IV SA/Po 53/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz – Frymus WSA Bożena Popowska Protokolant st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 maja 2009 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 17 października 2008 r. , nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile decyzją nr [...] z 26 maja 2008r. uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną nr [...] dnia 26 maja 2008r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pile działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Piły, decyzją nr [...] z 10 września 2008r. odmówił przyznania T. F. świadczeń pomocy społecznej w postaci zasiłku na zakup żywności. powołując się na art. 8 ust. 1, 11 i 12, oraz art. 39, art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 64, poz. 593 ze zm., dalej: u.p.s.). Organ I instancji ustalił, że w trakcie przeprowadzanego wywiadu środowiskowego skarżący nie poinformował o fakcie podziału majątku wspólnego jego i jego byłej żony. Postanowieniem Sąd Rejonowego w Pile z 9 listopada 2006r. w sprawie sygn. akt I Ns [...] orzeczono o podziale majątku wspólnego J. F. i T. F. w ten sposób, że J. F. przyznano na wyłączność prawa i rzeczy wspólne, z obowiązkiem spłaty na rzecz T. F. 40.000 zł. Wskazana kwota miała być płata w dwóch ratach – 8000 zł w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia, a pozostałe 32.000 zł w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne z dniem 29 czerwca 2007r. Skarżący nie informował o tych okolicznościach w przeprowadzanym z nim wywiadzie środowiskowym, a podczas przesłuchania w dniu 12 sierpnia 2008r. podniósł, że dochodu tego nie wykazał, bo uznał że po dokonaniu rozliczeń już go nie posiadał. Organ pomimo potwierdzenia faktu spłaty 40.000 zł przez samego skarżącego, wobec braku dowodu wpłaty 1.208,78 zł, przyjął, że uzyskał on kwotę 38.791, 22 zł. Biorąc pod uwagę wysokość renty inwalidzkiej i proporcjonalne kwoty spłat z tytułu podziału majątku wspólnego, pomniejszonych o należności alimentacyjne, przyjęto że dochód skarżącego w marcu 2008r. wyniósł 3.115,94 zł. Z tego względu uznano, że przekroczone zostało ustawowe kryterium dochodowe uprawniającego przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołując się od powyższej decyzji skarżący podniósł, że organ błędnie obliczył jego dochód, albowiem była żona J. F. potrąciła kwoty spłat z przysługującymi jej wierzytelnościami i w rezultacie nie otrzymał on sum wskazanych w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że samochód Mercedes 124 jest własnością jego ojca, a skarżący opłaca jedynie ubezpieczenie z racji przysługujących mu zniżek. Decyzją nr [...] z 17 października 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy stwierdził, że dochód uzyskany przez skarżącego przekroczył zarówno kryterium określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. tj. kwotę 477 zł, jak i kryterium wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. z 2005r., nr 267, poz. 2259 ze zm., dalej: ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący podtrzymał argumenty podniesione wcześniej w odwołaniu, podnosząc że organy błędnie oceniły przedstawione przez niego dowody na okoliczność spłaty zadłużenia. Zdaniem skarżącego kwoty otrzymane od jego byłej żony jako spłaty z tytułu podziału majątku wspólnego, przeznaczane były na pokrycie zobowiązań, poza tym połowy z kwoty 40.000 zł nigdy nie otrzymał. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na okoliczności ustalone w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s. stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości; jak również zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Z przepisów art. 3 ust. 3 u.p.s. i art. 3 ust. 4 u.p.s. wynika ponadto, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Oprócz powyższych ramowych założeń polityki pomocy społecznej, art. 8 u.p.s. doprecyzowuje warunki od których uzależnione jest przyznanie świadczeń pieniężnych, wprowadzając kryterium dochodowe. W przypadku dotyczącym skarżącego będącego osobą samotnie gospodarującą, kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynosi 477 zł miesięcznie. Oznacza to, że pomoc w postaci świadczenia pieniężnego może zostać przyznana tylko osobie, której dochód nie przekracza tej kwoty. Istotą niniejszej sprawy jest ustalenie znaczenia pojęcia dochód na gruncie ustawy o pomocy społecznej. Dla prawidłowego obliczenia dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej, koniecznym jest odniesienie się do pozostałych przepisów art. 8 u.p.s. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z powyższego wynika, że zamierzeniem ustawodawcy było, aby przez dochód rozumieć wszelkie przysporzenia majątkowe, niezależnie od źródła i podstawy ich uzyskania. Należy zatem przyjąć, że również ich rozdysponowanie przez osobę zainteresowaną nie ma znaczenia dla obliczenia wysokości dochodu. W ocenie Sądu dla uznania, że dane kwoty stanowią dochód osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, nie ma znaczenia to czy rzeczywiście pozostaną one w majątku tej osoby, czy przeznaczy je ona na regulację swoich zobowiązań. Z tego względu jako dochód rozumieć należy również pożyczki uzyskane przez skarżącego, mimo że z charakteru tego zobowiązania wynika obowiązek zwrotu pożyczkodawcy uzyskanych w ten sposób środków. Powołany przepis art. 8 ust. 3 u.p.s. wśród kwot, o jakie należy pomniejszyć dochód, wymienia jedynie składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne, alimenty ponoszone na rzecz innych osób oraz obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wśród odliczeń tych nie wskazano ani potrąceń wynikających ze stosunków cywilnoprawnych, ani innych zdarzeń prawnych powodujących faktyczne uszczuplenie kwot uzyskanych przez skarżącego. Powyższe rozważania dotyczące obliczania dochodu mają jednak istotne ograniczenie – odnoszą się wyłącznie do miesiąca poprzedzającego miesiąc w którym złożono wniosek, a więc do marca 2008r. Doliczenie kwot spłat wynikających z prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Pile z dnia 9 listopada 2006r. w sprawie I Ns [...] o podziale majątku z dnia, było możliwe zgodnie z art. 8 ust. 11 u.p.s. Przepis ten stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organy w oparciu o tę regulację prawidłowo uwzględniły przy obliczaniu dochodu sumy stanowiące po 1/12 kwot wpłaconych przez byłą małżonkę skarżącego w styczniu 2008r. Przy czym podkreślić należy, że organy dokonały również odliczeń sum przeznaczonych na spłatę alimentów, stosując się prawidłowo do dyspozycji art. 8 ust. 3 u.p.s. Sąd wskazuje, że ze względu na przeznaczenie wnioskowanego świadczenia - pomoc na żywność – zasadne było odniesienie się przez organy obu instancji do ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania. Program pomocy w zakresie dożywiania obejmuje zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c również osoby i rodziny znajdujących się w sytuacjach o których mowa w art. 7 u.p.s. Przy czym art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w zakresie dożywiania stanowi, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 u.p.s. Skoro organy ustaliły, że skarżący nie spełnia kryterium dochodowego określonego w przepisach ustawy o pomocy społecznej, to koniecznym było odniesienie się do wyższego kryterium przyjętego w ustawie o pomocy państwa w zakresie dożywiania. Prawidłowo jednak wyliczono, że dochód uzyskany przez skarżącego przekracza również i to podwyższone kryterium. Rozstrzygając w granicach niniejszej sprawy, Sąd wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie znalazł podstaw do wzruszenia ani zaskarżonej decyzji, ani decyzji jej poprzedzającej. Mając na uwadze rozważania przytoczone powyżej, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus jf