IV SA/Po 528/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-09-28
Skład orzekający: Izabela Bąk-Marciniak, Monika Świerczak, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił datę początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ignorując wybór świadczenia dokonany przez stronę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej nieprawidłowo ustalił datę początkową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ignorując wybór świadczenia dokonany przez stronę. Zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, osobie uprawnionej przysługuje prawo wyboru jednego z tych świadczeń. Organ powinien umożliwić stronie skorzystanie z tego prawa, a nie traktować jej oświadczenia jako "jedynie hipotetycznego".Stan faktyczny
Skarżąca M. S. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Po kilku odmownych decyzjach organu I instancji i uchyleniach przez SKO, ostatecznie SKO uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne, jednakże z datą początkową ustaloną przez organ, która nie odpowiadała wyborowi dokonanemu przez skarżącą. Skarżąca zaskarżyła decyzję SKO w części dotyczącej daty początkowej, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku, kiedy to zadeklarowała wybór świadczenia pielęgnacyjnego zamiast specjalnego zasiłku opiekuńczego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części dotyczącej początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla decyzję w części tj. pkt 2 w zakresie początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tj. " od [...] listopada 2019 r." ; 2. zasądza na rzecz skarżącej M. S. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę [...]zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) działając na podstawie m.in. art. 17 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r., poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r.), decyzją z [...] marca 2021r., [...], uchyliło decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta P. (dalej: Prezydent) z [...] grudnia 2020r., [...], odmawiającą M. S. (dalej: Skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad D. S. (dalej: Matka), ustaliło dla Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną Matką w wysokości [...] zł miesięcznie od [...] listopada 2019r. do [...] grudnia 2019r., [...] zł miesięcznie od [...] stycznia 2020r. do [...] grudnia 2020r. i [...] zł miesięcznie od [...] stycznia 2021r., a także zobowiązało Prezydenta do wypłaty ww. świadczenia w trybie i terminie przyjętym przez organ I instancji z uwzględnieniem zmian wysokości świadczenia w przyszłości.
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał następujące okoliczności.
Wnioskiem z dnia [...].03.2019 r. (data złożenia) Skarżąca zwróciła się do Poznańskiego Centrum Świadczeń o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad Matką. Do wniosku załączono kopię wyroku Sądu Rejonowego z [...] grudnia 2017 r., zmieniającego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie W. z [...] czerwca 2017 r. i poprzedzające je orzeczenie z [...] marca 2017 r. w ten sposób, że Matka została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności od [...] lutego 2017 r. na stałe. Nadto Sąd orzekł, że Matka wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Prezydent decyzją z [...] maja 2019 r., nr [...], odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad Matką wskazując, że znaczny stopień niepełnosprawności Matki datuje się od czasu gdy miała [...] lat. Wskutek rozpatrzenia odwołania, SKO decyzją [...] stycznia 2020 r., nr [...], uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazało, że w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niekonstytucyjny w zakresie w jakim dyskryminuje opiekunów osób dorosłych, których niepełnosprawność powstała w wieku dorosłym. Nadto organ I instancji nie podjął kroków w celu uchylenia własnej decyzji, na mocy której przyznał Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad Matką, a świadczenie to nie powinno być kumulowane z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego.
Prezydent decyzją z [...].04.2020 r., nr [...], uchylił wcześniejszą decyzję o przyznaniu Skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego w kwocie [...]zł z tytułu opieki nad Matką.
Decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...], Prezydent ponownie odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad Matką. Ponownie wskazał, że niepełnosprawność powstała w [...] roku życia, zatem zgodnie z art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ponadto nie nastąpi kumulacja świadczeń, gdyż od [...] lutego 2020 r. nie ma już uprawnienia do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzja ta została uchylona decyzją SKO z [...] listopada 2020 r., nr [...]
Pismem z dnia [...].11.2020 r. Prezydent wezwał pełnomocnika Skarżącej do wyjaśnienia, czy zrezygnowała ona z zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W oświadczeniu z [...].12.2020 r. Skarżąca wskazała, że jej ostatnie zatrudnienie miało miejsce w 2013 r., w tym czasie łączyła życie zawodowe z opieką nad Matką, która choruje od wielu lat. W 2013 r. zaczęła chorować, co poskutkowało rozwiązaniem stosunku pracy przez pracodawcę. W tym okresie cały czas sprawowała opiekę nad Matką. Czynności, które wykonuje podczas opieki nad Matką są na tyle absorbujące, że nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasu pracy.
Prezydent decyzją z [...] grudnia 2020 r., nr [...], ponownie odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolejny raz organ podał, że niepełnosprawność powstała w [...] roku życia i odniósł się do art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Nadto wskazał, że Skarżąca ostatni raz była zatrudniona w 2013 r., a niepełnosprawność osoby wymagającej opieki (Matki) datuje się od 2017 r., zatem trudno mówić o rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki.
W odwołaniu od powyższej decyzji reprezentujący Skarżącą adwokat skarżącej wywodził, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niekonstytucyjny w świetle wyroku TK z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.
SKO decyzją z [...] marca 2021r., wskazaną we wstępie, uchyliło zaskarżoną decyzję, ustaliło dla Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony z określeniem jego wysokości odpowiednio od [...] listopada 2019r. do [...] grudnia 2019r., od [...] stycznia 2020r. do [...] grudnia 2020r. i od [...] stycznia 2021r., a także zobowiązało Prezydenta do wypłaty ww. świadczenia.
Uzasadniając rozstrzygnięcie przytoczyło art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., stan faktyczny oraz orzecznictwo odnośnie art. 17 ust. 1b u.ś.r. stwierdzając, że uprawnienie Skarżącej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlega ograniczeniom wynikającym z niekonstytucyjnego zapisu art. 17 ust. 1b u.ś.r. i organ winien merytorycznie rozpoznać wniosek Skarżącej. Fakt sprawowania opieki i jej kompleksowy zakres zostały wykazane w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w związku z ubieganiem się przez Skarżącą o specjalny zasiłek opiekuńczy. Nadto do wniosku załączono oświadczenie, w którym Skarżąca szczegółowo opisała czynności wykonywane w ramach opieki nad Matką. Ustalono, że Skarżąca od [...] roku życia do dnia [...].10.2019r. była zatrudniona łącznie przez [...] lat. Dnia [...].12.2020 r. oświadczyła, że zakończyła zatrudnienie w 2013 r., gdyż ze względów zdrowotnych nie była w stanie łączyć pracy zawodowej z opieką nad niepełnosprawną Matką. Ponadto wbrew ustaleniom organu I instancji, a zgodnie z orzeczeniami lekarza orzecznika ZUS i Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Nie ma podstaw, aby kwestionować tezy Skarżącej, że po rozwiązaniu stosunku pracy nie była w stanie podjąć od 2013 r. nowego zatrudnienia z uwagi na opiekę nad Matką. W sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego: zrezygnowała ona z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej, sprawuje całodobową opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma własnego orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności i ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec matki wymagającej opieki; jednocześnie nie występują przesłanki negatywne. Odwołując się do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r. SKO zaznaczyło, że Skarżącej z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką Prezydent przyznał decyzją z [...].10.2018 r. specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od [...].11.2018 r. do [...].10.2019 r. w kwocie [...]zł miesięcznie i decyzja ta nie została uchylona. Natomiast na wniosek Skarżącej z [...].02.2020r. Prezydent decyzją z [...].04.2020 r., nr [...], uchylił w całości własną decyzję z [...].11.2019 r., nr [...], przyznającą Jej specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od [...].11.2019 r. do [...].10.2020 r. w kwocie [...]zł miesięcznie. Uchylenie nastąpiło ze skutkiem od [...].11.2019 r. a wypłatę zasiłku zablokowano. Następnie SKO wskazało, że Skarżąca nie wystąpiła o bezwarunkowe uchylenie decyzji z [...].10.2018 r., nr [...], lecz w oświadczeniu z [...].03.2019 r. podała, że z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego tą decyzją. We wniosku z [...].03.2019 r. Skarżąca wniosła o uchylenie ww. decyzji z [...].10.2018r. z dniem wydania decyzji przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne. Odnosząc się do orzecznictwa zapadłego na kanwie art. 27 ust. 5 u.ś.r. organ odwoławczy wskazał, że konieczne jest wyraźne, a nie hipotetyczne zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia, a Skarżąca poprzestała na hipotetycznym stwierdzeniu, że zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego ustalonego na okres od [...].11.2018 r. do [...].10.2019 r., jeśli otrzyma prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, zatem w okresie do końca października 2019 r. dokonała wyboru świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, który pobierała także we wcześniejszych okresach zasiłkowych. Nie wystąpiła także o odprowadzanie przez Prezydenta składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] marca 2019 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a nadto zasądzenie kosztów. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.:
. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,
. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce
W uzasadnieniu pełnomocnik przytoczył art. 17 ust. 1 u.ś.r. i stwierdził, że nie można zgodzić się z zapatrywaniami organu II instancji co do ustalenia okresu za jaki Skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia, zatem dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 u.ś.r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji SKO z [...] marca 2021r., oraz, na mocy art. 135 P.p.s.a., decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] grudnia 2020r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę obu ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111; dalej: u.ś.r.), przy czym w decyzji II instancji na czele z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 pkt 2-3 u.ś.r.
W myśl art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Jednakże jak stanowi art. 27 ust. 5 pkt 2-3 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Należy zatem wskazać, że w orzecznictwie zaznacza się, że negatywną przesłankę 17 ust. 5 u.ś.r. należy rozpatrywać w świetle ogólnej zasady wyrażonej w art. 27 ust. 5 ustawy. W konsekwencji zasadne jest twierdzenie, że w obecnych realiach pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi otrzymującemu świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. Sytuacja osób, których istotną cechą wspólną jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny została zróżnicowana w ten sposób, że tych którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1a u.ś.r. ustawodawca pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, a tym którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 tej ustawy pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne i wreszcie przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Po 662/19 – wszystkie orzeczenia za CBOSA).
Ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy sprowadza się do tego, aby uniemożliwić osobom uprawnionym równoczesne pobieranie świadczeń - specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, których istotą jest rekompensata opiekunowi utraty dochodów w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Przepis ten należy, interpretować w taki sposób, że nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej opisanych w nim świadczeń, natomiast stronie przysługuje prawo wyboru, z którego z nich chce skorzystać. Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie i w tym znaczeniu ustalenie prawa do jednego z wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1b świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełniania określonych przepisami warunków do ubiegania się o przyznanie innego świadczenia. Warunkiem jednak jego wypłaty winna być rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia w dacie przyznania wnioskowanego świadczenia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 października 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 607/19).
Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie istotnie wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Aby wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zagwarantować stronie, to nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 wskazanej ustawy, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Organ powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawy prawo wyboru świadczenia. Dopuszczalne jest jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. Kwestia wyboru świadczenia, a tym samym i rezygnacji z zasiłku dla opiekuna, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 5 marca 2021 r., II SA/Gl 1391/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 12 sierpnia 2021 r., II SA/Op 324/21).
Jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z 18 lutego 2021r., III SA/Gd 17/21, skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić żadnych przeszkód w uzyskaniu przez stronę świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, winien przedsięwziąć takie czynności, by strona mogła z prawa wyboru skorzystać, również w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona składa w okresie, na który przyznano jej uprzednio prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Organy obowiązane są poszukiwać rozwiązań proceduralnych gwarantujących stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo wyboru świadczenia. Możliwe jest np. jednoczesne (tego samego dnia) uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Najistotniejszą kwestią powinno być jedynie takie załatwienie sprawy, aby zagwarantować stronie wybór świadczenia i jednocześnie nie pozbawić jej należnego wsparcia z tytułu rezygnacji albo niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki. Po stronie organu leży zaś podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do różnych świadczeń nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z nich.
Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie także w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – zob. m.in. wyroki NSA z 10 grudnia 2019r., I OSK 200/19, z 16 kwietnia 2020r., I OSK 1192/19, z 18 stycznia 2021r., I OSK 2122/20.
W niniejszej sprawie, jak wskazał sam organ, we wniosku z [...].03.2019r. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z [...].10.2018r., przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od [...].11.2018 r. do [...].10.2019 r. w kwocie [...]zł miesięcznie, z dniem wydania decyzji przyznającej jej świadczenie pielęgnacyjne. Wybór taki został jednak przez organy zignorowany, jako "jedynie hipotetyczny".
Z powyższych względów Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. od [...] listopada 2019r., podczas gdy Skarżąca dokonała wyboru świadczenia [...] marca 2019r. (pkt 1 sentencji).
Ponownie rozpoznając sprawę Organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania.
Marginalnie Sąd wskazuje, że organ odwoławczy zasadnie stwierdził, że w niniejszej sprawie organ I instancji nie był uprawniony do odmówienia Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jak wskazał NSA w wyroku z 05 grudnia 2017r. I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia [...] października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. O kosztach (pkt 2 sentencji) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego skarżącą adwokata, ustalone zgodnie z §14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło