IV SA/Po 54/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na akt Dyrektora O. z dnia [...] grudnia 2021 r. w przedmiocie określenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej postanawia : 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zasądzić od Dyrektora O. na rzecz skarżącego M. W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. W. (dalej też jako "skarżący") wniósł skargę na akt Dyrektora O. (dalej jako: "Organ") z [...] grudnia 2021 r., na mocy którego wyznaczono opłatę za udostępnienie informacji publicznej. Aktowi z zakresu administracji publicznej zarzucono naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do informacji publicznej, poprzez nieprawidłowe nałożenie opłaty za dostęp do informacji publicznej, stanowiące faktyczne ograniczenie tego prawa, 2) art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "UDIP") w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że zasadą jest bezpłatność dostępu do informacji publicznej, poprzez nieuzasadnione, gdyż niemające charakteru wyjątku od zasady, nałożenie opłaty za dostęp do informacji publicznej, 3) art. 15 ust. 1 UDIP w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę do nałożenia opłaty za dostęp do informacji publicznej, poprzez nieuzasadnione nałożenie opłaty, z uwagi na niewystąpienie "dodatkowych kosztów", o których stanowi ten przepis, 4) art. 2 ust. 2 UDIP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o tym, że od osoby korzystającej z prawa do informacji nie można żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na ustalaniu przez podmiot zobowiązany, w jakim celu wnioskodawca kieruje wniosek, a w konsekwencji odpowiedzi nałożenie opłaty za udostępnienie informacji publicznej. Mając na uwadze przedstawione zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego aktu administracji publicznej z dnia [...] grudnia 2021 r. oraz zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wnioskiem [...] grudnia 2021 r. M. W. zwrócił się do Organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanów konkretnych dokumentów. Pismem z dnia, tj. [...] grudnia 2021 r., Organ przesłał wiadomość e-mail o następującej treści: "W odpowiedzi na Pana wniosek proszę o informacje w jakim celu potrzebne są Panu dane, o które Pan wnioskuję, ponieważ nie zostało to zawarte we wniosku? Czy reprezentuje Pan instytucje?". Skarżący w piśmie z [...] grudnia 2021 r. wskazał, że wniosek został przygotowany w oparciu o ustawę o dostępie do informacji publicznej i zawiera wszelkie dane niezbędne do jego realizacji. Ponadto, że nie ma - w świetle regulacji UDIP - konieczności wykazywania powodów dla których występuje się z wnioskiem. Niemniej jednak, skarżący wskazał, że przeprowadza analizę na potrzeby publikacji, która w przystępny sposób będzie tłumaczyć jak powinny przebiegać kontrole stanu technicznego oraz jak powinien wyglądać prawidłowy protokół. Poinformował nadto Organ, że nie reprezentuje żadnej instytucji i występuje z wnioskiem jako osoba fizyczna. W odpowiedzi pismem z [...] grudnia 2021 r. Organ poinformował Skarżącego - powołując się na art. 15 ust. 1 UDIP - że "W związku z tym iż wszystkie dokumenty posiadamy w formie dokumentów papierowych i będzie się to wiązało z oddelegowaniem osoby do dodatkowych czynności oraz kosztami administracyjnymi dopiero po wpłacie na nasze konto przystąpimy do czynności przekształcania informacji publicznej (po wpłacie otrzyma Pan Notę księgową za tą czynność). Wszystkie powyższe czynności wyceniliśmy na kwotę [...]zł. Proszę o informację czy jest Pan zainteresowany dalszymi czynnościami oraz czy mamy podać konto do dokonania przelewu bankowego". Do dnia złożenia niniejszej skargi Organ nie udostępnił Skarżącemu informacji publicznej, będącej przedmiotem złożonego w sprawie wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania. Organ wyraził wolę polubownego rozpatrzenia sprawy, wskazując na odstąpienie od naliczenia przedmiotowej opłaty i udostępnienie wnioskowanych dokumentów. Organ poinformował, że w dniu [...].01.2022 r. przesłano skarżącemu wszystkie dokumenty, o których udostępnienie wnioskował. W piśmie z dnia [...] marca 2022 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że z uwagi na uchylenie przez organ w ramach autokontroli aktu wyznaczającego opłatę za udostępnienie informacji publicznej wnosi o umorzenie postepowania oraz zwrot kosztów postepowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Postępowanie sądowe podlega umorzeniu. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 – 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019.2325 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1); w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłosi osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik postępowania (pkt 2); gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Bezprzedmiotowość postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ma miejsce wówczas, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja istnieje w szczególności wówczas, gdy zaskarżony akt lub czynność z zakresu administracji publicznej zostanie pozbawiony bytu prawnego. Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Artykuł 54 § 3 p.p.s.a. nie wymienia konkretnych form funkcjonowania administracji publicznej, których zaskarżenie do sądu administracyjnego daje organowi tej administracji. Jednakże zwrot "działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania", użyty w wyjaśnianym przepisie, wskazuje na to, że ustawodawca przewiduje stosowanie autokontroli w wypadku tych wszystkich form działania administracji publicznej, które stosownie do art. 3 § 2-3 p.p.s.a. mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Zakresem obowiązywania art. 54 § 3 p.p.s.a. objęte więc zostały zróżnicowane formy działania organów administracji publicznej. Rozstrzygnięcie wydane w trybie autokontroli stanowi o usunięciu przedmiotu sporu istniejącego pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, najczęściej poprzez wyeliminowanie zaskarżonego aktu lub czynności z obrotu prawnego. W sprawie niniejszej organ uwzględnił przedmiotową skargę i odstąpił od naliczenia opłaty za udostępnienie informacji publicznej. W tej sytuacji brak jest aktualnie przedmiotu zaskarżenia, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec tego postępowanie sądowoadministracyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji postanowienia). Uwzględnienie skargi przez organ czyni ponadto zasadnym orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania. Zgodnie, bowiem z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie uwzględnienia skargi w trybie art. 54 § 3 tej ustawy. W niniejszej sprawie do kosztów tych, na mocy art. 205 § 2 p.p.s.a., należy zaliczyć wpis od skargi, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).