IV SA/Po 540/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Donata Starosta WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2010 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie doraźnej pomocy pieniężnej 1. oddala skargę , 2. zasądza na rzecz adwokata M. B. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych - stosownie do treści art.104 § 1 i art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa ) w zw. z art.19 ust.6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm. – dalej ustawa o kombatantach) - przyznał Z. S. doraźną pomoc pieniężną w kwocie 1400 zł. Na skutek złożonego wniosku przez Z. S., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] - stosownie do treści art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach - uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. i przyznał doraźną pomoc pieniężną w wysokości 1950 zł, zaliczając na poczet przyznanej pomocy kwotę 1400 zł, wypłaconą na podstawie uchylonej decyzji. Od powyższej decyzji Z. S. wniósł skargę. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie sygn. akt IV SA/Po 939/09 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał m. in., że zgodnie z art. 19 ustawy, zasadą jest, że pomoc doraźną lub okresową pomoc pieniężną kombatantom i innym osobom uprawnionym, przyznaje i udziela kierownik ośrodka pomocy społecznej działający z upoważnienia rady gminy, pomoc ta jest zadaniem zleconym gminie. W takiej sytuacji pomoc ta przyznawana jest na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów ( Dz. U. z 1998 r. nr 53, poz. 334 ). Jednakże w szczególnie uzasadnionych przypadkach decyzję w tym zakresie może podjąć Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - na innych warunkach niż określone we wskazanym powyżej rozporządzeniu. W rozpatrywanej sprawie organ administracyjny wydał decyzję na podstawie art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach, jednakże nie uzasadnił, jakie szczególne względy legły u podstaw orzeczenia w danym trybie, nadto nie wskazał motywów danego rozstrzygnięcia. W swoim wniosku strona wskazała szereg potrzeb, które uznała za niezbędne, a których sfinansowania domagała się w trybie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Jednak organ przyznając stronie pomoc w wysokości początkowo 1400 zł, a ostatecznie 1950 zł nie uzasadnił, na zaspokojenie której konkretnie potrzeby kwota ta ma być przeznaczona. Nadto z uzasadnienia decyzji nie wynika, jakie względy legły u podstaw przyznania skarżącemu pomocy w danej wysokości. Samo powołanie się przez organ na ograniczenie środków przeznaczonych na pomoc osobom uprawnionym nie jest w ocenie Sądu wystarczające. Okoliczności, w oparciu, o które organ wydał decyzję mają w sprawie istotne znaczenie, albowiem - jak wyżej wskazano - strona wymieniła szereg potrzeb, których zaspokojenie uważała za niezbędne, a których łączną wartość określiła na 23 tyś. zł. Organ przyznał pomoc w kwocie nie adekwatnej do wniosku strony oraz nie uzasadnił swego stanowiska w tym zakresie. Wnikliwe przedstawienie motywów rozstrzygnięcia ma szczególnie istotne znaczenie w wypadku decyzji opartych na instytucji uznania administracyjnego. Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób decyzją z dnia [...] kwietnia 210 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. i przyznał stronie doraźną pomoc pieniężną w wysokości 2500 zł ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zaliczając na poczet przyznanej pomocy kwotę 1400 zł wypłaconą na podstawie uchylonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 roku Nr [...]oraz kwotę 550 zł, wypłaconą na podstawie decyzji z dnia [...]września 2009 roku Nr [...] uchylonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2010 roku, sygn. akt IV SA/Po 939/09. W uzasadnieniu organ wskazał, że Z. S., pismem z dnia [...] lipca 2009 roku wystąpił z wnioskiem o przyznanie pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów leczenia (w tym planowanej operacji — faktura Pro Forma na kwotę 18000 zł) zakupu leków oraz aparatu słuchowego (faktura Pro Forma z czerwca 2009 roku na kwotę 6875 zł - bez informacji o dofinansowaniu NFZ). W związku z tym, że Kierownik Urzędu dysponując ograniczonym budżetem nie przekazuje - w myśl art. 19 ust. 3-4 ustawy o kombatantach - środków gminom na pomoc pieniężną przeznaczoną dla kombatantów i innych osób uprawnionych, wnioskodawcy pozbawieni są de facto możliwości ubiegania się o taką pomoc na podstawie art. 19 ust. 1 i 4. Dlatego też wpływające do Urzędu wnioski o przyznanie doraźnej pomocy pieniężnej Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych traktuje jako szczególnie uzasadnione i rozpatruje je w trybie art. 19 ust. 6 wyżej cytowanej ustawy. Pismem z dnia [...] lipca 2009 roku znak [...] Urząd wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. o przesłanie stanowiska Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej wymaganego na podstawie art. 19 ust. 9 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach. Pismem z dnia [...] sierpnia 2009 roku Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L.poinformował Urząd o sytuacji życiowej wnioskodawcy i uznał za zasadne udzielenie pomocy pieniężnej przez Kierownika Urzędu. Dnia [...] sierpnia 2009 roku wydano decyzję nr [...] przyznającą pomoc pieniężną w wysokości 1400 zł. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] września 2009 roku nr [...]uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 roku i przyznał Panu Z. S. doraźną pomoc pieniężną w ponadstandardowej kwocie 1950 zł, zaliczając na poczet przyznanej pomocy kwotę 1400 zł, wypłaconą na podstawie uchylonej decyzji. Zainteresowany wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ze skargą, w której oświadczył, że decyzja z dnia [...] września 2009 roku nie spełnia jego oczekiwań. Urząd wziął pod uwagę wydatki strony na leczenie oraz sprzęt pomocniczy, jednakże mając na uwadze ograniczone środki budżetowe będące w dyspozycji Kierownika Urzędu (w roku ubiegłym budżet Kierownika Urzędu wyniósł 11000000 zł, w związku z czym średnia kwota przyznawanej pomocy pieniężnej kombatantom prowadzącym samodzielne gospodarstwo domowe, wyniosła 876,05 zł, a prowadzącym wspólne gospodarstwo domowe 818,52 zł - strona zaś otrzymała pomoc w ponadstandardowej kwocie 1950 zł) oraz fakt, iż pomoc pieniężna przyznawana jest w pierwszej kolejności osobom, które dotychczas jej nie otrzymały, podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i pismem z dnia [...] listopada 2009 roku, znak [...] wniósł o skierowanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu do rozpoznania w trybie uproszczonym i oddalenie skargi. W związku z wyrokiem Sądu z dnia [...] stycznia 2010 roku uchylającym zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2009 roku, organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję przyznającą stronie pomoc pieniężną w wysokości 2500 zł zaliczając na poczet przyznanej pomocy dotychczas wypłaconą kwotę 1950 zł. Zgodnie z informacją Kierownika MOPS, Pan Z. S. mieszka z żoną, jednakże prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dochód wnioskodawcy stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 1075,48 zł miesięcznie, które obciążone jest egzekucją administracyjną w kwocie 298,82 zł. Do dyspozycji strony pozostaje kwota 776,66 zł miesięcznie. Pan Z. S. ze względu na stan zdrowia wymaga leczenia farmakologicznego oraz systematycznych wizyt kontrolnych w placówkach służby zdrowia. Strona jest w trakcie diagnostyki urologicznej i oczekuje na biopsję prostaty. W załączeniu przedłożono fakturę Pro Forma z dnia [...] lipca 2009 roku wyceniającą koszt prywatnego zabiegu chirurgicznego na kwotę 18000 zł. Analiza posiadanych dokumentów wskazuje, iż strona planuje zaopatrzyć się w sprzęt pomocniczy w postaci aparatu słuchowego (faktura Pro Forma z czerwca bieżącego roku na kwotę 6875 zł — bez informacji o dofinansowaniu NFZ). Zgodnie ze stanowiskiem Kierownika MOPS w L. (kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego) miesięczne wydatki wnioskodawcy kształtują się następująco: zakup leków 150 — 200 zł, czynsz - 240 zł, energia elektryczna — 75 zł, egzekucja administracyjna — 298,82 zł. Opinia MOPS potwierdza zły stan zdrowia Pana Z. S. oraz jego trudną sytuację materialną. Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając planowany zakup sprzętu pomocniczego (jednocześnie należy podkreślić, iż przedstawiona faktura Pro Forma nie jest dokumentem zobowiązującym ewentualnego nabywcę do realizacji zakupu wymienionego urządzenia) postanowiono, na mocy art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach, przyznać pomoc pieniężną w wysokości 2500 zł, zaliczając na jej poczet kwotę 1400 zł wypłaconą na podstawie uchylonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 roku Nr [...] oraz kwotę 550 zł, wypłaconą na podstawie decyzji z dnia [...] września 2009 roku Nr [...] uchylonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2010 roku. Z powyższej kwoty 2000 zł przeznaczono na dofinansowanie kosztów zakupu planowanego sprzętu pomocniczego oraz 500 zł na kontynuację leczenia i zakup leków. Nie uwzględniono podniesionej kwestii poddania się prywatnemu zabiegowi urologicznemu, ze względu na fakt, iż stronie posiadającej ubezpieczenie zdrowotne przysługuje prawo korzystania z bezpłatnej opieki zdrowotnej. Ponadto stosownie do art. 47c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.), inwalidzi wojenni i wojskowi oraz kombatanci mają prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej — diagnostyka, leczenie, rehabilitacja, zabiegi operacyjne - oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach). Wysokość przyznanej kwoty została określona po dokonaniu przez Urząd oceny sytuacji życiowej i potrzeb strony, przy uwzględnieniu wielkości puli środków, jaka znajduje się w dyspozycji Kierownika Urzędu oraz konieczności zapewnienia sprawiedliwego traktowania osób uprawnionych do pomocy. Przekracza ona znacznie przeciętną kwotę pomocy otrzymywaną przez inne osoby znajdujące się równie w trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Należy przy tym zaznaczyć, iż Kierownik Urzędu z uwagi na ograniczone środki budżetowe będące w jego dyspozycji, nie ma możliwości pokrycia w całości kosztów nabycia danego sprzętu pomocniczego a jedynie dofinansowuje jego zakup. Szczególna opieka państwa nad kombatantami, ofiarami represji i pozostałymi po nich wdowami lub wdowcami realizowana jest poprzez wypłatę comiesięcznych dodatków do rent i emerytur, natomiast doraźną pomocą pieniężną mogą zostać dodatkowo objęte wyżej wymienione osoby znajdujące się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Wnioskodawca jako kombatant jest uprawniony do otrzymywania, wraz ze świadczeniem emerytalno-rentowym, stałych dodatków : kombatanckiego, kompensacyjnego i ryczałtu energetycznego w łącznej wysokości 347,43 zł miesięcznie (od [...] marca 2010 roku). Wypłacana stronie z tego tytułu każdego miesiąca kwota w skali rocznej wynosi 4169,16 zł. Istotnym jest również, że kombatantom i innym osobom uprawnionym, pobierającym emeryturę lub rentę albo uposażenie w stanie spoczynku bądź uposażenie rodzinne przysługują ulgi taryfowe w wysokości 50% przy przejazdach środkami komunikacji miejskiej oraz ulga w wysokości 37% w komunikacji krajowej przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego na podstawie biletów - jednorazowych (art. 20 ust. 1 -2 pkt 1 ustawy o kombatantach). Ponadto zgodnie z cytowaną ustawą kombatantom przysługuje również pierwszeństwo do środowiskowej opieki socjalnej w miejscu zamieszkania oraz uzyskania miejsc w domach pomocy społecznej, w szczególności w domach przeznaczonych dla kombatantów (art. 18 ust: 1). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dysponuje ograniczonym budżetem przeznaczonym na pomoc socjalną i musi brać pod uwagę potrzeby w pierwszej kolejności, tych osób, które dotychczas nie korzystały z tej formy pomocy. Budżet ten na rok 2010 wynosi 9400000 zł, co wobec około 490000 potencjalnych beneficjentów daje statystycznie kwotę zaledwie 20 zł na 1 osobę. Nie jest zatem możliwe pozytywne rozpatrzenie wszystkich wniosków i udzielenie każdemu wnioskodawcy pomocy zgodnie z oczekiwaniami. Pomoc przyznawana przez Kierownika Urzędu jest dodatkowa w stosunku do otrzymywanych przez kombatantów i wdowy po nich świadczeń i stanowi formę doraźnego wsparcia finansowego dla kombatantów i innych osób uprawnionych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej. Szczególna opieka państwa nad kombatantami, ofiarami represji i pozostałymi po nich wdowami lub wdowcami realizowana jest poprzez wypłatę comiesięcznych dodatków do rent i emerytur, natomiast doraźną pomocą pieniężną mogą zostać dodatkowo objęte wyżej wymienione osoby znajdujące się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Od powyższej decyzji Z.S. wniósł skargę. W uzasadnieniu skarżący stwierdził m.in., że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, a przyznana kwota jest żenująca i nie wystarczy nawet na pokrycie kosztów leczenia. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i potrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dla oceny zasadności skargi wniesionej przez skarżącego zasadnicze znaczenie ma fakt, że sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd ten uznał zasadność skargi od wcześniej wydanej decyzji, uchylając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Rozstrzygając skargę w powyższym zakresie, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego W niniejszej sprawie organ prawidłowo i w sposób nie budzący wątpliwości ustalił stan faktyczny. Ponadto wykonując zalecenia wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2010 roku, sygn. akt IV SA/Po 939/09 uzasadnił, jakie szczególne względy legły u podstaw przyznania doraźnej pomocy pieniężnej w trybie art. 19 ust. 6 wyżej cytowanej ustawy. Wskazał bowiem, że Kierownik Urzędu dysponując ograniczonym budżetem nie przekazuje - w myśl art. 19 ust. 3-4 ustawy o kombatantach - środków gminom na pomoc pieniężną przeznaczoną dla kombatantów i innych osób uprawnionych, dlatego też wpływające do Urzędu wnioski o przyznanie doraźnej pomocy pieniężnej Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych traktuje jako szczególnie uzasadnione i rozpatruje je w trybie określonym w cytowanej ustawie. Podstawę matarialnoprawną wydanych w sprawie decyzji administracyjnych stanowił przepis art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na wniosek kombatanta, innej osoby uprawnionej, może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 5. W zakresie uznaniowych decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 kpa, a więc w sposób przekonywujący. Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 Kpa, załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy musi tę pomoc uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby innych osób ubiegających się o taką pomoc. W swoim wniosku strona wskazała szereg potrzeb, które uznała za niezbędne, a których sfinansowania domagała się w trybie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Przyznając skarżącemu pomoc w kwocie 2500 zł organ, stosując się do zaleceń Sądu, wskazał na jakie cele tą pomoc przeznaczył. Także dokładnie wyjaśnił powody przyznania pomocy w orzeczonej wysokości. Organ wziął bowiem pod uwagę z jednej strony sytuację życiową i materialną skarżącego, z drugiej strony sytuację finansową w jakiej znajdował się Kierownik Urzędu w dniu podejmowania decyzji oraz jakie zadania miał do spełnienia wobec innych kombatantów. W powyższych okolicznościach na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu.