IV SA/Po 547/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: starszy referendarz sądowy Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2016r na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody W. z dnia [...] maja 2016r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.P. wniósł skargę na decyzję Wojewody W. z dnia [...] maja 2016r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. skarżący na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z synem, a źródłem ich utrzymania są dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości [...]-[...] zł miesięcznie. We wniosku skarżący wskazał, iż jego jedynym majątkiem jest nieruchomość rolna o pow. [...] m2. Dodatkowo skarżący wskazał, iż jest zadłużony wobec ZUS i kontrahentów. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy pismem z dnia 20 lipca 2016r. (odebranym w dniu 8 sierpnia 2016r.), wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do skarżącego, przedłożenia kopii zeznania podatkowego za 2015r., wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, przedłożenia wyjaśnień dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej w tym przedłożenia aktualnego wyciągu z rejestru działalności gospodarczej, dokumentacji księgowej za ostatnie 3 miesiące w tym: ksiąg przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji VAT, raportów kasowych; aktualnej ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; wyciągów z konta bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, oraz przedłożenia zaświadczenia o zawieszeniu działalności gospodarczej (w przypadku faktycznego zawieszenia działalności należy wskazać źródło utrzymania), przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, wskazania źródeł finansowania inwestycji objętej przedmiotowym postępowaniem, udokumentowania zaciągniętych pożyczek u znajomych i rodziny oraz faktu ich spłaty (należało podać kwoty w jakich je otrzymał, a ponadto, w jaki sposób zwraca te pożyczki), udokumentowania zadłużenia w ZUS i u kontrahentów. W piśmie z dnia 11 sierpnia 2016r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przesłał wyciągi z konta bankowego za okres 01.08.2015 – 14.09.2015 i 01.12.2015 – 10.02.2016, kopie zeznania podatkowego za 2014, deklarację VAT -7K za I, II i IV kwartał 2015r., II kwartał 2016, zestawienie faktur sprzedażowych za II kwartał 2016r., decyzję o zadłużeniu w ZUS za okres 01.2014 – 03.2015 w kwocie [...] zł. Wnioskodawca oświadczył również, że posiada samochód osobowy marki Seat [...], jest zadłużony w na [...] zł., a prowadzona przez niego działalność gospodarcza jest zawieszona. Wnioskodawca poinformował, że szuka pracy jako inżynier technologii drewna i w administracji w dziale prawnym. Skarżący wyjaśnił również, iż zaciągane pożyczki u matki i znajomych na utrzymanie (obecnie do spłaty [...] zł.) nie są udokumentowane, zaś planowana inwestycja nie będzie finansowana z własnych środków lecz z najmu i dzierżawy. Skarżący poinformował również, że z uwagi na pożar nie jest w stanie przedłożyć zaświadczenia o zawieszeniu działalności, która była odwieszona i zawieszona na 02.10.2015r. Na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016r. poz. 718 – dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności związanych z postępowaniem sądowym (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że treść oświadczeń złożonych przez skarżącego nie jest wystarczająca do rozpoznania jego wniosku i nie przekonuje o jego zasadności. Skarżący mimo wezwania nie przedstawił bowiem informacji i dokumentów potwierdzających w sposób niewątpliwy, czy i w jakim zakresie poniesienie przez niego kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe, mimo, iż to właśnie na nim spoczywał ciężar dowodu w tej kwestii. W oparciu o przedłożone dokumenty i udzielone informacje nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, że jest on osobą, która zasługiwałaby na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uniemożliwiają one bowiem wszechstronne i obiektywne zbadanie jego sytuacji materialnej, oraz są niespójne i wzajemnie sprzeczne. Z jednej strony skarżący przestawia bowiem, iż nie ma dochodu pozwalającego na opłacenie postępowania przed Sądem, a z drugiej prowadzi inwestycję budowy wolnostojącego budynku mieszalnego na działce nr [...] w B. W tym miejscu trudno za wiarygodne przyjąć wyjaśnienia skarżącego, iż inwestycja będzie finansowana z najmu. Taka forma zarobkowania możliwa jest bowiem po zakończeniu inwestycji i nie wyjaśnia w jaki sposób skarżący zabezpieczył środki na sfinansowanie budowy. Dalej należy wskazać, że niewiarygodne i sprzeczne są wyjaśnienia skarżącego co do faktu prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący z jednej strony powołuje się bowiem na podjęcie i zawieszenia działalności gospodarczej z dniem 2.10.2015r. Dalej jednak skarżący wskazuje na okoliczność dalszego prowadzenia działalności na co wskazują przedłożone dokumenty w tym deklaracja VAT – 7 oraz zestawienie faktur zakupowych i sprzedażowych za II kwartał 2016r. Na podstawie przedstawionych dokumentów i udzielonych informacji nie można jednak jednoznacznie ustalić dochodu skarżącego. Nie sposób pominąć bowiem faktu, iż skarżący nie wywiązał się z obowiązku przedłożenia wyciągów bankowych. W odpowiedzi na wezwanie do udokumentowania operacji na kocie bankowym za okres ostatnich sześciu miesięcy skarżący przesłał wyciągi z konta bankowego za okres 01.08.2015 – 14.09.2015 i 01.12.2015 – 10.02.2016r. co oznacza że wnioskodawca nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Nie bez znaczenia dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje również sytuacja materialna najbliższej rodziny wnioskodawcy, gdyż dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Zauważyć należy, iż z pisma z dnia 11 sierpnia 2016r. wynika, iż skarżący w razie potrzeby uzyskuje pomoc materialną od matki. Mając to na uwadze przyjąć można, iż również w zaistniałej sytuacji będzie on w stanie dzięki pomocy najbliższej rodziny i znajomych zdobyć środki pieniężne na opłacenie kosztów w niniejszej sprawie. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 - §3, art. 246 §1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.