IV SA/Po 531/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M.S. na czynność Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. uchyla zaskarżoną czynność Prezydenta Miasta K. i stwierdza, że skarżącemu M.S. przysługuje uprawnienie do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu wydaną dla samochodu Volkswagen Golf 1.9D nr rej. [...] pobraną ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. nr 108 poz. 908 ze zm.) 2. zasądza od Prezydenta Miasta K. na rzecz skarżącego M.S. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/P.Miładowski M.S. w dniu 19 sierpnia 2008r. złożył do Prezydenta Miasta K. wniosek o zwrot kwoty 470 z opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu w związku z rejestracją samochodu Volkswagen Golf o nr rej. [...]. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] września 2008r. Nr [...] odmówił zwrotu opłaty. Od tej decyzji M.S. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które decyzją z dnia [...] listopada 2008r. Nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji ze wskazaniem, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008r. sygn. akt I OPS 3/07 skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. nr 137, poz. 1310 ze zm. – dalej rozporządzenie) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa). W związku z powyższym Prezydent Miasta K. pismem z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] odmówił M.S. zwrotu opłaty za kartę pojazdu pouczając jednocześnie o możliwości wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem Prezydenta Miasta K. w terminie 30 dni od dnia doręczenia pisma. M.S. kwestionując stanowisko wyrażone w powyższym piśmie złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który z uwagi na jej niedopuszczalność (brak wezwania Prezydenta Miasta K. do usunięcia naruszenia prawa), działając na podstawie art. 58 §1 pkt 6 i §3 ppsa odrzucił skargę. Na marginesie Sąd wskazał, że M.S. został błędnie pouczony o trybie zaskarżenia czynności Prezydenta Miasta K. z dnia [...] listopada 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. W zaistniałej sytuacji, Sąd pouczył Skarżącego o prawie i trybie złożenia na podstawie art. 58 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. M.S. pismem z dnia [..] marca 2009r. wezwał Prezydenta Miasta K. do usunięcia naruszenia prawa i podniósł, że wysokość opłaty za wystawienie karty pojazdu zakwestionował Trybunał Konstytucyjny, który uznał, iż opłata w pobranej wysokości jest niezgodna z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 217 Konstytucji. W powyższym piśmie skarżący sprecyzował również kwotę zwrotu i określił ją w wysokości 425 zł. Do powyższego wezwania M.S. załączył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, który rozpatrzony został odmownie w postanowieniu Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2009r. nr [...]. Powyższe postanowienie na skutek wniesionego zażalenia zostało uchylone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2009r. nr [...], w którym przywrócono skarżącemu termin do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W związku z powyższym Prezydent Miasta K. pismem z dnia [...] maja 2009r. Nr [...] odmówił M.S. zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu w związku z rejestracją samochodu Volkswagen Golf o nr rej. [...]. Organ wyjaśnił, że opłatę za wydaną kartę pojazdu pobrano na podstawie rozporządzenia wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz.U. z 2005r. nr 108, poz. 908 ze zm. – dalej u.p.r.d.). Rejestrując przedmiotowy pojazd zgodnie z powołanymi wyżej przepisami oraz §1 ust. 1 pkt 3 Instrukcji w sprawie rejestracji pojazdów stanowiącej załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 27.09.2003r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdów do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz.U. z 2007r. Nr 137, poz. 968) pobrano należną wówczas opłatę w wysokości 500 zł. M.S. kwestionując powyższą czynność Prezydenta Miasta K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze powtórzył argumentację przedstawioną we wniosku o zwrot opłaty, powołując się wprost na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r. sygn akt U 6/04, w którym Trybunał stwierdził niezgodność §1 ust. 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d. oraz art. 217 Konstytucji, bowiem określona w rozporządzeniu wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu nie uwzględnia wytycznych ustawowych do ustalania wysokości tej opłaty. Prezydent Miasta K. w odpowiedzi na skargę podtrzymał wyrażone wcześniej stanowisko, iż rejestracji należącego do M.S. samochodu marki Volkswagen Golf o nr rej. [...] sprowadzonego z państwa członkowskiego i zarejestrowanego po raz pierwszy w Polsce dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami, pobierając należne opłaty, w tym opłatę za wydanie karty pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Oceniając legalność zaskarżonej czynności wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Z treści powołanych przepisów wynika bowiem, iż sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego - bada z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji .Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ppsa). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż przedmiot niniejszej sprawy sprowadza się do oceny czynności Prezydenta Miasta K., w której odmówiono zwrotu zawyżonej opłaty za kartę pojazdu, pobranej na podstawie §1 ust. 1 rozporządzenia, uznanego następnie za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006r., sygn. akt U 6/04. W przedmiotowej sprawie dotyczącej zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu w związku z rejestracją w dniu [...] sierpnia 2005r. samochodu Volkswagen Golf o nr rej. [...], Sąd zobowiązany jest do merytorycznego wypowiedzenia się w kwestii oceny, czy wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, w którym utratę mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu §1 pkt 1 rozporządzenia wskazano na dzień 1 maja 2006r., mógł on stanowić podstawę do pobrania w dniu rejestracji opłaty za kartę pojazdu w wysokości 500 zł. Jak wynika z treści uzasadnienia wyroku, Trybunał stwierdził niezgodność §1 pkt 1 rozporządzenia z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 u.p.r.d., gdyż niezgodnie ze wskazanymi tam wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalono opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewidział. Dlatego też Trybunał uznał, że przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydawanie rozporządzeń w celu wykonania ustawy i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenia uprawnień ustawodawcy. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostające w związku z kosztami świadczonej usługi, Trybunał uznał za sprzeczne z art. 217 Konstytucji. Rozwiązanie takie oznacza uregulowanie przez organ wydający akt wykonawczy materii zastrzeżonej do regulacji ustawowej. Skoro, zatem przedmiotowa opłata pobrana została na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność zarówno z ustawą jak i z Konstytucją, to mimo że utrata mocy obowiązującej tego przepisu została odroczona do dnia 1 maja 2006r., stwierdzić należy, że był on niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania. Z mocy zaś art. 178 ust. 1 Konstytucji sąd może w toku rozpoznawania sprawy oceniać, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. Oznacza to, że gdy sąd orzekający stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej rangi niż ustawa może odmówić z tego powodu jego stosowania. Stanowisko takie prezentowane było przez sądy administracyjne (vide: uchwała NSA z dnia 30 października 2000r., sygn. OPK 13/00, pub. ONSA z 2001r., nr 2, poz. 63, z 15 grudnia 2000r., sygn. OPS 3/00, pub. ONSA z 2000r., nr 4, poz. 136, wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2006r., sygn. IOPS 4/05, niepub.). Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd niekonstytucyjności przepisu, w dacie jego stosowania przez organ, jest ustalenie, że poddana kontroli sądowej czynność wydana została bez podstawy prawnej. Sąd rozpatrując niniejszą sprawę miał również na uwadze sprzeczność kwestionowanej regulacji z art. 90 TWE. W dniu 16 kwietnia 2003r. Polska podpisała z Państwami Członkowskim Unii Europejskiej Traktat o przystąpieniu do Unii Europejskiej (DZ.U nr 90, poz. 864). Od dnia 1 maja 2004r. normy prawa wspólnotowego stały się częścią polskiego porządku prawnego. Zgodnie z powyższymi uregulowaniami pierwszeństwo przed przepisami zawartymi w krajowym systemie prawa ma prawo wspólnotowe w tym art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Z treści tego przepisu wynika, że Państwa członkowskie nie nakładają bezpośrednio lub pośrednio na towary z Państw Członkowskich jakichkolwiek podatków wewnętrznych wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne towary krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Europejski Trybunał Sprawiedliwości w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2007r. w trybie prejudycjalnym w sprawie C-134/07 Piotr Kawala v. Gmina Miasta Jaworzna orzekł, że sporna opłata objęta jest zakazem z art. 90 akapit 1 TWE, co należy interpretować w ten sposób, że przepis ten sprzeciwia się opłacie takiej, jak przewidziana w §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r., która to opłata jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeżeli jest on tam już zarejestrowany. Z uwagi na to, że § 1 ust. 1 rozporządzenia wykracza poza obszar regulacji ustawowej oraz jest sprzeczny z art. 90 TWE zasadna jest odmowa zastosowania tej regulacji w niniejszej sprawie. Organ rejestracyjny rozpoznając ponownie wniosek skarżącego będzie zobowiązany nie zastosować w/w przepisu rozporządzenia, co oznacza, że będzie musiał ustalić kwotę nadpłaty przedmiotowej opłaty za kartę pojazdu, uwzględniając koszty i nakłady poczynione przez organ na jej wydanie. W powyższym zakresie pomocne mogą okazać się ustalenia poczynione przez Trybunał Konstytucyjny oraz wyjaśnienia przytoczone w ramach sprawy przez Ministerstwo Infrastruktury, a zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 stycznia 2006r. Sad zauważa również, iż organ naruszył przepisy postępowania nie pouczając Skarżącego o ewentualnej drodze zaskarżenia pisma Prezydenta z dnia [...].05.2009r. do tutejszego Sądu. Pozostaje to w sprzeczności z zasadą informowania stron zawartą w art. 9 kpa. Z tych przyczyn na mocy art. 146 §1 i 2 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. /-/ I. Kucznerowicz /-/ B. Popowska /-/ P. Miładowski JH