępowania proporcjonalnie tj. po połowie pomimo, że kosztami tymi należało zgodnie z tymi przepisami obciążyć w całości stronę wnioskującą o jego wszczęcie. Koszty te wyniknęły wyłącznie z winy wnioskodawcy, zostały poniesione wyłącznie w interesie wnioskodawczyni Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] Kolegium nie podzieliło argumentacji R. i A. M., iż w sytuacji gdy wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego następuje na wniosek podmiotu, który kwestionuje przebieg granicy, a właściciele nieruchomości sąsiadującej nie kwestionują jej przebiegu, to postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone jest w istocie wyłącznie w interesie wnioskodawcy. Zdaniem Kolegium udział w postępowaniu rozgraniczeniowym w charakterze stron, którymi są właściciele rozgraniczanych nieruchomości oznacza, że postępowanie to dotyczy interesu prawnego każdej ze stron. Powołując się na uchwałę NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 Kolegium wskazało, że koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymania stałych znaków granicznych właściciele tych nieruchomości ponoszą po połowie. Decyzja w sprawie rozgraniczenia dotyczy interesu prawnego wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej, który nie składał wniosku o rozgraniczenie i nie kwestionował przebiegu granicy. Dalej Kolegium wskazało, że koszty postępowania rozgraniczeniowego nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących to postępowanie, a są ponoszone w interesie właścicieli gruntów sąsiadujących. Jako, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają wszystkich uczestników postępowania, a nie tylko wnioskodawcę Kolegium zauważyło, że organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż na koszty przedmiotowego postępowania rozgraniczeniowego składają się koszty wykonania geodezyjnych czynności technicznych przez uprawnionego geodetę. Rodzaj tych czynności wynika jednoznacznie z rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. z 1999 r. Nr 45 poz. 453 ) a także decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] w sprawie rozgraniczenia działki nr [...] i działki nr [...]. Są to koszty związane z pracami przygotowawczymi uprawnionego geodety - zgłoszenie pracy geodezyjnej w ośrodku dokumentacji, czas pracy związany z przeprowadzeniem analizy informacji zawartych w dokumentach uzyskanych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego z ewidencji gruntów i budynków, sporządzenie szkiców, czynności przygotowawcze do rozpoczęcia ustalania granicy, wezwania dla stron do stawienia się na gruncie, czas pracy związany z dokonaniem rozgraniczenia nieruchomości, czas pracy związany z opracowaniem dokumentacji rozgraniczeniowej i dokumentacji technicznej i przekazaniem jej do Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej. W aktach sprawy znajduje się umowa nr [...] z dnia [...] października 2017 r. o wykonanie "prac geodezyjnych" - czynności technicznych związanych z rozgraniczeniem nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] arkusz mapy [...] z gruntem sąsiednim tj. nieruchomością oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr [...] arkusz mapy [...], a także dostarczenie do Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Urzędu Miasta L. dokumentacji geodezyjnej będącej rezultatem wykonanych prac, potwierdzonej przyjęciem do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Łączny koszt przeprowadzenia czynności wyniósł zgodnie z umową z firmą [...] wraz z podatkiem VAT [...] zł. Była to najniższa kwota na jaką wyceniono przedmiotowe roboty geodezyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. W. i B. W. zarzucili postanowieniu Kolegium naruszenie: - art. 7, art. 9 i art. 11 k.p.a. polegające na braku wyjaśnienia w treści uzasadnienia opinii, skąd wzięły się koszty postępowania rozgraniczeniowego w wysokości [...] zł, co na te koszty się składa, ile one wyszły dla poszczególnych składników tejże kwoty - art. 9 k.p.a. i art. 11 k.p.a. polegające na braku ujawnienia w aktach sprawy - w formie pisemnej - informacji publicznej, dotyczącej przebiegu rzekomej procedury wyboru firmy geodezyjnej, z którą Miasto L. zawarło w sprawie umowę z dnia [...] października 2017 r. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Zdaniem Skarżących organ nie uzasadnił wysokości kosztów postępowania, poza samym powołaniem się na umowę z dnia [...] października 2017 r. W aktach sprawy brak jest dokumentacji sporządzonej w związku z procedurą przetargową, którą rzekomo przeprowadził organ I instancji. Brak jest też informacji, w jaki sposób ta informacja została uzyskana przez organ II instancji. W aktach sprawy brak jest choćby kopii akt postępowania przetargowego, o którym mowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, stanowiącego podstawę wyboru geodety. Strona nie mogła uzyskać informacji, że właśnie ta firma, wybrana przez organ I instancji, rzeczywiście zaproponowała najniższą cenę. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone postanowienie dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły art. 264 § 1 k.p.a. w związku z art. 263 § 1 i art. 262 § 1 k.p.a., które określają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę, a organ administracji publicznej. Jak wynika z tych przepisów stronę obciążają te koszty, które wynikają albo z jej winy (art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a.), albo też zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.). Rozgraniczanie nieruchomości unormowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2101), obejmuje co do zasady, dwa stadia postępowania: administracyjne i sądowe (art. 29-39). Instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, tj. w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Dlatego też w jednym jak i drugim postępowaniu tak organ administracji publicznej, jak i sąd powszechny obowiązany jest stosować te same zasady. W uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie , która wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Art. 152 k.c. stanowi podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia o kosztach rozgraniczenia, także w przypadku, gdy rozgraniczenie następuje w postępowaniu przed organem administracji publicznej. W postępowaniu administracyjnym będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Wykładnia gramatyczna tego przepisu skłania do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony), a organ administracyjny. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. W rozpoznawanej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek R. i B. W. i zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] stycznia 2018 r. zatwierdzającej ustaloną na podstawie istniejących dokumentów granice między nieruchomością położoną w L. przy ul. [...] oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka na [...] arkusz mapy [...] stanowiącą współwłasność R. i B. W. (w części ˝) oraz B. W. (w części ˝), a także działka [...] arkusz mapy [...] stanowiącej własność R. i A. M.. Oznacza to, że organ był uprawniony do wydania postanowienia o zobowiązaniu do uiszczenia należności z tytułu kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Organ prawidłowo zobowiązał właścicieli rozgraniczanych nieruchomości do poniesienia kosztów postępowania po połowie, przy czym w przypadku działki nr [...] koszty te rozdzielił w stosunku do jej współwłaścicieli odpowiednio do posiadanych udziałów. Z akt sprawy wynika, że koszty postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione przez organ w interesie strony, a nie wynikały z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie obejmowały koszty wykonania prac geodezyjnych przez geodetę, tj. czynności technicznych związanych z rozgraniczeniem nieruchomości, dostarczenie do Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Urzędu miasta L. dokumentacji geodezyjnej będącej rezultatem wykonanych prac, potwierdzonej przyjęciem do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a także wykonanie czynności określonych w art. 34 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W umowie zawartej między Miastem L. , a "[...]" wynika, iż wynagrodzenie geodety za wykonanie ww. prac ustalone zostało na kwotę [...]zł. Tym samym jako niezasadne należy ocenić zarzuty podniesione w skardze, jakoby organ nie wyjaśnił skąd wzięły się koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano bowiem, jakie koszty zostały poniesione przez organ w związku z prowadzonym postępowaniem rozgraniczeniowym, z czego ta kwota wynikała oraz jakie prace zostały wykonane. Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktyczne znajdują potwierdzenie w aktach sprawy. Jako niezasadny należy ocenić również podniesiony w skardze zarzut dotyczący braku ujawnienia w aktach sprawy dokumentacji dotyczącej przebiegu procedury wyboru firmy geodezyjnej zakończonej podpisaniem umowy z dnia [...] października 2017 r. W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby żądać od organu utrwalenia w aktach sprawy wszelkiej dokumentacji związaną z wyborem wykonawcy usług. Zarzut taki mógłby okazać się skuteczny jedynie w sytuacji uprawdopodobnienia, że ustalona kwota wynagrodzenia geodety została ustalona w sposób nieprawidłowy, odbiegający od cen rynkowych, czego Skarżący w niniejszej sprawie nie uczynili. Z powyżej wskazanych powodów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) orzekł jak w sentencji.