IV SA/Po 533/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosków A.S. i I.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] marca 2013r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu A.S. i I.S. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 500 zł., złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych w formularzach wniosków o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz córką. W uzasadnieniu skarżący wskazali na fakt, iż źródłem ich utrzymania jest wynagrodzenie za pracę I.S. wynoszące [...] zł. oraz przychód z działalności gospodarczej prowadzonej przez A.S. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosków wnioskodawcy podali, iż posiadają dom o pow. [...] m2. zamieszkiwany wraz z rodzicami A.S. i niepełnosprawną ciotką. Opisując swą sytuację finansową skarżący podali, iż ponoszą również koszty studiów córki. Do wniosku skarżący załączyli zaświadczenie o zarobkach I.S. wraz z jego zeznaniami PIT 37 za lata 2011 i 2012, wyciąg z konta firmowego A.S. wraz z zeznaniami podatkowymi PIT 28 za lata 2011 i 2012r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 lipca 2013r. przyznał wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu stwierdzono, że wnioskodawców nie można uznać za osoby, które nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że skarżący uzyskują stały dochód, na który składa się dochód skarżącego uzyskiwany z zatrudnienia na ½ etatu w kwocie [...] zł. brutto oraz przychód z działalności gospodarczej skarżącej w kwocie [...] zł. Kwota uzyskiwanego dochodu pozwala na zgromadzenie środków koniecznych do opłacenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do solidarnego wpisu sądowego wynoszącego 500 zł. Deklarowany dochód przy uwzględnieniu konieczności ponoszenia kosztów bieżącego utrzymania, w ocenie referendarza pozwolił jednak uznać skarżących za osoby spełniające przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. A.S. i I.S. wnieśli sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych z powodu trudnej sytuacji finansowej. W uzasadnieniu wskazano, iż we wcześniejszych dokumentach nie uwzględniono wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Deklarowana kwota [...] zł jest przychodem, z którego A.S. opłaca ZUS w kwocie [...] zł, prąd ok [...] zł, oraz zakup towaru, który w miesiącu marcu wyniósł [...] zł., w miesiącu kwietniu [...] zł a w maju [...] zł. Wnioskodawcy wskazali, że od dłuższego czasu odczuwają skutki kryzysu na rynku, w związku z czym wydatki poniesione z tytułu kosztów sądowych uniemożliwiły by systematyczne zaopatrzenie sklepu w towar. Wnioskodawcy nadmienili również, że w ostatnich miesiącach borykają się z problemami zdrowotnymi (podejrzenie o jaskrę wnioskodawczyni i planowany pobyt w szpitalu w lipcu oraz choroba córki – tarczyca). W załączeniu skarżący przesłali karty leczenia szpitalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył więc, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Sprawa przyznania prawa pomocy rozpatrywana jest od początku w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z w/w przepisem prawo pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 §1 pkt 2 P.p.s..a. Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest więc szczególną formą pomocy państwa przyznawanej osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej lub ograniczającej dostęp do sądu. Przy czym, chodzi o trudną sytuację materialną danej osoby lub rodziny, ale uwzględniającą także odniesienia obiektywne, tzn. sytuację na rynku pracy, poziom wynagrodzeń i świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego oraz poziom życia większości rodzin. Instytucja prawa pomocy stanowi również odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. W ocenie Sądu wnioskodawcy wykazali, że pomimo regularnych dochodów z tytułu wynagrodzenia za pracę na ½ etatu w kwocie [...] zł. i przychodu z działalności gospodarczej w kwocie [...] zł. nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z nadesłanych dokumentów wynika, że opłacana przez skarżących część rachunków za gaz (faktury za luty i kwiecień), wynosiła [...] zł. i [...] zł., opłaty za prąd w okresie 04-06 2013 wynosiły odpowiednio [...] zł., [...] i [...] zł., prąd do działalności gospodarczej średnio za miesiąc [...] zł., za wodę w okresie 02-05.2013r. [...] zł., [...] zł. i [...] zł., wywóz śmieci za okres 04-06.2013 wynosił [...] zł. Dodatkowo skarżąca w związku z działalnością gospodarczą opłaca ZUS z kwocie [...] zł miesięcznie i zakup towaru, który w miesiącu marcu wyniósł [...] zł., w kwietniu [...] zł. a maju [...] zł. Biorąc pod uwagę powyższe stałe miesięczne wydatki rodziny, koszty prowadzonej działalności gospodarczej oraz sytuację życiową i rodzinną wnioskodawców (badania diagnostyczne związane z podejrzeniem jaskry u wnioskodawczyni i choroby tarczycy u córki), Sąd uznał, że dane wskazane w formularzu i sprzeciwie są wiarygodne i potwierdzają, że miesięczne dochody wnioskodawców są konsumowane w całości, co nie pozwoli im na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W świetle powyższego, na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji.