IV SA/Po 548/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi E. S. i R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczającego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących E. S. i R. S. solidarnie kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z 29 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (znak: [...], dalej "postanowienie z 29 maja 2024r." ) utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta P. z 29 marca 2024 r. (znak: [...], dalej "postanowienie z 29 marca 2024r.") w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Powyższe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia 29 marca 2024 r. Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm., dalej: p.g.k.), umorzył wszczęte na wniosek M. Sp. z o.o. w P. (podtrzymany następnie przez nowego właściciela działki - P. M.) postępowanie administracyjne w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obr. P. z przyległymi do niej nieruchomościami, stanowiącymi działki nr: [...] w obr. P. (własność A. L.), [...] w obr. P. (własność E. i R. małżonków S.), [...] w obr. P. (własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym Polskiego Związku Działkowców), [...] w obr. P. (własność G. i J. małżonków Z.) i działką nr [...] w obr. P. (własność Gminy P. ) oraz przekazał sprawę z urzędu do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w P. w trybie postępowania nieprocesowego. Jednocześnie wraz z wydaniem decyzji, wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia 29 marca 2024 r. organ I instancji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego na kwotę [...]zł i zobowiązał niektóre strony postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów postępowania: P. M. - w kwocie [...]zł brutto, skarżących E. S. i R. S. - w kwocie [...]zł brutto, Skarb Państwa - w kwocie [...]zł brutto, Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd w P. - w kwocie [...]zł brutto, Gminę P. - w kwocie [...]zł brutto. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 262 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) stronę obciążają koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony. Do kosztów postępowania, stosownie do treści art. 263 § 1 k.p.a. organ zaliczył koszt sporządzenia opinii przez biegłego, tj. pracy wykonanej przez upoważnionego geodetę. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie wskazując, że koszty postępowania rozgraniczeniowego poniesione zostały nie w ich interesie i nie na ich żądanie. W ocenie skarżących koszt postępowania w całości winien ponieść wnioskodawca rozgraniczenia, ponieważ to z jego inicjatywy postępowanie zostało wszczęte. Postanowieniem 29 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego obciążenie kosztami rozgraniczenia nastąpiło prawidłowo. Kosztem tym było wykonanie czynności przez geodetę, a rozłożony został w nierównych częściach na właścicieli działek uczestniczących w rozgraniczeniu spornego punktu granicznego nr [...], uwzględniając przy tym jedynie strony postępowania zainteresowane ustaleniem granic. W ten sposób zasadnie podzielono koszt rozgraniczenia ([...] zł), obciążając przede wszystkim inicjatora i głównego zainteresowanego rozgraniczeniem – P. M. ([...] zł). SKO podkreśliło, że prace geodety prowadzone były głównie z inicjatywy wnioskodawcy, ale także w interesie innych stron postępowania, a w szczególności tych osób i podmiotów, które dzięki poczynionym ustaleniom ostatecznie będą miały uregulowany przebieg swoich granic, przede wszystkim w spornym punkcie. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem SKO, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając naruszenie: art. 138 § pkt 1, art. 144 oraz art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., a także art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.). W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że bezzasadnie wydano zaskarżone postanowienie, skoro jedna ze stron postępowania (Gmina P.) zapłaciła już geodecie. Co więcej, w ocenie skarżących geodeta otrzymał zapłatę za wadliwą, niestaranną i nierzetelną pracę geodezyjną. Starosta P. trzykrotnie negatywnie ocenił pracę geodety J. K.. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc jednocześnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 259 dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, i obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na postanowienia (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze z 29 maja 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta P. z 29 marca 2024 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Przepisy P.g.k. nie zawierają regulacji odnośnie do kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Stąd konieczne jest sięgnięcie do art. 262 k.p.a., który reguluje zasady dotyczące rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stroną a organem, a także do art. 264 k.p.a. Dokonując zaś rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego należy uwzględnić także przepisy art. 152-153 kodeksu cywilnego. W myśl uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, zgodnie z którą organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych (por. wyrok NSA z 27.03.2024 r., I OSK 2137/22, LEX nr 3713715). Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania administracyjnego następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie, a co za tym idzie – także skarga do sądu administracyjnego. Organ nie może zawrzeć informacji o kosztach postępowania jedynie w treści uzasadnienia decyzji administracyjnej. Przedmiotowe postanowienie musi być wydane jednocześnie z decyzją, a więc w tym samym czasie, w tej samej chwili, bezpośrednio pod wydaniu decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I OSK 1356/06, wszystkie orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie w niniejszej sprawie – wraz z wydaniem zaskarżonego postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało także decyzję z dnia 29 maja 2024 r. (znak: [...]) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z 29 marca 2024 r. (znak: [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego i przekazania sprawy do rozpatrzenia Sądowi Rejonowemu w P. w trybie postępowania nieprocesowego. Przedmiotowa decyzja z dnia 29 maja 2024 r. także została zaskarżona do tutejszego Sądu i podlegała ocenie Sądu w zakresie odrębnej sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/Po 547/24, zaś wydany w ramach tamtej sprawy wyrok ma wpływ na rozstrzygnięcie Sądu w sprawie niniejszej. Mocą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 września 2024 r. (sygn. akt IV SA/Po 547/24) uchylono przywołaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 maja 2024 r. Nie budzi wątpliwości, że wyeliminowanie przez Sąd z obrotu prawnego powyższej decyzji orzekającej w zakresie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego skutkuje koniecznością powtórnego rozstrzygnięcia w kwestii kosztów tego postępowania, co organ odwoławczy uczyni dopiero po wydaniu – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – nowej decyzji rozstrzygającej w zakresie materii objętej jego wcześniejszym, uchylonym przez Sąd aktem. Co więcej, wyeliminowanie powyższej decyzji wyczerpuje jednocześnie przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., polegającą na sytuacji, w której dana decyzja (w niniejszej sprawie postanowienie) została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Należy jednocześnie zaznaczyć, że podnoszone w wyroku z dnia 26 września 2024 r. (sygn. akt IV SA/Po 547/24) kwestie związane z oceną prawidłowości wykonanych przez geodetę prac, mogą mieć również znaczenie dla finalnego rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania, tj. kosztów pracy wykonanej przez upoważnionego geodetę. Organ powinien mieć zatem na uwadze wskazania sformułowane w uzasadnieniu przytoczonego wyżej wyroku, szczególnie w zakresie konieczności odniesienia się do dokonanej przez Starostę P. negatywnej oceny przeprowadzonych przez geodetę prac, o której wspominają w skardze skarżący. Sam fakt przedłożenia przez geodetę faktury, w której wskazana została kwota za wykonane w postępowaniu usługi, w żadnym razie nie zwalnia organu administracji ustalającego koszty postępowania rozgraniczeniowego od obowiązku oceny przydatności tej pracy do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.